Singapore trả tiền để người dân đọc sách, các nước khác làm gì?

Chương trình ReadSG cho phép người dân Singapore ghi nhận thời gian đọc trên nền tảng của chính phủ và nhận tiền thưởng. Ảnh: Straits Times.

Singapore đang thử một cách tiếp cận mới để khuyến khích người dân duy trì thói quen đọc sách. Từ tháng 9, chương trình ReadSG cho phép người dân “đảo quốc sư tử” ghi nhận thời gian đọc trên nền tảng của chính phủ và nhận tiền thưởng ảo.

Mỗi phiên đọc ít nhất 15 phút được tính 20 đồng. Khi tích lũy đủ 1.000 đồng, người tham gia có thể đổi thành 1 SGD. Mỗi ngày chỉ được tính một phiên đọc, đồng nghĩa người dân cần duy trì hoạt động này trong 50 ngày để nhận 1 SGD, theo Straits Times, Independent và CNN.

Chương trình được triển khai trong 5 năm, trong bối cảnh các nội dung ngắn trên màn hình ngày càng phổ biến. Bên cạnh Singapore, nhiều nơi đang triển khai các chính sách khác nhau, từ thay đổi không gian đọc, xây dựng chiến lược quốc gia đến đầu tư cho hệ thống thư viện.

Vũ khí chống lại chứng “thối não”

Theo Straits Times, ReadSG đặt mốc 15 phút mỗi ngày làm thời lượng đọc tối thiểu. Người dân có thể đọc trong những khoảng thời gian ngắn như lúc di chuyển bằng tàu điện, chờ xe buýt hoặc uống cà phê buổi sáng.

Loh Chin Ee, chuyên gia tại Tổ chức Giáo dục quốc gia Singapore, cho rằng việc tạo thành thói quen là một phần quan trọng của chương trình. “Biến việc đọc thành trò chơi và biến nó thành một thói quen là cốt lõi. 15 phút là một khoảng thời gian phù hợp”, Loh Chin Ee chia sẻ với Independent.

Chương trình cũng thiết kế nhiều hình thức đọc và phần thưởng khác nhau để người tham gia duy trì hoạt động hàng ngày. Theo Independent, National Library Board Singapore muốn hình thành một cộng đồng độc giả có khả năng tập trung và tiếp nhận thông tin sâu hơn.

Tổng thống Singapore Tharman Shanmugaratnam (giữa) tại lễ ra mắt ReadSG vào ngày 6/9. Ảnh: Straits Times.

Melissa Tam, người đứng đầu National Library Board Singapore, cho biết việc đọc nội dung dài có những yêu cầu khác với việc tiếp nhận các thông tin ngắn trên màn hình. “Nội dung ngắn giúp chúng ta cập nhật thông tin. Đọc những nội dung dài giúp tăng cường khả năng tập trung, tư duy phản biện và trí tưởng tượng”, Melissa Tam chia sẻ với Independent.

Theo CNN, Singapore hiện nằm trong nhóm có kết quả cao về năng lực đọc của học sinh 15 tuổi trong các đánh giá quốc tế. Tuy nhiên, các chuyên gia được báo này dẫn lời cho biết việc học sinh có khả năng đọc không đồng nghĩa với việc các em duy trì đọc sách vì sở thích trong đời sống hàng ngày.

Isaac Neo, một chuyên viên phân tích rủi ro 32 tuổi, cho biết nhiều người trẻ vẫn đọc chủ yếu để phục vụ việc học. Anh thành lập một câu lạc bộ sách vào năm 2025 sau khi nhận ra mình đã nhiều năm không cầm một cuốn sách để đọc.

Tại Singapore, câu chuyện về thói quen đọc không chỉ diễn ra trong trường học. Các câu lạc bộ đọc, thư viện và chương trình khuyến đọc đang được sử dụng cùng ReadSG để đưa hoạt động này trở lại đời sống thường nhật.

Hàn Quốc đưa sách ra đường, Anh mở phong trào đọc sách cả năm

Tại Seoul (Hàn Quốc), chính quyền thành phố lựa chọn thay đổi không gian đọc. Dự án Seoul Outdoor Library được triển khai từ năm 2022 tại quảng trường, công viên và khu vực ven sông với kệ sách, ghế ngồi và mái che.

Theo Korea Times, chương trình thu hút 8 triệu lượt khách trong nửa đầu năm 2026. Tháng 8, Seoul Metropolitan Library cũng giới thiệu mô hình này tại Hội nghị Thư viện và Thông tin thế giới tổ chức ở Busan (Hàn Quốc).

Seoul đồng thời triển khai Author Hip Talk tại các thư viện công cộng từ tháng 5 đến tháng 12 năm nay. Các buổi gặp tác giả được tổ chức vào tối thứ sáu, kết hợp trò chuyện, thảo luận và hỏi đáp.

Một buổi đọc ngoài trời do chính quyền thành phố Seoul tổ chức. Ảnh: Seoul Metropolitan Government.

Tại Phần Lan, chính phủ triển khai Chương trình Tri thức quốc gia với trọng tâm là trẻ em và thanh thiếu niên. Chương trình đề cập đến nhiều dạng năng lực đọc, trong đó có đọc hiểu trong môi trường công nghệ và đa ngôn ngữ.

Chiến lược đến năm 2030 của nước này đặt mục tiêu phát triển năng lực đọc ở cấp quốc gia, khu vực và địa phương. Một trong những định hướng của chiến lược là khuyến khích đọc và mở rộng các hình thức đọc.

Tại Anh, Năm đọc sách quốc gia 2026 được triển khai sau khi các nghiên cứu cho thấy mức độ yêu thích sách của trẻ em giảm. Theo Guardian, National Literacy Trust ghi nhận khoảng một phần ba trẻ 8-18 tuổi cho biết các em “rất thích” hoặc “khá thích” đọc sách.

Nhà văn Malorie Blackman tham gia chiến dịch với thông điệp đưa việc đọc trở thành một phần tự nhiên của đời sống. “Điều quan trọng là khiến việc đọc trở nên tự nhiên và thường ngày như hơi thở. Đọc sách rất quan trọng để hiểu thế giới xung quanh chúng ta”, Malorie Blackman chia sẻ.

2026 là năm đầu tiên Anh tổ chức Năm đọc sách quốc gia trong bối cảnh số lượng trẻ em thích đọc sách giảm. Ảnh: Steven May/Alamy.

Jonathan Douglas, Giám đốc điều hành National Literacy Trust, đề cập đến vị trí của việc đọc trong đời sống hiện đại. “Đọc sách dường như không mang lại những phần thưởng xã hội tức thời mà ngày nay thúc đẩy chúng ta. Nó bị xem là chậm, đơn độc và mang tính học thuật trong một thế giới coi trọng tốc độ, địa vị và sự phô diễn”, Jonathan Douglas chia sẻ với Guardian.

Tháng 7/2026, một ủy ban giáo dục tại Anh đề xuất kéo dài Năm đọc sách quốc gia thành Thập niên đọc sách quốc gia. Đề xuất cũng bao gồm việc bảo đảm trẻ em từ khi sinh ra đến 18 tuổi có cơ hội thường xuyên tiếp xúc với sách, truyện và hoạt động đọc chung.

Từ Singapore đến Seoul, Phần Lan, Anh, các chương trình đang được triển khai theo những hướng khác nhau nhưng đều đưa hoạt động đọc vào các chính sách liên quan đến giáo dục, thư viện, không gian công cộng hoặc đời sống cộng đồng.