Siêu giày chạy bộ gây tranh cãi có thể làm thay đổi kỷ lục marathon

Sự ra mắt của mẫu giày mới nhiều khả năng sẽ làm nóng trở lại cuộc tranh luận về giày chạy bộ siêu tốc và liệu công nghệ này có mang lại lợi thế không công bằng cho các vận động viên hay không. Ảnh: Puma

Theo trang Daily Mail (Anh), mẫu Fast-RB Nitro Elite 2 được phát triển trong hai năm, hướng đến mục tiêu nâng cao hiệu suất chạy bộ nhờ kết hợp vật liệu siêu nhẹ, công nghệ đệm và cấu trúc đế có độ đàn hồi cao. Điểm khác biệt lớn nhất nằm ở hai tấm đế carbon ghép thành một kết cấu giống bàn đạp lò xo, được thiết kế để tạo lực đẩy về phía trước trong mỗi bước chạy.

Nhà sản xuất cho biết công nghệ đệm Nitrofoam Elite có khả năng hấp thụ năng lượng khi chân tiếp đất, tạm thời tích trữ rồi giải phóng năng lượng vào thời điểm thích hợp. Công nghệ này được thiết kế để hỗ trợ nhiều kiểu tiếp đất khác nhau, dù vận động viên tiếp đất bằng gót chân hay phần trước bàn chân.

Phần thân giày sử dụng vật liệu Ultraweave siêu nhẹ, trong khi đế ngoài Pumagrip được thiết kế để tăng độ bám trên nhiều bề mặt. Sự kết hợp giữa trọng lượng nhẹ, khả năng hoàn trả năng lượng và cấu trúc đế đặc biệt nhằm giúp người chạy duy trì tốc độ với mức tiêu hao năng lượng thấp hơn.

Tuy nhiên, quy định của Liên đoàn Điền kinh Thế giới hiện giới hạn chiều cao đế giữa của giày thi đấu ở mức tối đa 40 mm và chỉ cho phép sử dụng một tấm đế sợi carbon. Do có hai tấm carbon ghép liền, Fast-RB Nitro Elite 2 không đáp ứng yêu cầu để được sử dụng trong các cuộc thi đấu chính thức.

Tranh luận về tác động của giày chạy bộ siêu tốc đối với thành tích thể thao đã nổi lên từ năm 2019, khi vận động viên Kenya Eliud Kipchoge trở thành người đầu tiên chạy hết cự ly marathon 42,195 km trong chưa đầy hai giờ. Tuy nhiên, thành tích này không được công nhận là kỷ lục chính thức do điều kiện thi đấu và mẫu giày Nike Alphafly mà anh sử dụng.

Nike từng tuyên bố Alphafly giúp tăng tốc độ chạy thêm 3,4%. Trên quãng đường marathon, mức cải thiện này có thể giúp vận động viên rút ngắn thời gian từ hai đến ba phút, tạo ra khác biệt đáng kể trong cuộc đua tranh thành tích.

Sau đó, Liên đoàn Điền kinh Thế giới đã ban hành các quy định nhằm kiểm soát thiết kế giày thi đấu. Các nhà sản xuất tiếp tục phát triển những mẫu giày mới, tìm cách tối ưu hiệu suất trong giới hạn kỹ thuật cho phép.

Đầu năm nay, vận động viên Kenya Sabastian Sawe trở thành người đầu tiên hoàn thành marathon trong chưa đầy hai giờ trong điều kiện thi đấu chính thức. Anh sử dụng mẫu Adidas ADIZERO Adios Pro Evo 3, một trong những đôi giày chạy đua nhẹ nhất từng được sản xuất. Mẫu giày này kết hợp các tấm đế sợi carbon với những lớp đệm xốp nhằm hỗ trợ vận động viên tăng tốc và giảm mức tiêu hao năng lượng.

Sự tiến bộ nhanh chóng của công nghệ giày chạy bộ cũng làm dấy lên lo ngại về hiện tượng “doping công nghệ”, khi thiết bị hỗ trợ có thể tạo ra lợi thế đáng kể, vượt xa vai trò thông thường của trang phục và dụng cụ thể thao.

Ông Shaun Creighton, cựu vận động viên chạy đường dài từng tham dự Olympic và hiện là luật sư thể thao tại hãng luật Moulis Legal, nhận định những đôi giày siêu tốc hiện đại thực sự có tác dụng nâng cao thành tích.

Ông cho rằng thành tích marathon dưới hai giờ khó có thể đạt được nếu không có sự hỗ trợ của công nghệ giày chạy bộ mới. Theo ông, thách thức đối với các cơ quan quản lý là tiếp tục điều chỉnh giới hạn kỹ thuật ở mức phù hợp, bảo đảm marathon trước hết vẫn là cuộc cạnh tranh về năng lực của con người, thay vì để thiết kế giày trở thành yếu tố quyết định thành tích.