Slovenia cải tổ hệ thống chuyên trách chống tham nhũng

Bên trong Tòa nhà Quốc hội Slovenia. Nguồn: www.ibnaeu.com

Theo luật mới, cơ quan chuyên trách có tên SKOK sẽ được thành lập để truy tố các vụ án thuộc phạm vi thẩm quyền, tập trung vào tham nhũng và tội phạm có tổ chức. Cơ chế này được Slovenia kỳ vọng sẽ nâng cao năng lực xử lý các vụ án tài chính và tội phạm có tính chất phức tạp.

Một quy định quan trọng của luật là Cục Điều tra quốc gia phải khởi động hoặc tiếp nhận các cuộc điều tra đối với những hành vi phạm tội thuộc thẩm quyền của SKOK. Quy định này thiết lập cơ chế phối hợp trực tiếp giữa cơ quan điều tra và cơ quan công tố chuyên trách. Luật cũng thay đổi cơ cấu xét xử. Bốn bộ phận tòa án chuyên trách hiện nay sẽ được thay thế bằng một Tòa án chuyên trách duy nhất đặt tại Ljubljana, có thẩm quyền xét xử sơ thẩm các vụ án thuộc diện chuyên biệt trên phạm vi toàn quốc. Các vụ án được kháng cáo sẽ do Tòa án cấp cao tại Maribor giải quyết.

Một nội dung khác đáng chú ý là trao cho Bộ trưởng Bộ Tư pháp quyền quyết định lớn hơn trong việc lựa chọn các công tố viên cấp cao. Quy định này đã gây tranh luận trong giới tư pháp và phe đối lập, trong bối cảnh có những lo ngại về khả năng gia tăng ảnh hưởng chính trị đối với hệ thống công tố.

Đáng chú ý, tội lạm dụng chức vụ không thuộc phạm vi thẩm quyền của SKOK. Đây là nhóm hành vi thường xuất hiện trong các vụ việc liên quan đến quan chức công quyền và chính trị gia. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng, việc loại trừ tội danh này có thể không mang lại hiệu quả cao hơn cho công cuộc chống tham nhũng.

Chính phủ Slovenia khẳng định luật này là bước cải tiến quan trọng đối với hệ thống truy tố. Bộ trưởng Tư pháp Mihael Zupančič đã bác bỏ những lo ngại về việc chính trị hóa, khẳng định rằng các chính trị gia sẽ không quyết định việc công tố viên theo đuổi vụ án nào hay thẩm phán đưa ra phán quyết ra sao. Hệ thống mới dự kiến ​​sẽ có hiệu lực từ ngày 1/7/2027, tạo thêm thời gian để các cơ quan chuẩn bị cho quá trình chuyển đổi.