Số hóa trường học - bước chuyển mình của ngành giáo dục Bắc Ninh

Là địa phương có bề dày thành tích trong giáo dục phổ thông, tỉnh Bắc Ninh luôn trăn trở với câu hỏi: Làm sao để ngành giáo dục thích ứng và tối ưu công nghệ trong kỷ nguyên AI?

Học sinh vừa rời lớp, cô Trang mở Zalo ra để nhắn tin vào nhóm liên lạc giữa học sinh và phụ huynh để các em nắm bài tập về nhà. Hàng chục “tim” và lời cảm ơn, lời xác nhận của học sinh và phụ huynh gửi tới cô Trang: “Cảm ơn cô, để mẹ nhắc con nhớ làm bài tập về nhà”.

Khi nhận thấy gần như cả lớp đã “thả tim” hoặc để lại tin nhắn, cô Trang “tạm” yên tâm rằng cả lớp đã nhớ bài tập về nhà. Kể từ thời điểm dịch Covid-19, việc liên lạc với học sinh và phụ huynh qua các nền tảng nhắn tin trực tuyến đã thành một thói quen, được duy trì đến tận bây giờ. Phụ huynh có thể cập nhật tin tức về việc học của con cái thường xuyên hơn; giáo viên cũng không phải gọi điện cho từng gia đình. Ở những vùng quê ở tỉnh Bắc Ninh, không phải phụ huynh nào cũng có thể sử dụng các ứng dụng công nghệ thành thạo.

Công cuộc “chuyển đổi số” trong ngành giáo dục thực tế đã “bắt rễ” từ rất sớm, khi bối cảnh giãn cách xã hội thúc đẩy việc học tập trên các nền tảng số, kéo theo nhu cầu trao đổi giữa nhà trường và gia đình thông qua các ứng dụng nhắn tin ngày càng tăng cao. Trò chuyện với giáo viên từ bậc mầm non cho đến trung học phổ thông, không khó để thấy các nhóm chat Zalo hoạt động tích cực: Lớp học chính khóa, lớp học phụ đạo, hội cha mẹ học sinh…. Cô Trang chỉ là một trong số hàng trăm nghìn giáo viên trên cả nước, từ các thành phố lớn cho đến vùng nông thôn, miền núi, đang sử dụng các nền tảng nhắn tin hay mạng xã hội để liên lạc với phụ huynh.

Với những giáo viên ở khu vực vùng cao hay hải đảo xa xôi, nơi điều kiện tiếp cận trường học hay liên lạc giữa phụ huynh và nhà trường hạn chế do địa hình cách trở, các ứng dụng nhắn tin đã phát huy tốt sức mạnh của mình trong việc đảm bảo tình hình liên lạc được liền mạch.

Song, để hoạt động “chuyển đổi số” mang đến nhiều hiệu quả thực tiễn hơn đòi hỏi một kế hoạch bài bản cùng việc mở rộng nền tảng. Trong “làn sóng” chuyển đổi số ngành giáo dục đang diễn ra sôi nổi trên cả nước, tỉnh Bắc Ninh là một trong những địa phương đã có một bước tiến mạnh mẽ: Xây dựng các kênh kết nối chính thức trên Zalo cho toàn bộ trường học trên địa bàn tỉnh.

“Tôi hào hứng với việc nhà trường sẽ có thêm kênh nối cho giáo viên với học sinh. Nhiều khi có những thông tin chính thống từ nhà trường gửi ra, tôi copy lại gửi trong nhóm phụ huynh thì trông cũng không được chính thống lắm, hay mọi người chat nhiều làm trôi nhiều nội dung quan trọng”, cô Trang tâm sự.

Với việc gộp hai tỉnh cũ là Bắc Ninh và Bắc Giang, số lượng trường học trên địa bàn toàn tỉnh đã đạt con số hơn 1.200 trường. Phát triển một hệ thống đồng nhất cho toàn tỉnh là một bài toán công nghệ nan giải, đòi hỏi sự quyết tâm và nỗ lực của toàn ngành giáo dục…

Quyết liệt trong mục tiêu chuyển đổi số toàn ngành giáo dục, ngay trong những cuối tháng 3/2026, tỉnh Bắc Ninh đã tiến hành tổ chức tập huấn trên diện rộng cho đại diện của tất cả trường học trên toàn tỉnh với 1.600 điểm cầu tập huấn. Phát biểu tại lễ khai mạc sự kiện, ông Nguyễn Văn Thêm - Phó giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Bắc Ninh khẳng định.

“Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trong ngành giáo dục, việc ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác quản lý, điều hành và tương tác với phụ huynh, học sinh là một yêu cầu tất yếu. Zalo OA là một trong những công cụ hiệu quả, thuận tiện, phù hợp với điều kiện thực tế tại các nhà trường hiện nay. Việc triển khai và sử dụng Zalo OA không chỉ giúp nâng cao hiệu quả truyền thông, mà còn góp phần tăng cường sự kết nối giữa nhà trường - giáo viên - phụ huynh - học sinh nhanh chóng, chính xác và minh bạch”, ông Thêm chia sẻ.

Những con số “biết nói” về Zalo là chỉ dấu mạnh mẽ cho tầm quan trọng của nền tảng với hoạt động giáo dục tại Việt Nam nói chung và tỉnh Bắc Ninh nói riêng. Liên tục là nền tảng nhắn tin phổ biến nhất Việt Nam với khoảng 80 triệu người dùng thường xuyên hàng tháng, Zalo đã phổ cập tới từng ngõ ngách, thôn bản. Việc mở rộng địa giới hành chính trong năm 2025 của tỉnh Bắc Ninh với các khu vực vùng núi đòi hỏi cần có một ứng dụng hiệu quả hơn trong việc liên lạc.

Theo Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Bắc Ninh, việc triển khai Zalo OA cho toàn bộ trường học nằm trong dự án chuyển đổi số đã được xây dựng từ rất sớm, bắt đầu bằng việc xây dựng trang tin điện tử cho tất cả trường, sau đó chuyển tới trang Zalo OA. Sự quyết liệt của Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Bắc Ninh là động lực thúc đẩy thành công cho dự án.

Kế hoạch triển khai và giám sát được kiện toàn từ rất sớm. Sở Giáo dục cắt cử cán bộ theo dõi, đôn đốc các cơ sở thực hiện hiệu quả Zalo OA cùng kế hoạch kiểm tra định kỳ hàng tháng hoặc đột xuất, công bố kết quả xếp loại OA hằng quý. Rõ ràng trong định hướng, cụ thể trong hành động, minh bạch trong công tác đánh giá, câu chuyện chuyển đổi số của Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Bắc Ninh như minh chứng cho thông điệp: Chuyển đổi số thực chất phải đi cùng với hành động, hơn là việc hô hào khẩu hiệu.

Ông Nguyễn Văn Thêm cũng cho biết khi được triển khai thành công, hệ thống Zalo OA của các trường sẽ mở ra nhiều tiện ích hỗ trợ cả giáo viên lẫn phụ huynh học sinh. Nhà trường có thể sử dụng kênh Zalo OA để xây dựng hình ảnh và thương hiệu trường, giới thiệu các hoạt động của nhà trường cũng như thành tích tiêu biểu của học sinh. Hoạt động thông báo tới phụ huynh, học sinh cũng nhanh chóng và tiện lợi hơn việc sử dụng sổ liên lạc giấy. Khi một kênh thông tin chính thống được đưa vào hoạt động, cũng giúp giảm thiểu tình trạng thông tin trôi nổi trên mạng xã hội, gây nhiều băn khoăn và bối rối cho phụ huynh, học sinh. Nhà trường cũng có thể sử dụng kênh Zalo OA để thu thập ý kiến, khảo sát từ phụ huynh và học sinh, qua đó ngày càng hoàn thiện hoạt động của nhà trường.

Đầu tư cho hoạt động chuyển đổi số, Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Bắc Ninh đã mời các chuyên viên chuyển đổi số từ Zalo tổ chức hội nghị tập huấn hướng dẫn sử dụng, vận hành tài khoản Zalo OA cho tất cả các cơ sở giáo dục trên địa bàn toàn tỉnh Bắc Ninh.

Có mặt tại Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Bắc Ninh từ rất sớm, chị Hà Thị Phương Hồng, Quản lý hợp tác Chuyển đổi số - Zalo, cảm nhận được không khí khẩn trương, quyết tâm của toàn ngành giáo dục tỉnh với khoảng 1.600 đầu cầu tham gia tập huấn trực tuyến. Mong muốn của chị Hồng và Zalo khi nhận được lời mời hỗ trợ tập huấn là giúp tỉnh nhà chuyển đổi hình thức tương tác truyền thống giữa nhà trường và gia đình sang mô hình chính thống trên nền tảng Zalo.

“Chúng tôi mong muốn mỗi cán bộ, giáo viên trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh đều có thể dùng Zalo để giảm bớt áp lực đối với các công việc thủ công đang có. Việc sử dụng Zalo OA sẽ giải quyết trực tiếp hai bài toán chính. Thứ nhất, đảm bảo thông tin chính thống, không bị lẫn lộn. Thông báo của nhà trường sẽ được gửi riêng biệt, không bị lẫn vào các cuộc trò chuyện khác. Phụ huynh sẽ nhận được tin nhắn như một thông báo quan trọng, đọc và tra cứu lại dễ dàng. Ngoài ra, các Zalo OA cũng được tích hợp tính năng phản hồi tự động. Thay vì giáo viên phải trả lời từng người một về học phí hay lịch học, chatbot của Zalo OA có thể tự động trả lời. Điều này giúp dòng chảy thông tin luôn thông suốt mà giáo viên lại rảnh tay hơn để tập trung dạy học”, chị Phương Hồng nói.

Qua quá trình làm việc với tỉnh Bắc Ninh, chị Nguyễn Thị Việt Hoài, Chuyên viên vận hành Zalo, cho biết Bắc Ninh là địa phương có hạ tầng công nghệ rất tốt, các trường đều đã số hóa được dữ liệu quản lý bên trong.

“Tuy nhiên, cái khó hiện nay là làm sao để những dữ liệu đó đến được tay phụ huynh một cách thuận tiện nhất. Hiện tại, thông tin bị rải rác trên nhiều nền tảng (website, ứng dụng chuyên dụng, tin nhắn…). Thách thức lớn nhất là đưa được các tin tức hữu ích đến được phụ huynh, học sinh, giúp phụ huynh tiếp cận thông tin giáo dục một cách tự nhiên như thói quen đọc tin nhắn hàng ngày”, chị Hoài nhấn mạnh.

Những tín hiệu tích cực đầu tiên đã xuất hiện ngay sau Hội nghị tập huấn chuyển đổi số tại tỉnh Bắc Ninh. Trên trang Zalo OA của trường Tiểu học Tây Yên Tử, một dòng thông báo rõ ràng xuất hiện ngay đầu trang: “Thông báo về việc triển khai và vận hành Zalo Official Account của trường Tiểu học Tây Yên Tử”.

Nhiều nhà trường đã đồng loạt triển khai và thông báo việc bắt đầu sử dụng Zalo OA, như những cánh én báo mùa xuân cho “ngày hội” Chuyển đổi số tưng bừng của ngành giáo dục tỉnh Bắc Ninh.

Rời buổi tập huấn, cũng như bao thầy cô, cán bộ trường học trên toàn tỉnh, anh Ngọc Văn Nạp - Phó hiệu trưởng trường Mầm non Long Sơn, Bắc Ninh, hân hoan đón chờ những đổi thay công nghệ mang lại cho hoạt động nhà trường.

Chia sẻ của anh Ngọc Văn Nạp - Phó hiệu trưởng trường Mầm non Long Sơn, Bắc Ninh.

Buổi tập huấn kết thúc nhưng mở ra con đường dài hơn cho ngành giáo dục tỉnh Bắc Ninh. Với việc triển khai trên toàn hệ thống các trường học, Zalo OA sẽ là cánh tay nối dài cho hoạt động trường học trở nên hiệu quả. Qua quá trình triển khai sử dụng thực tế với nhiều ý kiến đóng góp của các thầy cô và cán bộ nhà trường như anh Nạp, ngành giáo dục tỉnh Bắc Ninh sẽ có những điều chỉnh và cải tiến thêm để việc vận hành Zalo OA nói riêng và ứng dụng công nghệ nói chung phát huy được sức mạnh tối đa.

Bắt tay và chào tạm biệt ông Nguyễn Văn Thêm ra về, chị Hà Thị Phương Hồng hạnh phúc khi hành trình thúc đẩy chuyển đổi số ngành giáo dục tại Việt Nam của Zalo lại có thêm một bước tiến mới.

Chị Phương Hồng nhấn mạnh: “Hệ sinh thái Zalo đang góp phần thay đổi bức tranh giáo dục theo hướng gắn kết và phục vụ, giúp thông tin từ nhà trường luôn được truyền tải nhanh chóng và chính xác đến tận tay phụ huynh. Khi các nghiệp vụ hành chính và việc giải đáp thắc mắc được tự động hóa, giáo viên sẽ giảm bớt áp lực để tập trung hơn vào chuyên môn, trong khi phụ huynh lại cảm thấy an tâm và chủ động hơn khi có thể đồng hành sát sao cùng con em mình. Tất cả tạo nên một môi trường giáo dục hiện đại, minh bạch, nơi công nghệ trở thành sợi dây kết nối bền chặt, giúp mối quan hệ giữa nhà trường và gia đình trở nên nhẹ nhàng và tin cậy hơn”.