Sớm xây dựng Nghị định và Thông tư hướng dẫn thi hành Luật Dân số, hoàn thành các nhiệm vụ đề ra

Thứ trưởng Y tế Đỗ Xuân Tuyên phát biểu chỉ đạo.

Dân số Việt Nam năm 2025 là 102,3 triệu người, hiện đứng thứ 16 thế giới. Nếu mức sinh tiếp tục giảm, dự báo dân số sẽ giảm từ năm 2051.

Theo Cục trưởng Cục Dân số Lê Thanh Dũng, tổng tỷ suất sinh của Việt Nam đã đạt mức sinh thay thế (2,1 con/phụ nữ) đã đạt từ 2006 và duy trì mức sinh này đến 2021, giúp chuyển dịch cơ cấu dân số tích cực, Việt Nam vào thời kỳ dân số vàng từ 2007. Dân số Việt Nam năm 2025 là 102,3 triệu người, hiện đứng thứ 3 Đông Nam Á và đứng thứ 16 thế giới.

Mức sinh chung cả nước giảm từ 2,1 con/phụ nữ (năm 2021) xuống 1,93 con/phụ nữ (năm 2025), thấp hơn mức sinh thay thế. Đồng thời, thanh niên có xu hướng kết hôn muộn hơn, sinh ít con hơn.

Theo dự báo, nếu mức sinh tiếp tục giảm, đến 2036, Việt Nam sẽ kết thúc thời kỳ dân số vàng. Năm 2051, dân số sẽ bắt đầu giảm (thường đi kèm với tỷ lệ sinh thấp và già hóa dân số nhanh chóng).

Trước đó, báo cáo nghiên cứu do Cục Thống kê (Bộ Tài chính) công bố cuối tháng 12.2025, dự báo dân số Việt Nam tiếp tục tăng trong các thập kỷ tới nhưng tốc độ tăng có xu hướng giảm dần và dự kiến đạt đỉnh vào khoảng năm 2059.

Trong vòng 50 năm, từ 2024-2074, dân số Việt Nam theo 3 kịch bản về mức sinh thấp (1,45 con/phụ nữ), mức sinh trung bình (1,85 con/phụ nữ) và mức sinh cao (2,01 con/phụ nữ) sẽ tăng thêm tương ứng là 2,5%, 12,7% và 17,0%, đạt lần lượt là 103,9 triệu người; 114,2 triệu người và 118,5 triệu người.

Dự báo, thời kỳ cơ cấu dân số vàng, là giai đoạn cứ 2 người trong độ tuổi lao động (15-64 tuổi) "gánh" một người ở độ tuổi phụ thuộc (dưới 15 hoặc từ 65 trở lên), sẽ khép lại trong tương lai không xa, vào năm 2036, nhường chỗ cho thời kỳ dân số già và siêu già, thể hiện qua sự thu hẹp các nhóm tuổi trẻ và trung niên, cùng với sự gia tăng nhanh của nhóm dân số cao tuổi.

Cục trưởng Cục Dân số Lê Thanh Dũng phát biểu.

Bên cạnh đó, tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh kéo dài đến giữa thế kỷ 21 tiếp tục tác động đến cơ cấu giới tính của dân số, trong khi quá trình đô thị hóa vẫn diễn ra nhưng có xu hướng chậm lại khi tỷ lệ dân số thành thị tiệm cận ngưỡng 50%.

Di cư nội địa tiếp tục là một trong những nhân tố quan trọng làm thay đổi phân bố dân cư giữa các vùng, phản ánh sự khác biệt về điều kiện phát triển kinh tế-xã hội và khả năng thu hút, sử dụng lao động của các địa phương.

Biểu dương những kết quả đạt được năm 2025 của Cục Dân số, phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Y tế Đỗ Xuân Tuyên cho biết, ngành y tế vẫn còn rất nhiều thách thức trong công tác dân số.

Luật Dân số được thông qua cuối năm 2025 và đây là thời điểm then chốt để xây dựng một khối lượng lớn các Nghị định và Thông tư hướng dẫn thi hành. Việc bảo đảm các văn bản này vừa đúng quy định, vừa tháo gỡ được những vướng mắc thực tiễn tại địa phương là một áp lực rất lớn. Bên cạnh đó việc thực hiện mô hình chính quyền 2 cấp trong lĩnh vực dân số gây ra những xáo trộn nhất định về tổ chức.

Năm 2026 là năm có ý nghĩa đặc biệt quan trọng năm đầu tiên thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế-xã hội 5 năm (2026-2030), là năm cần có những thay đổi mạnh mẽ về tư duy, chính sách và phương thức tổ chức thực hiện.

Để phấn đấu hoàn thành ở mức cao nhất các mục tiêu, nhiệm vụ được Chính phủ, Bộ Y tế giao, Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên đề nghị Cục Dân số tập trung tiếp tục quán triệt, đưa Nghị quyết Đại hội Đảng bộ các cấp vào triển khai thực hiện; khẩn trương tham mưu xây dựng Kế hoạch của Chính phủ tổ chức triển khai thực hiện Luật Dân số; Kế hoạch xây dựng Nghị định của Chính phủ hướng dẫn thi hành Luật Dân số; Kế hoạch xây dựng các Thông tư của Bộ Y tế hướng dẫn thi hành Luật Dân số và Hướng dẫn các tỉnh/thành phố rà soát văn bản địa phương, bảo đảm thống nhất với Luật Dân số.

Toàn cảnh hội nghị.

Cục phối hợp với các bộ, ngành, đơn vị liên quan xây dựng, hoàn thiện các nhiệm vụ, đề án được giao tại Quyết định số 1745/QĐ-TTg ngày 15/8/2025 của Thủ tướng Chính phủ ban hành Kế hoạch thực hiện Kết luận số 149-KL/TW ngày 10/4/2025 của Bộ Chính trị về đẩy mạnh thực hiện Nghị quyết số 21-NQ/TW ngày 25/10/2017 của Hội nghị lần thứ sáu Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII về công tác dân số trong tình hình mới.

Cục khẩn trương xây dựng Đề án chuyển đổi số trong truyền thông dân số giai đoạn 2026-2030; hoàn thiện cơ sở dữ liệu và kết nối cơ sở dữ liệu dân số với cơ sở dữ liệu dân cư quốc gia và các hệ thống ngành y tế; đào tạo đội ngũ phân tích dữ liệu, dự báo nhân khẩu học ở cả trung ương và địa phương; tăng số lượng nghiên cứu, báo cáo chuyên sâu về mức sinh, xu hướng già hóa, mô hình dự báo dân số để tham mưu chính sách kịp thời cho Bộ Y tế, Chính phủ và Quốc hội.

THIÊN LAM