Siêu El Niño đang thiêu rụi những vùng đất rộng lớn

Khói bốc lên từ một đám cháy rừng tại tỉnh Nam Sumatra, Indonesia. Ảnh: TTXVN

Dù mùa cháy rừng ở Indonesia vẫn còn kéo dài nhiều tháng nữa nhưng các chuyên gia cảnh báo đây có thể là một trong những mùa cháy rừng nghiêm trọng nhất trong lịch sử Indonesia.

Các đám cháy đã bùng phát dữ dội trong nhiều tuần qua, trong đó một số khu vực ở Sumatra và phần Borneo thuộc Indonesia là những nơi chịu ảnh hưởng nặng nề nhất.

Nhiều chuyến bay bị trì hoãn, công viên phải đóng cửa và hàng nghìn trường học tạm đóng cửa khi số ca hen suyễn và nhiễm trùng đường hô hấp ở người dân tăng vọt. Hơn 50 máy bay được huy động để thực hiện hoạt động gieo mây tạo mưa nhân tạo, kết hợp thả bom nước dập lửa.

Indonesia vốn không xa lạ với cháy rừng và đây là hiện tượng xảy ra hằng năm. Tuy nhiên, năm nay, sự xuất hiện của hiện tượng "siêu El Niño" được dự báo sẽ tạo tiền đề cho những đám cháy có cường độ bất thường.

Năm 2015, siêu El Niño đã gây ra các vụ cháy rừng thảm khốc bùng phát dữ dội, thiêu rụi khoảng 2,6 triệu hecta, gây thiệt hại tới 28 tỉ USD cho Indonesia và có thể liên quan đến khoảng 100.000 ca tử vong sớm trên khắp Indonesia, Malaysia và Singapore.

Hiện có những lo ngại rằng mùa cháy rừng năm nay có thể đạt mức độ nghiêm trọng tương đương, khi El Niño xuất hiện, kết hợp với Trái Đất vốn nóng lên do biến đổi khí hậu, và đang có dấu hiệu trở thành một trong những đợt mạnh nhất trong lịch sử.

Đến nay, các đám cháy đã thiêu rụi hơn 200.000 hecta đất, và mùa cháy rừng nhiều khả năng sẽ còn diễn ra đến tháng 10 và tháng 11. Theo Cơ quan Khí tượng, Khí hậu và Địa vật lý Indonesia (BMKG), trong 8 tháng qua, vệ tinh đã phát hiện hơn 23.000 điểm nóng cháy rừng. Về mức độ hoạt động của các đám cháy, năm 2026 đã vượt qua năm 2015.

Đây là thảm họa đối với quốc gia quần đảo rộng lớn với hơn 17.000 hòn đảo này. Indonesia là một điểm nóng đa dạng sinh học và cũng là nơi sinh sống của những loài động vật quý hiếm như đười ươi, hổ Sumatra và tê giác Sumatra.

Hiện Indonesia sở hữu gần 40% diện tích đất than bùn nhiệt đới của thế giới, có khả năng lưu giữ lượng carbon khổng lồ làm Trái Đất nóng lên.

Hiện tượng El Niño xảy ra cũng có thể làm ngọn lửa bùng phát mạnh hơn, kéo dài tình trạng khô hạn, hạ thấp mực nước trong các vùng đất than bùn và biến thảm thực vật thành vật liệu dễ bắt lửa.

Khói từ các vụ cháy rừng nhanh chóng làm gia tăng các hạt ô nhiễm không khí siêu nhỏ, còn gọi là bụi mịn PM2.5. Những hạt này có thể xâm nhập sâu vào phổi, gây ra các vấn đề về tim mạch và hô hấp. Theo thống kê, đã có hơn 50.000 ca nhiễm trùng đường hô hấp được xác định có liên quan đến các vụ cháy.

Những đám khói dày đặc hiện đã lan sang các quốc gia láng giềng như Malaysia, Philippines và Singapore.

Trong ba tuần qua, các vụ cháy đã thải ra gần 49 triệu tấn carbon, nhiều hơn so với cùng kỳ năm 2015, theo dữ liệu của Copernicus. Các chuyên gia cũng cảnh báo mùa cháy rừng vẫn còn kéo dài nhiều tháng, vì vậy những lo ngại lớn vẫn đang hiện hữu.