Số lượng nạn nhân lừa đảo trực tuyến lần đầu giảm sau nhiều năm

Nhóm lừa đảo tận dụng deepfake, mã độc di động và dữ liệu cá nhân bị lộ để tấn công có chọn lọc người dùng.

Theo Báo cáo nghiên cứu, khảo sát an ninh mạng năm 2025 đối với người dùng cá nhân do Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia (NCA) thực hiện, với sự tham gia của 60.300 người trên toàn quốc, tỷ lệ nạn nhân lừa đảo trực tuyến đã giảm đáng kể so với năm trước.

Thủ đoạn lừa đảo đang chuyển sang giai đoạn ngày càng tinh vi hơn.

Cụ thể, trong năm 2025, cứ khoảng 555 người tham gia khảo sát thì có một người cho biết từng là nạn nhân của lừa đảo trực tuyến, tương đương tỷ lệ 0,18%. Năm 2024, con số này là khoảng 220 người thì có một người bị lừa đảo, tương ứng 0,45%.

Theo NCA, đây là tín hiệu tích cực hiếm hoi sau nhiều năm liên tiếp lừa đảo trực tuyến gia tăng cả về quy mô lẫn mức độ nguy hiểm.

Biện pháp mạnh từ cơ quan chức năng và ngân hàng phát huy hiệu quả

Lý giải nguyên nhân giúp số nạn nhân giảm, NCA cho rằng các chiến dịch cao điểm trấn áp tội phạm lừa đảo trực tuyến do Bộ Công an triển khai trong và ngoài nước đã mang lại hiệu quả rõ rệt, nhiều ổ nhóm tội phạm xuyên biên giới bị triệt phá.

Song song với đó, công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng về nhận diện lừa đảo tiếp tục được đẩy mạnh với nhiều hình thức, giúp người dân chủ động cảnh giác hơn trước các kịch bản quen thuộc.

Đặc biệt, các quy định mới của Ngân hàng Nhà nước về xác thực sinh trắc học đối với tài khoản cá nhân và doanh nghiệp đã tạo ra rào cản kỹ thuật đáng kể. Việc sử dụng tài khoản "rác", không định danh - công cụ phổ biến của tội phạm giai đoạn trước năm 2024 - ngày càng khó thực hiện.

Hệ thống ngân hàng cũng tăng cường chia sẻ dữ liệu với Ngân hàng Nhà nước và Bộ Công an, kịp thời phong tỏa các tài khoản nghi vấn, ngăn chặn dòng tiền bị chiếm đoạt.

Tuy vậy, theo thống kê của Bộ Công an, trong 11 tháng đầu năm 2025, tổng thiệt hại do lừa đảo trực tuyến vẫn ước tính trên 6.000 tỷ đồng, cho thấy mức độ nguy hiểm của loại tội phạm này chưa hề suy giảm.

Lừa đảo tinh vi hơn, chuyển mạnh sang deepfake và nền tảng di động

Theo khảo sát năm 2025, các hình thức lừa đảo phổ biến vẫn xoay quanh những kịch bản quen thuộc như mạo danh cơ quan chức năng, giả trúng thưởng, giả shipper, giả người quen, mời gọi đầu tư tài chính hoặc kết bạn tình cảm. Tuy nhiên, cách thức triển khai ngày càng tinh vi, khiến người dùng khó phân biệt thật - giả.

Trong đó, mạo danh công an trở thành hình thức lừa đảo phổ biến nhất. Các đối tượng thường dựng kịch bản cáo buộc nạn nhân liên quan đến vụ án, gây áp lực tâm lý rồi yêu cầu "chuyển tiền chứng minh trong sạch" hoặc cài phần mềm phục vụ điều tra để chiếm đoạt tài sản. Thậm chí, nhiều nhóm còn dựng trụ sở công an giả, tổ chức video call với nhiều "vai diễn" để thao túng nạn nhân.

Ảnh nguồn Internet.

Đáng chú ý, xu hướng tội phạm mạng đang chuyển mạnh sang nền tảng di động. Năm 2025, có 34,13% người dùng từng gặp sự cố liên quan đến mã độc, tăng mạnh so với mức 23,40% của năm trước. Hệ thống nTrust của NCA ghi nhận gần 63.000 loại mã độc mới trên điện thoại di động tại Việt Nam, trong đó có hàng trăm ứng dụng giả mạo các nền tảng phổ biến nhằm đánh cắp dữ liệu và chiếm quyền kiểm soát thiết bị.

Một thực tế đáng lo ngại khác là thói quen trình báo khi bị lừa đảo vẫn còn thấp. Chỉ hơn 32% nạn nhân cho biết có báo cáo sự việc với cơ quan chức năng, trong khi không ít người chấp nhận mất tiền hoặc chỉ cảnh báo người quen, khiến công tác điều tra và cảnh báo sớm gặp nhiều khó khăn.

Mộc Miên