Siêu El Niño xuất hiện 'nhánh thứ hai': Cảnh báo kịch bản mạnh nhất trong 1.000 năm?

Mô hình El Niño mới nhất từ cơ quan khí tượng Peru cho thấy "nhánh thứ hai" của hiện tượng ấm lên đại dương. Ảnh: Surfer

Một vùng nước biển ấm bất thường đang lan rộng ở phía đông Thái Bình Dương, kéo dài từ ngoài khơi Peru và Ecuador về phía Chile. Hình thái này được mô tả là “nhánh thứ hai” của siêu El Niño.
Diễn biến trên thu hút sự chú ý của giới khoa học trong khi các dự báo cho thấy El Niño năm 2026 có thể đạt cường độ đặc biệt mạnh, thậm chí vượt các mức từng được ghi nhận trong nhiều thế kỷ, nếu những mô hình hiện tại phản ánh chính xác diễn biến thực tế.

Dải nước biển ấm bất thường mở rộng ngoài khơi Nam Mỹ

Các bản đồ nhiệt độ mặt biển do cơ quan khí tượng Peru công bố cho thấy, bên cạnh dải nước ấm bất thường trải dài dọc Thái Bình Dương xích đạo, một vùng nước ấm khác đang mở rộng về phía đông nam, từ ngoài khơi Peru và Ecuador hướng đến Chile. Theo quan sát của cơ quan khí tượng, vùng nước ấm này mở rộng nhanh đáng kể về phía nam và có dấu hiệu nhiệt gia tăng rõ rệt.

NOAA công bố biểu đồ bất thường nhiệt độ bề mặt biển ngày 18/10.

Tuy nhiên, giới chuyên gia cho rằng đây là hiện tượng liên quan trực tiếp tới El Niño năm, trong đó “nhánh thứ hai” chỉ mô tả hình dạng của vùng nước biển ấm bất thường.

Trong bản tin ngày 16/10, Ủy ban đa ngành nghiên cứu hiện tượng El Niño của Peru (ENFEN) cho biết nhiệt độ mặt biển Thái Bình Dương tiếp tục cao hơn mức trung bình và có xu hướng tăng; nhiệt độ mặt biển tại một số khu vực cao hơn mức trung bình lịch sử trên 3 độ C.

Ủy ban đa ngành nghiên cứu hiện tượng El Niño của Peru dự báo tình trạng ấm lên ngoài khơi Peru có thể duy trì cường độ “đặc biệt mạnh” đến tháng 1/2027. Đặc biệt, El Niño tại khu vực trung tâm Thái Bình Dương được dự báo duy trì cường độ rất mạnh đến tháng 2/2027.

Kịch bản mạnh nhất trong 1.000 năm 

Những diễn biến mới tại Thái Bình Dương xuất hiện trong khi các nhà khoa học theo dõi khả năng El Niño năm 2026 đạt cường độ đặc biệt lớn.

Nhà khoa học khí hậu Zeke Hausfather nhận định rằng El Niño năm nay có khả năng mạnh nhất trong 1.000 năm, nếu các mô hình mới nhất dự báo chính xác cường độ cực đại của hiện tượng.

Biểu đồ: El Niño trong 1.000 năm qua và dự báo giai đoạn 2026-2027. Biểu đồ trên: Mức dị thường nhiệt độ mặt biển cực đại hằng tháng tại khu vực Niño 3.4 trong các đợt El Niño kể từ năm 1877, so với mức trung bình khí hậu của từng thời kỳ.Biểu đồ giữa: Dị thường nhiệt độ mặt biển khu vực Niño 3.4 trong mùa đông Bắc bán cầu (tháng 12 đến tháng 2), được tái dựng từ dữ liệu vòng cây trong nghiên cứu của Cook và Cane (2024), cho giai đoạn 1100-2000.Biểu đồ dưới: Biến thiên nhiệt độ mặt biển trung bình trong các khoảng 20 năm, được tái dựng từ dữ liệu san hô tại quần đảo Galápagos, trong nghiên cứu của Cole và cộng sự (2026). Nguồn: Zeke Hausfather/Substack

Dữ liệu của Trung tâm Dự báo Khí hậu thuộc Cơ quan Khí quyển và Đại dương Quốc gia Mỹ (NOAA), trong bản đánh giá ngày 8/10 cũng cho thấy El Niño tiếp tục mạnh lên. Nhiệt độ mặt biển tại vùng Niño 3.4 cao hơn mức trung bình 2,1 độ C, trong khi khu vực Niño 1+2 ở phía đông Thái Bình Dương cao hơn 3,9 độ C. NOAA đánh giá El Niño mạnh đến rất mạnh có khả năng kéo dài qua giai đoạn tháng 1-3/2027.

Cơ quan này cũng nhận định xác suất xuất hiện một đợt El Niño có cường độ vượt các sự kiện trong hồ sơ quan trắc từ năm 1950 ở mức cao. Tuy nhiên, cường độ cuối cùng và những tác động cụ thể vẫn phụ thuộc vào diễn biến tiếp theo của hệ thống đại dương - khí quyển.

Biển động dữ dội. Ảnh: Carbon Brief

Mưa lớn, lũ lụt và xói lở bờ biển là những rủi ro cần theo dõi

El Niño làm thay đổi hoàn lưu khí quyển, gió tín phong và sự phân bố của các hệ thống mưa bão. Tác động không giống nhau ở mọi khu vực: nơi có thể đối mặt với mưa lớn và lũ lụt, nơi khác lại gia tăng nguy cơ khô hạn hoặc nắng nóng cực đoan.

Tại Peru, Ủy ban đa ngành nghiên cứu hiện tượng El Niño của Peru dự báo lượng mưa ở mức cao hơn bình thường dọc bờ biển phía bắc và miền trung, đồng thời cảnh báo một số sông có thể có lưu lượng vượt mức thông thường.

Ở Nam California, một đợt El Niño mạnh có thể làm tăng khả năng xuất hiện thời tiết mùa đông ẩm ướt hơn, kéo theo nguy cơ dòng chảy lớn, lũ lụt và sạt lở đất. Khi mực nước biển tại địa phương, nước dâng do bão và sóng lớn cùng tác động, tình trạng xói lở bờ biển có thể nghiêm trọng hơn, đe dọa hạ tầng ven biển.

Tổ chức Khí tượng Thế giới cũng cảnh báo El Niño mạnh làm gia tăng rủi ro khí hậu toàn cầu, bao gồm lũ lụt, hạn hán và nắng nóng cực đoan. 

Sự xuất hiện của “nhánh thứ hai” vì thế là dấu hiệu đáng chú ý về hình thái phân bố nước biển ấm tại Thái Bình Dương, các nhà khoa học sẽ tiếp tục theo dõi nhiệt độ mặt biển Thái Bình Dương, cường độ El Niño khi đạt đỉnh và những thay đổi trong hoàn lưu khí quyển để đánh giá nguy cơ mưa lớn, lũ lụt, hạn hán và các hiện tượng thời tiết cực đoan trong mùa đông 2026-2027.

Nguồn: Tổng hợp