Sông băng Himalaya tan nhanh, hàng trăm triệu người đối mặt nguy cơ thiếu nước

Đây là cảnh báo được đưa ra trong báo cáo công bố tháng 9 của Công ty tư vấn quản trị toàn cầu về phát triển bền vững Systemiq, phối hợp với Trung tâm Quốc tế về phát triển núi tích hợp (ICIMOD) và Viện Môi trường Himalaya G.B. Pant của Ấn Độ.

Theo báo cáo, lượng băng mất tại khu vực Himalaya trong giai đoạn 2011-2020 nhanh hơn 65% so với thập niên trước đó.

Hồ băng tan chảy từ đỉnh núi ở Solukhumbu, cách thủ đô Kathmandu của Nepal 140 km về phía đông bắc, ngày 22-11-2018. Ảnh: AFP/TTXVN

Sự suy giảm này đang làm thay đổi hệ thống nước của khu vực, đồng thời để lại nhiều hồ băng thiếu ổn định, được ngăn giữ bởi đất đá và băng, phía trên các thung lũng đông dân cư.

Trong khoảng 40.000 sông băng được ước tính tại khu vực Hindu Kush-Himalaya, hiện chỉ 21 sông băng được theo dõi trực tiếp trên thực địa. Khu vực này trải dài qua 8 quốc gia, từ Afghanistan đến Myanmar.

Tại Ấn Độ, gần 200 hồ băng được xác định có nguy cơ cao, trong đó 56 hồ thuộc nhóm nguy cơ rất cao.

Khi các sông băng tiếp tục thu hẹp, những hồ nước này có thể trở thành nguồn phát sinh các dòng lũ đột ngột, đe dọa các khu dân cư ở hạ lưu.

Himalaya được xem là một phần quan trọng của hạ tầng tự nhiên phục vụ nguồn nước và kinh tế tại Nam Á.

Riêng tại Ấn Độ, hệ thống này hỗ trợ các hoạt động kinh tế tương đương hơn 20% GDP của nước này và liên quan trực tiếp tới sinh kế của hàng trăm triệu người.

Báo cáo cũng cho rằng, khoảng 1/3 lượng băng tan tại Himalaya liên quan tới muội than, chủ yếu từ các lò gạch ở vùng đồng bằng.

Đây được xem là một trong những yếu tố có thể tác động trực tiếp thông qua việc giảm phát thải.

Những cảnh báo trên được đưa ra ngay sau thảm họa sạt lở và lũ quét tại khu vực biên giới Nepal - Tây Tạng ngày 26-8, khi 1 khối băng và đất đá sụp xuống từ khu vực núi cao, tạo dòng nước, bùn đất và đá lớn đổ xuống các thung lũng phía dưới, gây thiệt hại nghiêm trọng tại cả Nepal và Tây Tạng.