Sở GD-ĐT TPHCM chỉ ra các điểm nghẽn cần tháo gỡ trong năm học

Năm học 2026-2027 là năm học thứ hai TPHCM triển khai Nghị quyết số 71 Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo, đồng thời là năm bắt đầu cụ thể hóa Luật Phát triển đô thị trong lĩnh vực giáo dục. Đây cũng là năm học đầu tiên các cơ sở giáo dục hoạt động theo mạng lưới mới sau sắp xếp.

Sau sắp xếp, quy mô giáo dục TPHCM có 2.841 cơ sở giáo dục, trong đó có 1.486 cơ sở công lập, giảm 702 đơn vị, tương đương 32,08% và 1.355 cơ sở ngoài công lập. Riêng khối giáo dục phổ thông gồm tiểu học, THCS, THPT, trường phổ thông có nhiều cấp học và các trung tâm GDTX, có 1.251 cơ sở, trong đó 1.022 cơ sở công lập và 229 cơ sở ngoài công lập.

Đánh giá tổng quan về tình hình thực hiện nhiệm vụ giáo dục phổ thông đầu năm học 2026-2027, theo Sở GD-ĐT TPHCM, bên cạnh những kết quả đạt được ngay đầu năm học, ngành vẫn còn nhiều khó khăn, điểm nghẽn chưa được giải quyết dứt điểm.

Trước hết, điều kiện trường lớp, đội ngũ chưa theo kịp quy mô. Theo thống kê, thành phố còn thiếu khoảng 9.000 giáo viên để đáp ứng định mức tối đa của Bộ GD-ĐT và khoảng 16.000 phòng học để đạt chỉ tiêu 300 phòng học trên 10.000 dân trong độ tuổi đi học. Vẫn còn trường THPT chưa tổ chức được dạy học 2 buổi/ngày, tỷ lệ trường đạt chuẩn quốc gia còn thấp. Điều kiện giữa các địa bàn sau sắp xếp chưa đồng đều, sĩ số lớp ở một số nơi còn cao, giáo viên một số môn đặc thù còn thiếu.

Kế đó, việc huy động nguồn lực tài chính, xã hội hóa còn nhiều bất cập. Hành lang pháp lý cho hợp tác công tư, liên doanh, liên kết và sử dụng tài sản công trong giáo dục chưa được vận dụng hiệu quả. Chính sách ưu đãi về đất đai, thuế, tín dụng cho cơ sở ngoài công lập còn khó tiếp cận. Ranh giới giữa tài trợ tự nguyện và khoản thu chưa thật rõ nên dễ phát sinh phản ánh, việc quản lý, hạch toán nguồn thu từ hoạt động liên kết, dịch vụ chưa thống nhất. Nguồn lực xã hội hóa còn tập trung ở các trường có điều kiện, trong khi trường ở địa bàn khó khăn ít huy động được, làm gia tăng chênh lệch về điều kiện giữa các trường.

Đối với khối ngoài công lập, một số cơ sở chậm khắc phục tồn tại, có trường hợp ảnh hưởng đến quyền lợi của học sinh; cần tăng cường hậu kiểm và có phương án bảo đảm quyền lợi người học khi phát sinh sự cố.

Điểm nghẽn thứ 3, Sở GD-ĐT chỉ rõ đó là chuyển đổi số chưa thành năng lực quản trị dựa trên dữ liệu, năng lực số, ngoại ngữ chưa đồng đều. Ở một số đơn vị, chuyển đổi số mới dừng ở số hóa hồ sơ. Thông tin cơ sở giáo dục thay đổi sau sắp xếp ảnh hưởng đến việc đồng bộ dữ liệu, còn học sinh chưa được xác thực với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. Các hệ thống chưa liên thông đầy đủ nên nhà trường phải nhập một dữ liệu nhiều lần. Mức độ ứng dụng công nghệ, trí tuệ nhân tạo giữa các trường chưa đồng đều. Năng lực ngoại ngữ, tin học của một bộ phận giáo viên chưa đáp ứng yêu cầu đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai và triển khai giáo dục trí tuệ nhân tạo an toàn.

Điểm nghẽn thứ 4 là áp lực chỗ học, phân luồng và chất lượng GDTX. Theo Sở GD-ĐT, dân số cơ học tăng nhanh tạo áp lực lớn về chỗ học, nhất là ở các khu vực đô thị hóa nhanh. Số học sinh tốt nghiệp THCS tăng mạnh trong khi khả năng tiếp nhận của các trường THPT công lập có hạn, gây áp lực cho công tác tuyển sinh lớp 10. Công tác phân luồng sau THCS còn gặp khó khăn do tâm lý phụ huynh, học sinh vẫn ưu tiên vào trường THPT công lập. Đối với GDTX, nhận thức xã hội về hệ giáo dục này chưa đầy đủ; chất lượng giữa các trung tâm chưa đồng đều..

Bên cạnh đó là điểm nghẽn về biên chế, tuyển dụng và chế độ đối với đội ngũ khi chỉ tiêu biên chế chưa theo kịp tốc độ tăng trường, tăng lớp; một số đơn vị, địa bàn khó tuyển dụng giáo viên. Nguồn tuyển các môn đặc thù ít, chế độ đãi ngộ chưa đủ sức cạnh tranh. Giáo viên ở địa bàn xa trung tâm chịu chi phí sinh hoạt, đi lại cao.

Đặc biệt, an toàn thực phẩm trong tổ chức bán trú còn tiềm ẩn rủi ro, nhất là khâu kiểm soát nhà cung cấp; phụ huynh còn phản ánh chất lượng bữa ăn chưa tương xứng với mức thu. Bạo lực học đường và ảnh hưởng của nội dung độc hại trên không gian mạng đối với học sinh có diễn biến phức tạp. Sở đã chỉ đạo các trường chủ động thông tin, phối hợp kịp thời với cơ quan chức năng, chuyển từ xử lý hậu quả sang phòng ngừa từ sớm, từ xa.