SoftBank biến hàng vạn trạm phát sóng thành 'siêu máy tính'

Trạm phát sóng của SoftBank được 'cấy ghép" trí tuệ nhân tạo

Không chỉ dừng lại ở chức năng thu phát sóng di động truyền thống, các trạm gốc của SoftBank sẽ được "cấy ghép" trí tuệ nhân tạo (AI) để trở thành những trung tâm xử lý dữ liệu tại chỗ. Với sự hậu thuẫn từ những gã khổng lồ chip như Nvidia của Mỹ và công ty thiết kế chip Arm thuộc tập đoàn mẹ SoftBank Group, hệ thống mang tên AITRAS này sẽ chạy trên các bộ xử lý đồ họa (GPU) mạnh mẽ.

Chiến lược táo bạo này nhằm mục đích tạo ra một hệ thống kép, vừa xử lý lưu lượng viễn thông, vừa tính toán dữ liệu AI cùng lúc. Bằng cách đưa trí tuệ nhân tạo rời khỏi các đám mây xa xôi để về gần mặt đất hơn, SoftBank đang đặt cược vào tương lai của "Edge AI" (AI tại biên), hứa hẹn định hình lại ngành công nghiệp xe tự lái, robot thông minh và giải quyết bài toán tắc nghẽn dữ liệu đang đe dọa nền kinh tế số.

Tạm biệt "Đám mây", chào đón kỷ nguyên "AI tại biên" và sự an toàn tuyệt đối cho xe tự lái

Trọng tâm trong chiến lược mới của SoftBank là khái niệm "Edge AI" hay còn gọi là AI tại biên. Để hiểu đơn giản, thay vì gửi dữ liệu từ điện thoại hay xe hơi qua một quãng đường dài trên internet đến các trung tâm dữ liệu khổng lồ (đám mây) để xử lý rồi chờ kết quả trả về, công nghệ này cho phép xử lý dữ liệu ngay tại trạm phát sóng gần nhất. SoftBank sẽ bắt đầu triển khai hệ thống này tại nhiều trạm gốc trong nước ngay trong năm nay, nhằm giảm thiểu tối đa sự phụ thuộc vào đường truyền internet và các máy chủ bên ngoài.

Sự thay đổi về vị trí xử lý dữ liệu này nghe có vẻ kỹ thuật nhưng lại mang ý nghĩa sống còn đối với các ứng dụng đòi hỏi độ chính xác và tốc độ phản hồi tức thì, đặc biệt là xe tự lái. Các nhà sản xuất ô tô trên toàn cầu đang đua nhau phát triển các phương tiện tự hành cấp độ cao, vốn sử dụng hàng loạt camera và cảm biến để tương tác với môi trường và con người.

Nếu dữ liệu từ các cảm biến này phải đi một vòng trái đất để xử lý, độ trễ (lag) dù chỉ là tích tắc cũng có thể dẫn đến tai nạn. Với các trạm gốc tích hợp AI của SoftBank, thông tin được xử lý trong một môi trường khép kín ngay tại khu vực xe di chuyển. Điều này đồng nghĩa với việc hệ thống sẽ ít bị ảnh hưởng bởi điều kiện đường truyền internet chập chờn, cho phép xe tự lái đưa ra quyết định nhanh hơn và an toàn hơn.

Không chỉ dừng lại ở ô tô, sáng kiến này còn mở đường cho kỷ nguyên của "AI vật lý" (Physical AI), nơi các robot công nghiệp và máy móc tự hành hoạt động trong các nhà máy. Đối với các công nghệ thế hệ mới trong lĩnh vực robotics, việc xử lý dữ liệu bị chậm trễ có thể dẫn đến các khiếm khuyết trong sản xuất hoặc tai nạn lao động nghiêm trọng.

Do đó, việc rút ngắn khoảng cách truyền tải dữ liệu từ máy móc đến bộ não xử lý (trạm phát sóng) sẽ đóng góp trực tiếp vào chất lượng sản phẩm và an toàn lao động. Hơn nữa, khả năng xử lý tại chỗ cũng giúp AI dễ dàng được ứng dụng trong các tình huống đòi hỏi tính bảo mật cao, chẳng hạn như các dịch vụ hành chính công của chính quyền địa phương, nơi dữ liệu công dân cần được giữ kín và không nên truyền tải quá xa.

Bên cạnh các ứng dụng cao siêu, người dùng phổ thông cũng được hưởng lợi trực tiếp. AI tích hợp trong trạm phát sóng có khả năng dự đoán nhu cầu liên lạc và điều phối tốt hơn giữa các trạm lân cận. Theo SoftBank, điều này sẽ giúp giảm thiểu tình trạng mất kết nối và tăng tốc độ tải lên (upload) dữ liệu cho điện thoại thông minh lên tới khoảng 30%, mang lại trải nghiệm mượt mà hơn hẳn cho người dùng di động.

Biến trạm phát sóng thành "Mỏ vàng" dữ liệu và giải pháp cho cơn khát năng lượng

Một khía cạnh đột phá khác trong kế hoạch của SoftBank nằm ở mô hình kinh doanh và bài toán hạ tầng quốc gia. Các trạm phát sóng mới sẽ được trang bị nền tảng hệ thống dựa trên GPU, loại chip vốn nổi tiếng với khả năng tính toán song song quy mô lớn và tốc độ cao, vượt xa các chip CPU truyền thống vốn chỉ hoạt động hiệu quả dưới 10% công suất so với GPU trong các tác vụ này. Phần mềm điều khiển tích hợp AI sẽ hoạt động như một nhạc trưởng: trong khi vẫn đảm bảo chuyển tiếp cuộc gọi và dữ liệu di động, nó sẽ tận dụng năng lực xử lý dư thừa của trạm để chạy các tác vụ AI khác.

SoftBank không chỉ dùng hệ thống này cho riêng mình. Họ đang khám phá một mô hình kinh doanh tiên phong trên thế giới: cho thuê năng lực tính toán. Hãy tưởng tượng các trạm phát sóng giờ đây hoạt động như những trung tâm dữ liệu thu nhỏ (mini data centers) rải rác khắp nơi. Các công ty khác, viện nghiên cứu hay các nhà máy có thể thuê sức mạnh tính toán này theo giờ để phục vụ nhu cầu riêng của họ mà không cần đầu tư máy chủ đắt tiền.

SoftBank cũng có kế hoạch tiếp thị hệ thống này cho các doanh nghiệp muốn xây dựng mạng lưới riêng (private networks) cho nhà xưởng hay cơ sở vật chất của mình. Tùy thuộc vào hiệu quả thực tế, công ty sẽ xem xét triển khai công nghệ này trên toàn quốc, bao gồm hơn 100.000 trạm gốc đang hỗ trợ mạng 5G tốc độ cao.

Chiến lược này ra đời vào đúng thời điểm Nhật Bản đang đối mặt với một cuộc khủng hoảng hạ tầng số. SoftBank ước tính nhu cầu xử lý dữ liệu AI của Nhật Bản sẽ tăng gấp 300 lần hoặc hơn từ năm 2020 đến năm 2030. Hiện tại, khoảng 80% các trung tâm dữ liệu trong nước đang tập trung ở khu vực Tokyo mở rộng hoặc vùng Kansai (bao gồm Osaka). Việc tập trung quá mức và phụ thuộc vào xử lý đám mây truyền thống đang tạo ra rủi ro lớn về tắc nghẽn mạng lưới và lãng phí điện năng do phải truyền tải dữ liệu đi quãng đường quá xa.

Với mạng lưới hơn 300.000 trạm phát sóng trên toàn quốc, giải pháp phân tán năng lực xử lý của SoftBank được các nhà quan sát đặt nhiều kỳ vọng. Nó không chỉ giúp giảm tải cho các trung tâm dữ liệu tập trung mà còn dẫn đến việc sử dụng năng lượng hiệu quả hơn và tiết kiệm chi phí đáng kể cho toàn xã hội.

Thay vì xây dựng thêm hàng loạt nhà máy điện và trung tâm dữ liệu mới tốn kém và ô nhiễm, việc tận dụng và nâng cấp hạ tầng trạm phát sóng có sẵn thành những "bộ não AI" rải rác khắp đất nước được xem là một bước đi thông minh, vừa giải quyết bài toán kinh tế của doanh nghiệp, vừa đáp ứng nhu cầu cấp thiết của quốc gia trong kỷ nguyên số.

Bùi Tú