Sôi động thị trường 'cũ người mới ta'

Tủ lạnh cũ được thu mua sửa chữa “lên đời” bán cho người có nhu cầu.

Mấy tuần nay, nhận thấy chiếc tủ lạnh đã sử dụng suốt năm năm không còn giữ lạnh hiệu quả, chị Nguyễn Thị Bích Trâm (sinh sống và làm việc tại TPHCM) tính toán mua một chiếc mới nhưng lại nhưng chần chừ không biết nên xử lý chiếc tủ lạnh cũ ra sao.

Sau khi cân nhắc, chị quyết định đăng bán trên Facebook, tại các hội nhóm thanh lý đồ gia dụng. Chỉ sau hai ngày, chiếc tủ lạnh đã có người đến xem và mua lại. Chị Trâm nói thấy nhẹ lòng vì không phải bỏ phí chiếc tủ trước mắt còn dùng được đến vài năm nữa tùy người sử dụng.

Đa dạng hình thức mua bán thiết bị gia dụng cũ

Thực tế, hiện nay người tiêu dùng có khá nhiều lựa chọn cách thanh lý thiết bị gia dụng cũ. Phổ biến nhất là hình thức bán trực tiếp qua các nền tảng trực tuyến như Facebook, Chợ Tốt hoặc các hội nhóm thanh lý trên mạng xã hội, cách này giúp người bán chủ động định giá và tiếp cận trực tiếp người mua.

Theo chị Nguyễn Thị Mỹ Trang, chuyên viên truyền thông Chợ Tốt, hệ sinh thái Chợ Tốt phục vụ hơn 10 triệu người dùng mỗi tháng, riêng mảng điện gia dụng cũ ghi nhận lượt đăng và lượt tìm kiếm tăng đáng kể qua từng năm. “Lượt tìm kiếm máy lạnh cũ tăng 40%, máy giặt cũ tăng 15% so với cùng kỳ năm ngoái. Đặc biệt trong năm 2025-2026, chúng tôi thấy người dùng tìm kiếm nhiều hơn từ khóa tủ lạnh mini/máy giặt mini do chênh lệch giá so với khi mua mới ước tính khoảng 45-55%”, chị Trang cho biết thêm.

Người bán đăng sản phẩm với hình ảnh, thông tin và tình trạng sản phẩm. Ngoài hình ảnh, người dùng còn có thể đăng video để giới thiệu chi tiết sản phẩm. Người mua có thể tìm kiếm theo danh mục, khu vực, tình trạng và mức giá. Người mua còn có thể đề xuất mức giá mong muốn và thương lượng thêm với người bán. Sau khi chọn được sản phẩm, hai bên sẽ tự liên hệ qua chat, gọi điện thoại hoặc SMS để thỏa thuận giá, địa điểm kiểm tra và thanh toán nhận hàng.

Nếu ưu tiên sự nhanh chóng, người tiêu dùng thường chọn dịch vụ thu mua tận nhà từ các cửa hàng thanh lý đồ điện tử, điện lạnh… hoặc mang đến các chợ đồ cũ truyền thống. Ngoài ra, hình thức tặng lại cho các cộng đồng thiện nguyện cũng là phương án ý nghĩa, vừa giúp giải phóng không gian, vừa kéo dài vòng đời cho sản phẩm.

Anh Nguyễn Minh Tiến, chủ cửa hàng đồ cũ Minh Tiến (tên FB: ĐỒ CŨ MINH TIẾN), chia sẻ hiện nay, quy trình thu mua đồ cũ được triển khai theo hai hình thức phổ biến. Thứ nhất là khách hàng mang sản phẩm trực tiếp đến cửa hàng để kiểm tra, báo giá và nhận thanh toán ngay. Thứ hai là thu mua tận nơi. Với cách này, người bán chỉ cần gửi hình ảnh hoặc video sản phẩm cho bên mua qua Zalo hoặc Facebook để nhận báo giá sơ bộ. Nếu đồng ý, bên thu mua sẽ đến tận nhà kiểm tra chi tiết, chốt giá và vận chuyển ngay. Giá thu mua không cố định mà phụ thuộc vào nhiều tiêu chí như thương hiệu, năm sản xuất, tình trạng thực tế và khả năng hoạt động của sản phẩm.

Những thương hiệu lớn như Electrolux, Sony, LG hay Samsung… thường giữ giá tốt hơn. Bên cạnh đó, các yếu tố như còn nguyên bản hay đã sửa chữa, mức độ hao mòn, cũng như nhu cầu thị trường đều ảnh hưởng trực tiếp đến mức giá.

“Không bỏ đi bất kỳ thứ gì!”

Hầu hết các loại đồ điện tử cũ đều có thể được thu mua, kể cả những thiết bị hư hỏng nặng. Chủ một cửa hàng điện lạnh trên đường Huỳnh Tấn Phát (phường Tân Thuận, TPHCM) cho biết: “Đầu tiên, thiết bị sẽ được kiểm tra và phân loại kỹ lưỡng, chỉ những sản phẩm còn khả năng “tái sinh” mới được đưa về để sửa chữa, tân trang và cung ứng lại cho thị trường. Đối với các thiết bị hư hỏng hoàn toàn, chúng tôi sẽ tận dụng bán “xác máy” cho các vựa phế liệu để khai thác linh kiện và kim loại”.

Sản phẩm sau khi được thu mua thường được khai thác ở nhiều cấp độ khác nhau, như vệ sinh, bảo dưỡng để bán lại hoặc tách linh kiện bán lẻ, bán sỉ cho thợ hoặc các cửa hàng khác. Và mạng lưới thu mua, theo một số nhà thu mua là không chỉ giới hạn tại TPHCM mà còn mở rộng đến các tỉnh thành lân cận, “ở đâu có nhu cầu bán lại tủ lạnh, ti vi… cũ thì tôi đến mua”, chủ cửa hàng này chia sẻ.

Ở góc độ thị trường, bài toán giá thu mua tại các cửa hàng điện lạnh cũ không đơn thuần là “mua rẻ - bán lại”. Theo các chủ cửa hàng, mức giá đầu vào phải được tính toán chặt chẽ để vừa đảm bảo biên lợi nhuận tối thiểu, vừa giữ được khả năng cạnh tranh trước các sản phẩm mới tại siêu thị điện máy, nơi đang đẩy mạnh các chính sách trả góp và khuyến mại.

Tệp khách hàng chính của phân khúc này là người lao động thu nhập trung bình thấp và sinh viên ở trọ - những người có nhu cầu dùng thiết trong thời gian và khoảng ngân sách có giới hạn. Do đó, việc duy trì mặt bằng giá bán ở mức “dễ tiếp cận” trở thành điều kiện tiên quyết. Khi giá đầu ra bị khống chế bởi sức mua, giá thu mua đầu vào cũng buộc phải điều chỉnh tương ứng, qua đó định hình cách thức vận hành của toàn bộ thị trường hàng điện lạnh đã qua sử dụng.

Bên cạnh các cửa hàng điện lạnh, thanh lý đồ cũ…, các nhà sản xuất hàng điện tử gia dụng lớn như Toshiba, Elextrolux, Samsung… cũng đều có chính sách thu mua lại chính các dòng sản phẩm đã qua sử dụng như một cách giữ chân khách hàng hiện có và nới rộng thêm các khách hàng tiềm năng.

Ngoài ra, tại các khu chung cư mới ở TPHCM, tình trạng mua bán, thanh lý đồ gia dụng cũ cũng diễn ra rất linh hoạt. Khi cư dân chuyển nhà, dọn nhà hoặc nâng cấp thiết bị mới, các đồ dùng như tủ lạnh, máy giặt, máy lạnh, nồi cơm điện, sofa… thường được rao bán nhanh chóng qua nhóm Facebook thanh lý của chung cư, group cư dân tòa nhà hay Chợ Tốt.

Hiện tượng “cũ người mới ta” ở các khu chung cư này đặc biệt sôi động vào cuối năm hoặc trước Tết cũng như giai đoạn nhiều hộ chuyển đi. Ưu điểm của hình thức này là giá thường rẻ hơn thị trường, người mua có thể xem và kiểm tra trực tiếp tại chỗ, đồng thời tiết kiệm chi phí vận chuyển.

Thay lời kết

Có thể thấy, dù thông qua hình thức ký gửi, bán trực tiếp hay tái chế linh kiện, các thiết bị gia dụng cũ đều có thể tìm thấy giá trị mới trong nền kinh tế tuần hoàn. Thị trường “cũ người mới ta” nơi đô thị sầm uất như TPHCM đúng là rất đa dạng, linh hoạt và sôi nổi theo cách riêng của nó. Người bán và mua đều vui vì thỏa mãn được điều mình muốn trước mắt, còn câu chuyện tái chế sau khi cuộc đời thứ hai của những thiết bị đã qua sử dụng này chấm dứt là câu chuyện khác - cũng đa dạng nhưng nhiều phần phức tạp, đặc biệt là khi trào lưu hàng điện tử giá rẻ tràn trề. Nỗ lực nối dài đời sống của thiết bị đã qua sử dụng chỉ là một phần góp sức tích cực nhưng trớ trêu là quá mỏng manh trong công cuộc bảo vệ môi trường sinh sống.