Sinh viên tiên phong phòng chống lừa đảo trực tuyến

Công bố dự án CyberZ, ra mắt Cổng thông tin CyberZ, phát động cuộc thi CyberZ Challenge.

Ngày 29/10, tại Hà Nội, Tạp chí điện tử An ninh mạng Việt Nam phối hợp với TikTok Việt Nam tổ chức lễ công bố Dự án truyền thông cộng đồng CyberZ với chủ đề “Tiên phong phòng trừ lừa đảo”. Chương trình hướng tới nâng cao nhận thức, kỹ năng phòng, chống lừa đảo trực tuyến cho sinh viên.

Sự kiện có sự tham gia của Đại tá Hà Văn Bắc, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng (Bộ Công an); bà Nguyễn Thị Nhung - Phó Vụ trưởng Vụ Học sinh sinh viên (Bộ GD&ĐT); ông Vũ Duy Hiền, Phó Tổng Thư ký kiêm Chánh Văn phòng Hiệp hội An ninh mạng quốc gia; ông Lâm Tùng, Phó Chủ tịch Thường trực Trung ương Hội Sinh viên Việt Nam; nhà báo Nguyễn Tất Hồng Dương, Tổng Biên tập Tạp chí điện tử An ninh mạng Việt Nam và ông Nguyễn Lâm Thanh, Tổng Giám đốc TikTok Việt Nam.

Trang bị kỹ năng tự bảo vệ trong môi trường số

Phát biểu tại lễ công bố, Đại tá Hà Văn Bắc, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng (Bộ Công an), nhận định sự phát triển của công nghệ số tạo ra nhiều cơ hội nhưng cũng khiến nguy cơ mất an ninh, an toàn trên không gian mạng ngày càng phức tạp.

Đại tá Hà Văn Bắc, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng (Bộ Công an) phát biểu tại sự kiện.

Lừa đảo trực tuyến không còn chỉ dựa vào những thủ đoạn gian dối thông thường. Với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ giả mạo hình ảnh, giọng nói và các phương thức thao túng tâm lý tinh vi, người phạm tội có thể lợi dụng lòng tin, tình cảm và nỗi sợ hãi để chiếm đoạt tài sản.

Ngay cả những người trẻ có khả năng tiếp cận công nghệ nhanh cũng có thể trở thành nạn nhân. Các vụ việc sinh viên bị thao túng tâm lý bằng thủ đoạn “bắt cóc online” thời gian qua là lời cảnh báo về những rủi ro trên không gian mạng.

Theo Đại tá Hà Văn Bắc, công tác phòng, chống lừa đảo không thể chỉ dừng ở việc cảnh báo những thủ đoạn đã xảy ra mà cần chủ động nâng cao khả năng nhận diện, ứng phó và tự bảo vệ trước các nguy cơ liên tục biến đổi.

Đánh giá về CyberZ 2026, ông ghi nhận cách tiếp cận lấy sinh viên làm trung tâm, kết hợp trang bị kiến thức, rèn luyện kỹ năng, khuyến khích sáng tạo và thúc đẩy hành động. Điểm đáng chú ý là sinh viên không chỉ được trang bị kiến thức để tự bảo vệ mình mà còn có thể trở thành lực lượng lan tỏa thông tin, góp phần bảo vệ cộng đồng.

Để dự án đạt hiệu quả thực chất, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng đề nghị tập trung chuyển kiến thức thành kỹ năng và hành động. Hiệu quả không nên chỉ được đánh giá bằng số người tham gia hay lượt tiếp cận trên mạng xã hội, mà quan trọng hơn là khả năng nhận diện dấu hiệu lừa đảo, kiểm chứng thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân và ứng phó đúng cách khi gặp nguy cơ.

Các chương trình tương tác, tình huống mô phỏng và tập huấn cần chú trọng những kỹ năng thiết thực, nhất là nhận diện thủ đoạn lợi dụng AI, công nghệ deepfake và thao túng tâm lý. Cùng với đó, dự án cần phát huy vai trò tiên phong của sinh viên, xây dựng mạng lưới “Chiến binh số” có trách nhiệm.

Những sản phẩm truyền thông và sáng kiến do sinh viên thực hiện cần bảo đảm tính chính xác, dễ hiểu, có giá trị thực tiễn và khả năng nhân rộng.

Quang cảnh chương trình.

Đại tá Hà Văn Bắc lưu ý, tinh thần tiên phong phải đi cùng trách nhiệm và hiểu biết pháp luật. Sinh viên không thay thế cơ quan chức năng trong điều tra, xử lý tội phạm mà cần biết phát hiện dấu hiệu bất thường, cảnh báo có căn cứ và chuyển thông tin đến đúng cơ quan có thẩm quyền.

Gửi thông điệp tới sinh viên, Đại tá Hà Văn Bắc nhấn mạnh mỗi người có thể bắt đầu từ những hành động cụ thể như kiểm chứng thông tin trước khi chia sẻ, cảnh báo khi phát hiện dấu hiệu rủi ro, giúp người thân nhận diện nguy cơ và sáng tạo giải pháp hữu ích cho cộng đồng. Ông kỳ vọng CyberZ góp phần hình thành thế hệ sinh viên không chỉ giỏi công nghệ mà còn có bản lĩnh, trách nhiệm, biết sử dụng công nghệ để bảo vệ bản thân và những người xung quanh.

Phát huy mạng lưới Hội Sinh viên

Đánh giá ý nghĩa của dự án, ông Lâm Tùng, Phó Chủ tịch Thường trực Trung ương Hội Sinh viên Việt Nam cho rằng, CyberZ 2026 được triển khai trong bối cảnh lừa đảo trực tuyến tiếp tục là vấn đề đáng quan tâm. Sinh viên là nhóm trẻ, năng động, thường xuyên sử dụng điện thoại và thiết bị di động để học tập, tìm kiếm việc làm, học bổng và tiếp cận thông tin. Đây cũng là những hoạt động có thể khiến các bạn trở thành mục tiêu của các thủ đoạn lừa đảo.

Ông Lâm Tùng, Phó Chủ tịch Thường trực Trung ương Hội Sinh viên Việt Nam chia sẻ tại chương trình.

Theo ông Lâm Tùng, sinh viên vừa cần được trang bị kiến thức, kỹ năng để tự bảo vệ mình, vừa có khả năng lan tỏa nhận thức về an toàn số. Mỗi sinh viên có thể trở thành một “chiến binh số”, góp phần bảo vệ bạn bè, nhà trường, gia đình và cộng đồng.

Phòng, chống lừa đảo trực tuyến không chỉ là hạn chế thiệt hại tài chính hay bảo vệ thông tin cá nhân. Việc thiếu kỹ năng kiểm chứng cũng có thể khiến người dùng vô tình chia sẻ thông tin sai lệch, bị lôi kéo hoặc tham gia vào những hoạt động gây ảnh hưởng tiêu cực đến cộng đồng. Vì vậy, nâng cao nhận thức an toàn số cần gắn với trách nhiệm của mỗi cá nhân trong tiếp nhận, kiểm chứng và chia sẻ thông tin.

Với vai trò đơn vị bảo trợ chương trình, Trung ương Hội Sinh viên Việt Nam kỳ vọng mạng lưới tổ chức Hội sẽ trở thành kênh truyền tải thông tin hiệu quả. Thông qua các phong trào, hội thảo chuyên đề và cuộc thi, kiến thức phòng, chống lừa đảo có thể tiếp cận trực tiếp hơn với hội viên, học sinh, sinh viên và thanh niên.

Ông Lâm Tùng cũng đề xuất nghiên cứu mở rộng các hoạt động tương tự đến học sinh THPT, giúp người trẻ được trang bị kiến thức, kỹ năng an toàn số từ sớm. Trung ương Hội Sinh viên Việt Nam khẳng định sẽ phối hợp tuyên truyền, định hướng và triển khai các hoạt động trong hệ thống Đoàn, Hội, góp phần nâng cao khả năng phòng ngừa lừa đảo trực tuyến.

Kết nối kiến thức với hành động

Theo nhà báo Nguyễn Tất Hồng Dương, Tổng Biên tập Tạp chí điện tử An ninh mạng Việt Nam, CyberZ hướng tới trang bị kiến thức, kỹ năng nhận diện lừa đảo và khuyến khích sinh viên đồng hành cùng cơ quan chức năng, báo chí, chuyên gia trong phòng ngừa tội phạm mạng.

Nhà báo Nguyễn Tất Hồng Dương, Tổng biên tập Tạp chí điện tử An ninh mạng Việt Nam, kỳ vọng CyberZ 2026 sẽ giúp sinh viên phát huy sức sáng tạo và lan tỏa thông điệp phòng, chống lừa đảo trực tuyến đến cộng đồng.

Dự án triển khai theo bốn trụ cột: cung cấp kiến thức qua cổng thông tin CyberZ; rèn kỹ năng thông qua bài kiểm tra, trò chơi, thử thách và chứng nhận “Chiến binh số”; khuyến khích sinh viên sáng tạo nội dung về an ninh mạng; lan tỏa các sản phẩm đến bạn bè, gia đình và cộng đồng, góp phần nâng cao nhận thức, xây dựng môi trường mạng an toàn.

Trong khuôn khổ lễ công bố, sinh viên các trường tham gia chuỗi hoạt động trải nghiệm, được hướng dẫn quét mã QR, đăng ký tài khoản trên cổng Portal và tìm hiểu kiến thức nhận diện, phòng tránh lừa đảo trực tuyến, trò chơi Quicktest chống lừa đảo trên cổng Portal, “chiến binh số xuất quân”…

Sinh viên quét QR đăng ký tài khoản Cổng, trải nghiệm làm “Chiến binh số”.

Thông qua CyberZ 2026, Ban tổ chức kỳ vọng kiến thức được chuyển hóa thành hành động thiết thực, khuyến khích sinh viên chủ động tự bảo vệ và hỗ trợ những người xung quanh. Khi người trẻ biết kiểm chứng thông tin, nhận diện nguy cơ và chia sẻ kiến thức đúng cách, mỗi cá nhân có thể trở thành một “lá chắn số”, góp phần xây dựng môi trường mạng an toàn, lành mạnh.