Siêu dự án Đa Phước (Đà Nẵng) tái khởi động: Khơi thông nguồn lực, kiên quyết không đánh đổi môi trường

Việc siêu dự án lấn biển Đa Phước (The Sunrise Bay) chính thức được tháo gỡ vướng mắc, tái khởi động với quy mô gần 55.000 tỷ đồng không chỉ là cú hích cho bức tranh kinh tế Đà Nẵng, mà còn là phép thử lớn về năng lực quản trị đô thị, nơi bài toán kinh tế môi trường và bộ tiêu chuẩn ESG phải được đặt lên hàng đầu.

Khơi thông nguồn lực từ siêu dự án "ngủ đông"

UBND TP Đà Nẵng vừa chấp thuận điều chỉnh chủ trương đầu tư Khu đô thị quốc tế Đa Phước, còn được biết đến với tên gọi The Sunrise Bay, với tổng vốn đầu tư khoảng 54.788 tỷ đồng, diện tích 170,7 ha.

Tái khởi động Đa Phước là cơ hội để Đà Nẵng vừa khơi thông nguồn lực, vừa nâng chuẩn quản trị môi trường. Ảnh Trọng Nghị.

Theo kế hoạch, dự án dự kiến tái khởi động từ quý III/2026, triển khai qua 3 giai đoạn và hoàn thành vào quý II/2033. Sau nhiều năm đình trệ bởi những vướng mắc pháp lý, việc tháo gỡ để dự án tiếp tục triển khai được kỳ vọng góp phần đưa nguồn lực đất đai, vốn đầu tư và hạ tầng trở lại phục vụ phát triển đô thị.

Phương án điều chỉnh, dự án dự kiến cung cấp gần 4.500 căn nhà ở thấp tầng cùng hệ thống công trình y tế, giáo dục, thương mại, vui chơi, giải trí và hạ tầng kỹ thuật.

Thông tin dự án, với quy mô vốn gần 55.000 tỷ đồng nếu được triển khai đúng tiến độ sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa đáng kể. Nguồn vốn đầu tư trực tiếp có thể kéo theo nhu cầu về vật liệu xây dựng, lao động, vận tải, tài chính, dịch vụ và nhiều ngành kinh tế phụ trợ. Khi đi vào vận hành, khu đô thị tiếp tục tạo việc làm, mở rộng không gian dịch vụ và đóng góp cho nguồn thu ngân sách.

Trong bối cảnh Đà Nẵng cần thêm những động lực tăng trưởng mới, việc một dự án quy mô lớn được tháo gỡ và tái khởi động là tín hiệu tích cực.

Tuy nhiên, kinh tế môi trường đặt ra một câu hỏi rộng hơn: giá trị kinh tế được tạo ra từ dự án có tương xứng với chi phí môi trường và xã hội mà cộng đồng có thể phải gánh chịu hay không?

Thời điểm, Đà Nẵng đang có cơ hội biến việc tái khởi động Đa Phước thành một phép thử về năng lực quản trị đô thị trong giai đoạn mới khi Luật Phát triển đô thị mới được Quốc hội thông qua. Ảnh Trọng Nghị.

Lằn ranh sinh thái và bài toán "chi phí ngoại tác"

Đa Phước có đặc thù khác biệt so với nhiều dự án đô thị thông thường khi nằm trong không gian ven biển và có yếu tố lấn biển. Đây vừa là lợi thế để hình thành không gian đô thị mới, vừa đặt ra yêu cầu cao hơn về trách nhiệm sinh thái.

Qua đó, lấn biển có thể tạo thêm quỹ đất, mở rộng không gian phát triển và gia tăng giá trị bất động sản. Nhưng quá trình này đồng thời can thiệp trực tiếp vào hệ thống tự nhiên, có khả năng tác động đến địa hình ven bờ, dòng chảy, thủy động lực, bồi lắng, thoát nước và cảnh quan.

Nếu “lằn ranh đỏ” về môi trường được giữ vững, dự án có thể trở thành một minh chứng cho khả năng hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế, phát triển đô thị và trách nhiệm sinh thái. Ảnh Trọng Nghị.

Cùng với đó, nếu các tác động không được đánh giá và kiểm soát đầy đủ, chi phí môi trường có thể xuất hiện dưới nhiều hình thức: nguy cơ ngập úng, suy giảm chất lượng môi trường nước, gia tăng áp lực lên hạ tầng thoát nước, tổn thất cảnh quan hoặc phát sinh chi phí khắc phục trong tương lai.

Đây chính là vấn đề cốt lõi của kinh tế môi trường: không thể chỉ tính lợi ích trực tiếp của một dự án mà bỏ qua những chi phí ngoại tác mà môi trường và cộng đồng có thể phải chịu.

Đà Nẵng cần thêm những động lực tăng trưởng mới, việc một dự án quy mô lớn được tháo gỡ và tái khởi động là tín hiệu tích cực. Ảnh Trọng Nghị.

Qua đó, việc tái khởi động Đa Phước cần được đặt trong một chuẩn mực cao hơn về phát triển bền vững. Các yêu cầu về môi trường không thể được xem là phần việc đi sau đầu tư, mà phải trở thành một cấu phần ngay từ quy hoạch, thiết kế, thi công đến vận hành.

Bên cạnh đó, biến đổi khí hậu, nước biển dâng, mưa cực đoan, triều cường và các hiện tượng thời tiết bất thường đang đặt ra yêu cầu mới đối với quy hoạch đô thị ven biển.

Trong đó, một hệ thống hạ tầng được thiết kế thiếu tính toán cho các kịch bản khí hậu tương lai có thể làm phát sinh chi phí sửa chữa, nâng cấp rất lớn về sau. Khi đó, phần chi phí này không chỉ thuộc về chủ đầu tư mà còn có thể chuyển thành gánh nặng cho hạ tầng công cộng và ngân sách.

Bên cạnh đó, từ hệ thống kè, cao độ nền, thoát nước, hồ điều hòa, mặt nước đến cây xanh và không gian công cộng đều cần được thiết kế theo hướng tăng khả năng hấp thụ và điều tiết nước, giảm nguy cơ ngập và hạn chế tác động của thời tiết cực đoan.

Một khu đô thị bền vững không thể chỉ được đo bằng số lượng căn nhà, diện tích thương mại hay giá trị bất động sản tạo ra.

Trong đó, không gian xanh, mặt nước, hành lang sinh thái và các công trình thích ứng khí hậu cần được nhìn nhận như một phần của hạ tầng thiết yếu. Đây là những yếu tố tạo ra giá trị lâu dài cho đô thị thông qua việc điều hòa vi khí hậu, hỗ trợ thoát nước, giảm hiệu ứng đảo nhiệt và nâng cao chất lượng sống.

Tương tự, các giải pháp tiết kiệm năng lượng, sử dụng vật liệu thân thiện với môi trường, tái sử dụng nước, phân loại và giảm chất thải, phát triển giao thông xanh cần được tính toán ngay từ đầu.

Đây cũng là cách tiếp cận phù hợp với nguyên tắc ESG, trong đó hiệu quả kinh tế phải đi cùng trách nhiệm môi trường và lợi ích xã hội.

Tháo gỡ điểm nghẽn pháp lý không đồng nghĩa nới lỏng rào cản môi trường

Qua đó, việc xử lý các dự án tồn đọng, tháo gỡ vướng mắc pháp lý để khơi thông nguồn lực là cần thiết. Tuy nhiên, tháo gỡ pháp lý không đồng nghĩa với nới lỏng các tiêu chuẩn môi trường. Đây là ranh giới cần được xác định rõ trong quá trình tái khởi động Đa Phước…

Việc tái khởi động Đa Phước cần được đặt trong một chuẩn mực cao hơn về phát triển bền vững. Ảnh Trọng Nghị.

Theo đó, chính quyền cần tạo điều kiện để dự án đủ điều kiện được triển khai, hạn chế tình trạng vốn và đất đai tiếp tục bị đình trệ. Đồng thời, công tác quản lý phải bảo đảm việc tuân thủ quy hoạch, xây dựng, môi trường và các nghĩa vụ liên quan trong từng giai đoạn.

Đặc biệt, với dự án có quy mô lớn và nằm trong không gian ven biển, giám sát môi trường không thể chỉ dừng ở thời điểm phê duyệt hồ sơ.

Các chỉ tiêu môi trường, tiến độ thực hiện công trình bảo vệ môi trường, chất lượng nước, kiểm soát chất thải, an toàn trong thi công và việc thực hiện các cam kết của chủ đầu tư cần được theo dõi thường xuyên, minh bạch và có cơ chế xử lý rõ ràng nếu phát sinh vi phạm.

Thời điểm, Đà Nẵng đang có cơ hội biến việc tái khởi động Đa Phước thành một phép thử về năng lực quản trị đô thị trong giai đoạn mới.

Dự án có quy mô lớn và nằm trong không gian ven biển, giám sát môi trường không thể chỉ dừng ở thời điểm phê duyệt hồ sơ. Ảnh Trọng Nghị.

Ở góc nhìn kinh tế môi trường, giá trị của Đa Phước không chỉ nằm ở những mét vuông đất được tạo lập, những công trình được xây dựng hay dòng vốn gần 55.000 tỷ đồng được đưa vào nền kinh tế. Giá trị lớn hơn nằm ở khả năng biến nguồn lực đó thành một đô thị phát triển lâu dài mà không làm suy giảm nền tảng tự nhiên.

Tái khởi động Đa Phước là cơ hội để Đà Nẵng vừa khơi thông nguồn lực, vừa nâng chuẩn quản trị môi trường. Nếu “lằn ranh đỏ” về môi trường được giữ vững, dự án có thể trở thành một minh chứng cho khả năng hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế, phát triển đô thị và trách nhiệm sinh thái.

Bên cạnh đó, tái khởi động Đa Phước không chỉ là làm sống lại một dự án gần 55.000 tỷ đồng. Đó còn là bài toán về cách Đà Nẵng lựa chọn mô hình phát triển: tăng trưởng bằng mọi giá hay tăng trưởng đi cùng trách nhiệm với môi trường và các thế hệ tương lai.