Sở hữu trí tuệ - động lực phát triển trong thời đại số

Bảo hộ phần mềm, dữ liệu và các giải pháp công nghệ đang ngày càng trở nên cấp thiết

Mở rộng bảo hộ sản phẩm tri thức

Thành phố Huế là trung tâm văn hóa, du lịch đặc sắc, đồng thời là điểm sáng về y tế chuyên sâu và giáo dục đào tạo nên sở hữu trí tuệ có ý nghĩa đặc biệt. Đây còn là "chìa khóa" để bảo tồn, phát huy giá trị di sản, nâng tầm các sản phẩm đặc sản và thúc đẩy phát triển kinh tế tri thức.

Ông Bùi Hoàng Minh, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ (KH&CN) cho rằng, không dừng lại ở lĩnh vực truyền thống, sở hữu trí tuệ còn đóng vai trò quan trọng trong các ngành mũi nhọn của Huế như y tế và giáo dục. Các kết quả nghiên cứu khoa học, sáng chế, giải pháp kỹ thuật khi được đăng ký và khai thác hiệu quả sẽ trở thành nguồn lực quan trọng thúc đẩy đổi mới sáng tạo, hình thành các sản phẩm có hàm lượng tri thức cao.

Những năm qua, hoạt động sở hữu trí tuệ trên địa bàn thành phố đã đạt nhiều kết quả tích cực. Giai đoạn 2020 - 2025, các cơ quan chức năng đã hướng dẫn đăng ký hàng trăm đối tượng sở hữu trí tuệ. Trong đó, có 23 sáng chế/giải pháp hữu ích, 8 kiểu dáng công nghiệp, 420 nhãn hiệu và 4 chỉ dẫn địa lý; đồng thời đã được cấp 56 bằng sáng chế/giải pháp hữu ích, 1.285 nhãn hiệu và 15 kiểu dáng công nghiệp.

Nhiều sản phẩm đặc trưng của Huế đã được bảo hộ và từng bước khẳng định vị thế trên thị trường, như: Nón lá Huế, mè xửng Huế, bún bò Huế, thanh trà Huế, sen Huế, hoàng mai Huế và các sản phẩm thủ công mỹ nghệ truyền thống.

Tuy nhiên, dù sở hữu trí tuệ được xem là đóng vai trò then chốt trong việc bảo vệ và gia tăng giá trị cho các sản phẩm đặc thù, nhưng một thực tế còn hiện diện đó là tỷ lệ thương mại hóa tài sản trí tuệ trên địa bàn còn thấp. Nhiều sản phẩm sau khi được bảo hộ vẫn chưa khai thác hiệu quả. Đây là "nút thắt" mà ngành KH&CN cho rằng cần được tháo gỡ trong thời gian tới.

Phần mềm, dữ liệu và các giải pháp công nghệ đang cần được bảo hộ trong thời đại số

Gia tăng giá trị tài sản trí tuệ

Trước yêu cầu thực tiễn, thành phố Huế xác định phát triển tài sản trí tuệ là một trong những nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn mới. Chương trình Phát triển tài sản trí tuệ giai đoạn 2026 - 2030 được thành phố ban hành với nhiều mục tiêu cụ thể, tập trung vào gia tăng số lượng đơn đăng ký bảo hộ, nâng cao chất lượng tài sản trí tuệ và đặc biệt là thúc đẩy thương mại hóa.

Theo định hướng trong giai đoạn này, số lượng đơn đăng ký sáng chế và văn bằng bảo hộ sáng chế dự kiến tăng từ 16 - 18%; tăng 8 - 10% số đơn đăng ký nhãn hiệu; tăng 6 - 8% số đơn đăng ký kiểu dáng công nghiệp. Thành phố cũng đặt mục tiêu có ít nhất 60% sản phẩm, dịch vụ chủ lực gắn với Chương trình OCOP được hỗ trợ đăng ký bảo hộ, quản lý và phát triển tài sản trí tuệ, đồng thời kiểm soát nguồn gốc và chất lượng sau bảo hộ.

Cùng với đó, việc thương mại hóa sáng chế được xác định là khâu đột phá, với định hướng đạt tỷ lệ 8 - 10% nhằm đưa kết quả nghiên cứu khoa học vào thực tiễn sản xuất, kinh doanh. Đồng thời, 100% đặc sản địa phương đã được bảo hộ được hỗ trợ quảng bá, góp phần mở rộng thị trường và nâng cao giá trị sản phẩm.

Thành phố cũng tăng cường công tác truyền thông, đào tạo và nâng cao nhận thức về sở hữu trí tuệ, hướng tới hình thành văn hóa sở hữu trí tuệ trong cộng đồng. Thông qua đó, giúp mỗi cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp đều ý thức được giá trị của sáng tạo và trách nhiệm bảo vệ thành quả lao động trí tuệ.

Để thúc đẩy hoạt động sở hữu trí tuệ, ngành KH&CN cùng chính quyền địa phương sẽ tiếp tục tập trung hỗ trợ các tổ chức, doanh nghiệp khai thác hiệu quả tài sản trí tuệ, gắn bảo hộ với thương mại hóa và mở rộng thị trường. Nhất là trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế, đối tượng được bảo hộ không chỉ tập trung ở những sản phẩm truyền thống mà còn ở những sản phẩm số, sản phẩm tri thức, dữ liệu số...

Chủ đề Ngày Sở hữu trí tuệ năm nay là "Sở hữu trí tuệ và Thể thao: Sẵn sàng - Bắt đầu - Đổi mới". Chủ đề này không chỉ tôn vinh vai trò của sở hữu trí tuệ trong việc thúc đẩy đổi mới, sáng tạo và phát triển bền vững ngành thể thao toàn cầu mà còn tạo nền tảng để thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội theo hướng kinh tế tri thức của từng địa phương, lĩnh vực.

Hưởng ứng Ngày Sở hữu trí tuệ thế giới năm 2026, Sở KH&CN phối hợp với Liên minh Hợp tác xã thành phố Huế hỗ trợ HTX Làng nghề mây tre đan Bao La triển khai các giải pháp nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm gắn với phát triển tài sản trí tuệ phục vụ xuất khẩu. Mô hình này không chỉ tập trung vào xây dựng, quản lý nhãn hiệu mà còn kết hợp áp dụng tiêu chuẩn chất lượng, truy xuất nguồn gốc và chuyển đổi số, qua đó nâng cao giá trị sản phẩm làng nghề và khả năng tiếp cận thị trường quốc tế.

"Trong hành trình xây dựng thành phố Huế trở thành trung tâm KHCN, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số của miền Trung và cả nước gắn với mô hình đô thị di sản, xanh, thông minh, giàu bản sắc, sở hữu trí tuệ tiếp tục giữ vai trò là cầu nối giữa truyền thống và hiện đại. Đây cũng là cầu nối giữa giá trị văn hóa và giá trị kinh tế", ông Bùi Hoàng Minh, Phó Giám đốc Sở KH&CN nhấn mạnh.