Trung Quốc trình làng mẫu máy bay chở khách điện CE-25A

Hình ảnh chiếc CE-25A với 10 quạt gió bố trí ở hai cánh. Ảnh: TWZ,

Máy bay mẫu đang được thử nghiệm

COMAC lần đầu tiên giới thiệu concept CE-25A tại Triển lãm nhập khẩu quốc tế Trung Quốc ở Thượng Hải vào tháng 11/2023. Công ty mô tả đây là máy bay chở khách chạy hoàn toàn bằng điện, 19 chỗ ngồi, dùng cho vận chuyển hành khách trên các chặng ngắn và trung bình, cũng như hàng không thương mại.

Các bức ảnh cung cấp một cái nhìn mới về chương trình mà công ty đã công khai năm 2023, mặc dù tình trạng thử nghiệm hiện tại của máy bay vẫn chưa rõ ràng.

Tại thời điểm này, cần lưu ý rằng chưa thể khẳng định chắc chắn tính xác thực của các hình ảnh, nhưng quá trình kiểm tra bằng nhiều mô hình phân tích hình ảnh AI khác nhau không tìm thấy dấu hiệu rõ ràng nào cho thấy chúng được tạo ra một cách giả tạo.

Chương trình này phản ánh sự quan tâm của COMAC đối với hệ thống động cơ điện phân tán, một cách tiếp cận có thể giúp định hướng phát triển máy bay trong tương lai ngay cả khi CE-25A không bao giờ được đưa vào sử dụng thương mại.

Chiếc CE-25A nhìn từ phía sau. Ảnh: MyDrivers.

Sự xuất hiện của một mẫu thử nghiệm có vẻ như kích thước thật chắc chắn làm dấy lên nhiều câu hỏi về tiến độ của chương trình. Ở giai đoạn này, chưa có xác nhận công khai rõ ràng nào cho thấy chiếc máy bay cụ thể này đã bay thử, và vai trò chính xác của nó trong nỗ lực phát triển vẫn còn chưa rõ ràng.

Máy bay CE-25A sử dụng hệ thống động lực điện phân tán, loại bỏ hoàn toàn nhiên liệu hàng không để hướng tới mục tiêu không phát thải carbon trong quá trình bay. So với máy bay chở khách sử dụng động cơ tuabin cánh quạt truyền thống, mẫu máy bay này được kỳ vọng vận hành êm hơn và có thể sử dụng đường băng ngắn hơn.

Theo các thông số thiết kế, CE-25A có tốc độ hành trình khoảng 400 km/h; mật độ năng lượng của pin hiện vẫn là một giới hạn quan trọng đối với máy bay điện, khiến tầm bay dự kiến của mẫu này chỉ vào khoảng 400–500 km. Máy bay hướng tới những tuyến bay ngắn giữa các đô thị trong cùng vùng kinh tế, kết nối các đảo và phục vụ du lịch ngắm cảnh.

Hiện CE-25A vẫn là nguyên mẫu phục vụ kiểm chứng công nghệ, đang trong giai đoạn thử nghiệm bay và chưa được cấp chứng nhận đủ điều kiện bay dân dụng. COMAC chưa công bố chính thức nhà cung cấp pin, thông số cụ thể của các cell pin và những chi tiết kỹ thuật liên quan.

Điểm dễ nhận thấy nhất của CE-25A là nhiều quạt điện dạng ống dẫn khí được bố trí thành hàng trên phần cánh trước kiểu cánh mũi vịt (canard). Máy bay áp dụng cấu hình động lực điện phân tán, sử dụng điện thay cho nhiên liệu hàng không.

Cách bố trí động lực này được kỳ vọng giúp giảm tiếng ồn so với máy bay tuabin cánh quạt truyền thống, đồng thời tạo thuận lợi cho hoạt động tại các sân bay hàng không chung quy mô nhỏ nhờ yêu cầu đường băng ngắn hơn.

Ở giai đoạn hiện nay, nhiệm vụ chính của CE-25A không phải đưa ngay vào khai thác thương mại, mà là giải quyết những bài toán kỹ thuật then chốt: pin hàng không công suất lớn, hệ thống đẩy điện sử dụng nhiều quạt ống dẫn khí và thuật toán điều khiển bay phù hợp với động lực điện. Dữ liệu thu thập trong quá trình thử nghiệm sẽ tạo cơ sở cho việc phát triển các dòng máy bay dân dụng chạy điện do Trung Quốc tự phát triển.

Một góc chụp khác chiếc CE-25A. Ảnh: MyDrivers.

Với sức chứa 19 chỗ ngồi và cấu hình tổng thể, máy bay này khá giống với máy bay chở khách khu vực hai động cơ phản lực cánh quạt Beechcraft 1900. Với tải trọng 19 hành khách, Beechcraft 1900 có tầm bay khoảng 700 km (440 dặm) và tốc độ bay hành trình khoảng 520 km/giờ (320 dặm/giờ).

Các nước quan tâm phát triển máy bay điện

Tiềm năng của máy bay chở khách chạy điện đang thu hút sự quan tâm tại nhiều nước. Nhiều quốc gia hiện cũng đang thúc đẩy phát triển máy bay chở khách chạy hoàn toàn bằng điện. Trong số đó, X1 — máy bay trình diễn công nghệ của doanh nghiệp hàng không vũ trụ Thụy Điển Heart Aerospace — được giới thiệu là máy bay điện sử dụng pin lớn nhất từng hoàn thành chuyến bay có người lái tính đến thời điểm hiện nay.

Tháng 8 năm nay, Heart Aerospace thông báo nguyên mẫu trình diễn X1 đã hoàn thành chuyến bay có người lái đầu tiên tại Sân bay quốc tế Plattsburgh, bang New York, Mỹ.

X1 có sải cánh 106 feet, tương đương khoảng 32,31 m; chiều dài thân 76 feet, khoảng 23,16 m. Máy bay được trang bị bốn động cơ điện bố trí trên cánh, sử dụng hoàn toàn năng lượng từ pin lắp trên máy bay và không mang theo nhiên liệu hàng không. Trọng lượng cất cánh vượt 25.000 pound, tương đương khoảng 11.340 kg.

Chiếc X-1 của doanh nghiệp hàng không vũ trụ Thụy Điển Heart Aerospace bay thử. Ảnh: Heart Aerospace

Tại Mỹ, máy bay thử nghiệm X-57A Maxwell của NASA đã nghiên cứu hệ thống đẩy điện phân tán sử dụng 14 động cơ điện và cánh quạt tích hợp vào một cánh được thiết kế đặc biệt. X-57 nhỏ hơn nhiều so với CE-25A và sử dụng cánh quạt hở thay vì quạt có ống dẫn. Dự án này nhằm mục đích chứng minh những lợi ích tiềm năng về khí động học và hiệu quả nhưng đã không tiến triển đến cấu hình bay có người lái theo kế hoạch ban đầu.

Chương trình X-57 đã bị hủy bỏ vào năm 2023 sau khi các vấn đề an toàn với hệ thống động cơ đẩy của nó không thể giải quyết được trong phạm vi ngân sách và thời gian cho phép. Chương trình được khởi động dựa trên giả định rằng công nghệ động cơ đẩy điện hiện có đã đủ trưởng thành để đảm bảo an toàn bay, nhưng điều này cuối cùng đã được chứng minh là quá sớm. Kinh nghiệm này nhấn mạnh những thách thức đáng kể về kỹ thuật và an toàn vẫn còn tồn tại trong việc phát triển máy bay điện khả thi.

Trong khi đó, hãng AURA AERO của Pháp đang phát triển ERA , một máy bay khu vực từ 16 đến 19 chỗ ngồi được thiết kế dựa trên tám động cơ điện và hai máy phát điện tuabin. Thiết kế lai điện này nhằm mục đích cung cấp tầm bay xa hơn đáng kể so với mục tiêu đã công bố của CE-25A, với công ty quảng cáo tầm bay khoảng 1.500 km (930 dặm). ERA là một sự so sánh trực tiếp hơn về sức chứa hành khách dự kiến ​​và vai trò thương mại, nhưng nó sử dụng kiến ​​trúc động cơ đẩy khác và không phải là máy bay hoàn toàn chạy bằng điện.