Sinh viên kể 'chuyện thời bình' từ những điều bình dị của cựu chiến binh

Dự án “Chuyện thời bình” của nhóm sinh viên Viện Báo chí – Truyền thông, Học viện Báo chí và Tuyên truyền đã chọn cách lắng nghe và kể lại những điều giản dị ấy, qua đó giúp người trẻ chạm gần hơn vào giá trị của hòa bình.

Theo dòng ký ức, bắt đầu từ những điều giản dị

Nhóm sinh viên Học viện Báo chí và Tuyên truyền trong một buổi gặp gỡ, trò chuyện với cựu chiến binh. Ảnh:MK

Tìm đến cuộc sống đời thường của những người lính đã đi qua một thời khói lửa, bắt đầu từ những chén nước, ấm trà. Nhóm sinh viên lớp Truyền thông đại chúng K43A1, Viện Báo chí - Truyền thông, Học viện Báo chí và Tuyên truyền đã kiên nhẫn lắng nghe để góp nhặt từng câu chuyện nhỏ, từng ký ức còn lại sau chiến tranh, từ đó tái hiện một cách chân thực đời sống hậu chiến và giúp người trẻ hiểu rõ hơn giá trị của hòa bình hôm nay.

Từ cách tiếp cận đó, dự án truyền thông “Chuyện thời bình” của các bạn sinh viên năm 3 đã được hình thành, với sự đồng hành của Hội Cựu chiến binh thành phố Hà Nội và Trung tâm Điều phối các hoạt động sáng tạo Hà Nội.

Chia sẻ về hướng đi của dự án, Trưởng dự án Trần Gia Khánh cho biết, “Chuyện thời bình” được xây dựng theo bốn lát cắt: Người lính trở về đời thường, thương binh với những di chứng chiến tranh, hậu phương thầm lặng và những lời nhắn gửi giữa hai thế hệ. Qua đó, dự án khắc họa đời sống hậu chiến một cách gần gũi, chân thực.

Để có được những câu chuyện đó, nhóm bắt đầu từ việc tìm kiếm nhân vật, kết nối với Hội Cựu chiến binh thành phố Hà Nội, rồi kiên nhẫn sắp xếp từng cuộc gặp. Không vội vàng ghi hình hay đặt câu hỏi, các bạn dành thời gian làm quen, trò chuyện, để người kể có thể mở lòng. Chính sự chậm rãi ấy giúp những ký ức tưởng chừng đã ngủ yên được đánh thức một cách tự nhiên.

Từ tháng 3-2026, nhóm đã đi qua Hà Nội, Bắc Ninh, Nghệ An…, ghi lại những câu chuyện đời thường và lan tỏa trên mạng xã hội, tiếp cận gần 10.000 người.

Trong số những nhân vật đã gặp, câu chuyện của ông Nguyễn Minh Châu, cựu chiến binh Sư đoàn 305 Đặc công, nguyên Chủ tịch Hội Cựu chiến binh quận Ba Đình giai đoạn 2022–2025, để lại trong nhóm nhiều ấn tượng.

Chia sẻ với nhóm, cựu chiến binh Nguyễn Minh Châu nhắc lại những ký ức về bom đạn và những lần cận kề ranh giới sống và chết. Ông bảo: “Thời đó, máy bay B52 ném bom suốt, nhiều lúc tưởng như không còn cơ hội trở về”và “Hòa bình hôm nay phải đánh đổi bằng rất nhiều máu, mồ hôi và cả những mất mát không thể bù đắp”.

Cựu chiến binh Nguyễn Minh Châu chia sẻ ký ức chiến tranh với nhóm sinh viên trong không gian đời thường, giản dị. Ảnh:MK

Chính từ những câu chuyện giản dị nhưng chất chứa cả một quá khứ đau thương mà hào hùng ấy, nhóm thực hiện dự án dần nhận ra ý nghĩa của việc lắng nghe và kể lại.

“Điều khó nhất không phải là tìm câu chuyện, mà là kể sao để người trẻ có thể cảm nhận được”, sinh viên Trần Thảo Linh chia sẻ. Chính vì vậy, nhóm chọn cách kể tối giản, để nhân vật tự nói, để cảm xúc được giữ vẹn nguyên.

Khi người trẻ bắt đầu “nghe để hiểu”

Cuộc sống bình dị hôm nay của những người từng đi qua chiến tranh, mang theo nhiều ký ức của một thời khói lửa. Ảnh:MK

Không dừng lại ở việc sản xuất nội dung trên mạng xã hội, “Chuyện thời bình” được mở rộng thành một không gian kể chuyện đa chiều.

Từ định hướng đó, nhóm xây dựng hai không gian song song: photobook và triển lãm tương tác. Photobook ghi lại hành trình đi thực tế, gặp gỡ các cựu chiến binh, thương binh và gia đình họ. Trong khi đó, triển lãm được thiết kế như một hành trình trải nghiệm. Thông qua ánh sáng, hình ảnh và âm thanh được sắp đặt để gợi cảm xúc, để người xem có thể tiếp cận được các câu chuyện một thời hoa lửa đã qua đi.

Thành viên dự án không khỏi xúc động khi lắng nghe những chia sẽ từ Cựu chiến binh. Ảnh:Mk

Theo bà Nguyễn Thị Ngọc Hòa, Giám đốc Trung tâm Điều phối các hoạt động sáng tạo Hà Nội, giá trị của dự án không nằm ở hình thức, mà ở cách nó thay đổi cách tiếp cận lịch sử của người trẻ. Khi ký ức không còn ở “xa”, mà hiện diện trong đời sống thường ngày, nó trở nên dễ chạm hơn.

Ở góc nhìn nghiên cứu, Tiến sĩ Nguyễn Ánh Hồng cho rằng, điểm đáng chú ý của dự án là việc không “kể lại lịch sử”, mà để lịch sử tự cất tiếng qua nhân vật. Những chi tiết rất nhỏ, một giấc ngủ giật mình, một kỷ vật được giữ lại hàng chục năm… chính là dấu vết của chiến tranh còn tồn tại đến hôm nay.

Ánh mắt trầm lặng của những cựu chiến binh khi nhắc lại những năm tháng bom đạn đã đi qua. Ảnh:MK

Với người trẻ, sự tiếp nhận cũng thay đổi. Không còn là “nghe để biết”, mà là “nghe để hiểu”. Nguyễn Thị Quỳnh Như, sinh viên Đại học Sư phạm Hà Nội chia sẻ rằng, sau khi xem những câu chuyện, cảm giác rõ ràng nhất là sự biết ơn. “Cái giá của hòa bình là xương máu của cha anh. Nghe xong mình thấy cuộc sống hôm nay có ý nghĩa hơn rất nhiều”.

Triển lãm của dự án dự kiến diễn ra ngày 9–10/5/2026 tại Bảo tàng Hà Nội, mở cửa tự do cho công chúng.

Từ những câu chuyện riêng lẻ, “Chuyện thời bình” dần tạo nên một ký ức chung. Người trẻ không chỉ nghe để biết, mà bắt đầu nghe để hiểu và để đồng cảm. Và khi ký ức được đặt lại đúng chỗ trong đời sống hôm nay, nó không còn là quá khứ xa xôi, mà trở thành một phần của hiện tại.