Số hóa từng khu dân cư để kiến tạo đô thị văn minh

Người dân thăm khám sức khỏe tại "Trạm công dân số" phường Tân Hưng. (Ảnh: CTV)

Những mô hình này không chỉ giúp người dân tiếp cận dịch vụ công nhanh chóng, thuận tiện mà còn mở rộng kết nối giữa chính quyền với người dân, góp phần xây dựng môi trường văn minh, an toàn và hiện đại.

Công nghệ hiện diện từng tuyến đường, khu phố

Thời gian qua, công tác chuyển đổi số của Thành phố Hồ Chí Minh đạt những kết quả cụ thể, tích cực, trong đó, công nghệ đã đến được với người dân, giải quyết những nhu cầu cụ thể trong cuộc sống hằng ngày.

Tại xã Củ Chi, mô hình điểm “Tuyến đường 4.0-Khu dân cư số văn minh, nghĩa tình” được triển khai trên tuyến đường 95, dài khoảng 500m, với 215 hộ dân và 795 nhân khẩu. Tại đây, công nghệ được thiết kế xoay quanh những nhu cầu thiết thực của người dân.

Mô hình điểm “Tuyến đường 4.0-Khu dân cư số văn minh, nghĩa tình” tại xã Củ Chi. (Ảnh: CTV)

7 điểm chuyển đổi số bằng hình thức quét mã QR trên tuyến đường này giúp người dân tiếp cận dịch vụ công trực tuyến, gửi phản ánh, kiến nghị; phản ánh các vấn đề về an ninh trật tự, phòng, chống ma túy, vệ sinh môi trường, thu gom rác và tiếp cận các tiện ích chăm sóc sức khỏe. Các hộ kinh doanh cũng được hỗ trợ tạo mã QR để thanh toán không dùng tiền mặt.

Để công nghệ thật sự phát huy hiệu quả, đoàn viên, thanh niên và tổ công nghệ số cộng đồng đã “đi từng ngõ, gõ từng nhà”, hướng dẫn người dân sử dụng các tiện ích. Nhờ đó, tỷ lệ người dân hoàn thành định danh điện tử mức 2 trên tuyến đã đạt hơn 95%.

Theo bà Cao Thị Thanh Nhàn, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam xã Củ Chi, sau thời gian hoạt động, mô hình đã tạo được sự kết nối, tham gia một cách có trách nhiệm của người dân. Vì vậy, chuyển đổi số được triển khai song hành với xây dựng tuyến đường xanh, sạch, đẹp, an toàn, nêu cao tinh thần tự quản và chăm lo an sinh xã hội.

Tại phường Hạnh Thông, mô hình “Tuyến đường số” được triển khai trên hai tuyến Phan Văn Trị và Nguyễn Thái Sơn. Các bảng nhận diện “Tuyến đường số” được bố trí kèm mã QR, trở thành điểm truy cập chung đến Trang thông tin điện tử của phường, ứng dụng “Khu phố số”, dịch vụ công trực tuyến và các kênh thông tin chính thống.

Mô hình “Tuyến đường số” được triển khai trên hai tuyến Phan Văn Trị và Nguyễn Thái Sơn, phường Hạnh Thông. (Ảnh: CTV)

Theo Ủy ban nhân dân phường, mục tiêu của mô hình là khuyến khích người dân, doanh nghiệp và hộ kinh doanh tăng cường sử dụng dịch vụ công trực tuyến, định danh điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt và các tiện ích số.

Khi “Tuyến đường số” kết nối với “Khu phố số”, chuyển đổi số được mở rộng từ hoạt động thương mại, dịch vụ đến từng cộng đồng dân cư, tạo nền tảng để hình thành chính quyền số, kinh tế số và xã hội số từ cơ sở.

Cán bộ, người dân phường Hạnh Thông ra mắt mô hình “Tuyến đường số”. (Ảnh: CTV)

Tương tự, mô hình “Khu phố số” tại phường Tân Hưng cũng đang mang lại những hiệu quả tích cực cho người dân. Người dân chỉ cần quét mã QR để kết nối với chatbot AI, hoạt động như một “cán bộ trực tuyến” 24/24 giờ. Hệ thống đồng thời cung cấp danh sách cán bộ, lãnh đạo phụ trách từng lĩnh vực để người dân chủ động liên hệ khi cần phản ánh hoặc giải quyết công việc.

Phường Tân Hưng đã thí điểm xây dựng các khu phố 30, 32, 34, 73 và 75 trở thành những khu phố số đầu tiên, hướng tới mục tiêu hoàn thành 100% khu phố số trước ngày 30/12/2026, tiến tới xây dựng phường số.

Người dân tìm hiểu thông tin tại "Trạm công dân số". (Ảnh: CTV)

Tại Thành phố Hồ Chí Minh, mô hình “Trạm Công dân số” được triển khai tại 7 điểm ở các khu dân cư cung cấp 6 nhóm tính năng cốt lõi gồm hành chính công, an ninh an toàn, y tế số, tiện ích dân sinh, tra cứu và đóng "phạt nguội", tài chính-ngân hàng cũng đang tạo ra những kết quả tích cực.

Chuyển đổi số tạo nền tảng cho đô thị văn minh

Từ những mô hình cụ thể ở khu dân cư có thể thấy chuyển đổi số tại Thành phố Hồ Chí Minh đang chuyển dần từ tư duy “ứng dụng công nghệ” sang xây dựng một phương thức quản trị đô thị mới, trong đó người dân là trung tâm.

Theo Trung tâm Chuyển đổi số Thành phố Hồ Chí Minh, khu phố là nơi gần dân nhất. Việc đưa dịch vụ công đến gần người dân bằng công nghệ vừa tạo thuận lợi cho người dân, vừa giúp chính quyền nâng cao hiệu quả tương tác.

Mô hình "Trạm công dân số" ra mắt tại phường Tân Hưng. (Ảnh: CTV)

Ý nghĩa của cách làm này càng rõ trong bối cảnh thành phố đang vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và đẩy mạnh xây dựng đô thị thông minh. Thành phố xác định dữ liệu là nền tảng cốt lõi, đồng thời tăng cường liên thông, chia sẻ dữ liệu giữa các cấp, ngành nhằm nâng cao hiệu quả quản trị, cải cách hành chính và phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Đến nay, Thành phố Hồ Chí Minh đã hoàn thành hơn 50% kế hoạch năm về chuyển đổi số. Các phần mềm dùng chung được triển khai thống nhất trên toàn địa bàn, kết nối liên thông với hệ thống quốc gia; hạ tầng công nghệ thông tin phục vụ chính quyền cơ sở và các trung tâm phục vụ hành chính công tại 168 xã, phường, đặc khu được đầu tư, nâng cấp đồng bộ.

Người dân hài lòng khi được kiểm tra, đo khám sức khỏe tại "Trạm công dân số". (Ảnh: CTV)

Hiệu quả được thể hiện khá rõ qua việc thực hiện thủ tục hành chính. Trong hơn 1,48 triệu hồ sơ được tiếp nhận, gần 1,3 triệu hồ sơ được thực hiện trực tuyến; tỷ lệ giải quyết đúng hạn đạt 97,47%, mức độ hài lòng của người dân và doanh nghiệp đạt 96,46%. Thành phố cũng đã cắt giảm, đơn giản hóa 441 thủ tục hành chính, trong đó 435 thủ tục liên quan hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Những con số này cho thấy chuyển đổi số không chỉ giúp một người dân thực hiện thủ tục nhanh hơn. Xa hơn, đó là quá trình thay đổi phương thức vận hành của chính quyền, từ xử lý thủ công sang dựa trên dữ liệu; từ người dân phải tìm đến cơ quan công quyền sang chính quyền chủ động cung cấp dịch vụ; từ quản lý đơn lẻ sang kết nối, chia sẻ thông tin.

Đây cũng là nền tảng để Thành phố Hồ Chí Minh phát triển đô thị thông minh. Bên cạnh phát triển hạ tầng số ở quy mô lớn, một số địa phương như phường Vũng Tàu và phường Phú Nhuận đang thí điểm đô thị thông minh cấp xã, kết hợp dashboard, camera, AI và GIS để giám sát trật tự đô thị, giao thông và an toàn công cộng.

Một người dân kiểm tra các thông số sau khi được kiểm tra sức khỏe. (Ảnh: CTV)

Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Được nhấn mạnh dữ liệu là yếu tố cốt lõi của chuyển đổi số. Dữ liệu phải “đúng, đủ, sạch, sống”, được cập nhật thường xuyên và phản ánh sát thực tiễn; nếu không được cập nhật, dữ liệu sẽ không còn giá trị trong quản trị, điều hành.

Trong thời gian tới, thành phố tiếp tục hoàn thiện thể chế, hạ tầng số và các nền tảng dữ liệu, hướng tới xây dựng chính quyền số hiệu quả, dịch vụ công chất lượng cao và hệ sinh thái đô thị thông minh.

Khi những thành quả của chuyển đổi số tiếp tục được lan tỏa từ chính quyền đến từng khu dân cư, công nghệ sẽ trở thành một trong những công cụ quan trọng để thành phố nâng cao chất lượng sống và phát triển nhanh, bền vững.