Sớm 'gỡ khó' cho cơ sở trong công tác quản lý, khai thác công trình thủy lợi

Hệ thống thủy lợi tại xã Vĩnh Thuận Đông, thành phố Cần Thơ đã bị xuống cấp nghiêm trọng. Ảnh: Duy Khương/TTXVN

Về định hướng sắp xếp, kiện toàn tổ chức khai thác công trình thủy lợi phù hợp với sắp xếp đơn vị hành chính các cấp và mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp, theo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp, thực hiện phân cấp cho Ủy ban Nhân dân cấp xã quản lý công trình thủy lợi loại nhỏ hoặc chuyển giao cho tổ chức thủy lợi cơ sở quản lý, khai thác bảo đảm phù hợp với Luật Thủy lợi năm 2017, có hiệu lực từ ngày 1/7/2018 và cơ chế vận hành của mô hình tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp.

Các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương xem xét lựa chọn để có ngay tổ chức khai thác công trình thủy lợi phù hợp với tình hình thực tế, có xét đến việc kế thừa các đơn vị hiện có về năng lực, kinh nghiệm quản lý, khai thác công trình tại địa phương và tuân thủ các quy định hiện hành, bảo đảm không phát sinh đầu mối. Đơn vị mới sau sắp xếp có tên, chức năng, nhiệm vụ phải thể hiện đầy đủ trách nhiệm quy định tại Điều 22, Điều 54 Luật Thủy lợi.

Cùng với đó là lập kế hoạch tổ chức thực hiện củng cố, kiện toàn, tăng cường đào tạo, tập huấn nâng cao năng lực, trình độ chuyên môn cho đối tượng làm công tác thủy lợi, đặc biệt đối với lực lượng thuộc Ủy ban Nhân dân cấp xã và tổ chức thủy lợi cơ sở, đảm bảo đủ năng lực thực hiện khi sắp xếp đơn vị hành chính và thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp.

Tại xã Vĩnh Thuận Đông, theo Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã, Nguyễn Trung Kiên, hệ thống thủy lợi trên địa bàn xã Vĩnh Thuận Đông đã được đầu tư từ lâu, nhiều công trình đã xuống cấp, không đáp ứng yêu cầu tưới, tiêu trong điều kiện xâm nhập mặn, ngập lụt, triều cường diễn biến phức tạp. Nông nghiệp là ngành chủ đạo của xã nhưng mang lại hiệu quả kinh tế còn thấp; công tác quản lý, khai thác công trình thủy lợi chủ yếu thủ công, thiếu cơ chế giám sát đồng bộ.

Do đó, việc đầu tư, quản lý và khai thác hiệu quả hệ thống công trình thủy lợi trên địa bàn xã là rất cần thiết, nhằm nâng cao năng lực tưới, tiêu, bảo đảm nguồn nước phục vụ sản xuất và dân sinh, góp phần thích ứng với biến đổi khí hậu, phát triển nông nghiệp bền vững và chủ động phòng, chống thiên tai.

Hệ thống thủy lợi tại xã Vĩnh Thuận Đông, thành phố Cần Thơ đã bị xuống cấp nghiêm trọng. Ảnh: Duy Khương/TTXVN

Nhằm góp phần nâng cao hiệu quả khai thác, quản lý, tiết kiệm ngân sách Nhà nước và thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý, vận hành các công trình thủy lợi hiệu quả, Ủy ban nhân dân xã Vĩnh Thuận Đông xin ý kiến hướng dẫn của Sở Nông nghiệp và Môi trường trong việc xây dựng và thực hiện “Đề án đầu tư, quản lý và khai thác công trình thủy lợi trên địa bàn xã Vĩnh Thuận Đông”, đặc biệt là cho ý kiến hướng dẫn việc đầu tư, nâng cấp và khai thác các trạm bơm điện từ nguồn xã hội hóa trên địa bàn xã.

Mục tiêu tổng thể của Đề án là phát triển hệ thống thủy lợi hiện đại, đa chức năng, đáp ứng yêu cầu tưới, tiêu, cấp nước, bảo vệ môi trường nước và kết hợp với ứng dụng năng lượng tái tạo, góp phần phát triển kinh tế - xã hội địa phương, tăng thu nhập người dân; giảm thiểu rủi ro thiên tai, thích ứng với biến đổi khí hậu.

Mục tiêu cụ thể là đầu tư, nâng cấp và khai thác 21 trạm bơm điện hoạt động chưa hiệu quả đúng quy định phục vụ tưới, tiêu cho diện tích 3.676 ha; kêu gọi đầu tư và khai thác 16 trạm bơm điện đúng theo quy định; kết hợp sử dụng năng lượng mặt trời cho 16 khu vực khép kín; phục vụ tưới, tiêu cho diện tích 1.592 ha.

Nhất là cải tạo kênh mương nội đồng, cống điều tiết bảo vệ bờ sông, kênh chống sạt lở kết hợp đầu tư năng lượng mặt trời cho trạm bơm điện, các mô hình sản xuất nông nghiệp từ nguồn kinh phí xã hội hóa với hình thức doanh nghiệp đầu tư, kêu gọi đầu tư, tiếp nhận các khoản hỗ trợ của các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước…

Khi UBND xã có Công văn số 226/UBND-KT ngày 6/3/2026 (lần thứ hai) xin ý kiến hướng dẫn về xây dựng và thực hiện Đề án đầu tư, quản lý, khai thác công trình thủy lợi trên địa bàn, đến ngày 6/4/2026, xã Vĩnh Thuận Đông nhận được công văn trả lời số 3905/SNNMT-CCTL của Sở Nông nghiệp và Môi trường.

Công văn số 3905/SNNMT-CCTL của Sở Nông nghiệp và Môi trường có nêu sự cần thiết đầu tư sát với tình hình thực tế địa phương. Công văn này cho rằng hiện nay trên địa bàn xã, hệ thống thủy lợi vẫn đảm bảo sản xuất nông nghiệp cho người dân. Đồng thời, công văn cũng đề nghị Ủy ban nhân dân xã Vĩnh Thuận Đông nghiên cứu rà soát phối hợp với Trung tâm Khuyến nông và Dịch vụ nông nghiệp tiếp nhận các cống trên địa bàn để việc quản lý vận hành đồng bộ và hiệu quả trong phòng chống thiên tai.

Hệ thống thủy lợi tại xã Vĩnh Thuận Đông, thành phố Cần Thơ đã bị xuống cấp nghiêm trọng. Ảnh: Duy Khương/TTXVN

Tuy nhiên, một chuyên gia về lĩnh vực thủy lợi phân tích, theo Luật Thủy lợi, tại Điều 23, Khoản 1 quy định tổ chức và phương thức khai thác công trình thủy lợi quy định chủ thể khai thác công trình thủy lợi bao gồm doanh nghiệp, tổ chức thủy lợi cơ sở và cá nhân. Trung tâm Khuyến nông và Dịch vụ nông nghiệp không thuộc chủ thể khai thác công trình thủy lợi theo quy định.

Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân xã, Nguyễn Trung Kiên cho biết, hiện xã không thực hiện “Đề án đầu tư, quản lý và khai thác công trình thủy lợi trên địa bàn, do lo ngại không “khớp” công văn trả lời của Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Cần Thơ.