Sông băng sụp đổ có thể gây ra trận lũ như phim thảm hoạ ở biên giới Nepal

Trận lũ quét như phim thảm hoạ ở biên giới Nepal.

Hiện chưa rõ nguyên nhân khiến sông băng sụp đổ. Tuy nhiên, các quan chức Nepal cho rằng trận động đất xảy ra trong khu vực chỉ vài phút trước đó có thể là nguyên nhân.

Các nhà chức trách ở cả hai phía lo ngại tổng số người thiệt mạng sẽ cao hơn nhiều so với hơn 100 thi thể được tìm thấy cho đến nay. Chính phủ Nepal cho biết hơn 300 người đi lại trong khu vực vẫn đang mất tích.

Hình ảnh vệ tinh trước và sau thảm họa tại khu vực này do Planet Labs cung cấp, được Reuters xem xét, cho thấy một sườn núi vốn xanh tươi nay bị phủ kín dưới đất đá và trầm tích màu nâu.

Ảnh vệ tinh cho thấy các thung lũng gần biên giới Nepal - Trung Quốc vào ngày 26/8/2026, sau trận lũ lụt tàn khốc. (Ảnh: Reuters)

“Đã có thể xác nhận rằng một phần đáng kể phần đầu/cuối phía dưới của sông băng sụp xuống và khởi phát sự kiện này - có lẽ kéo theo hoặc cuốn theo lượng lớn đá và trầm tích”, Vikram Gupta, chuyên gia về địa chất công trình và giảng viên tại Đại học Sikkim của Ấn Độ nói.

Nhà khoa học Trái đất Dan Shugar, phó giáo sư tại Đại học Calgary, cho biết hình ảnh dường như cho thấy một lượng lớn tuyết tan trong 24 giờ trước thảm họa. “Một số sông băng trong thung lũng còn được phủ tuyết, nhưng hôm nay phần lớn lộ băng trần. Nói cách khác, có lẽ thời tiết đã ấm lên”, ông nói.

Theo Liên Hợp Quốc, các dãy núi phủ tuyết của Nepal mất gần một phần ba lượng băng chỉ trong hơn 30 năm do hiện tượng nóng lên toàn cầu. Cơ quan này cho biết thêm trong năm 2023 rằng các sông băng ở Nepal - quốc gia nằm giữa hai nước phát thải carbon lớn là Ấn Độ và Trung Quốc - tan chảy nhanh hơn 65% trong thập kỷ qua so với thập kỷ trước đó.

Hình ảnh vệ tinh cho thấy khu vực Manakamana tại Nepal trước khi xảy ra lũ quét, ngày 23/8. (Ảnh: Reuters)

“Những gì tôi có thể thấy trong hình ảnh vệ tinh của Planet Labs sáng nay là phần dưới của sông băng vỡ/sập ở độ cao khoảng 5.200 mét và lao xuống đáy thung lũng, thấp hơn khoảng 1.200 mét”, Shugar nói.

Ông cho rằng hoạt động xây dựng cũng có thể là một yếu tố, đồng thời nói rằng liệu biến đổi khí hậu có đóng vai trò hay không “chắc chắn sẽ là điều chúng tôi xem xét trong thời gian tới”.

Vài dự án thủy điện nằm tại những khu vực bị ảnh hưởng nặng nề nhất ở huyện Rasuwa, khu vực miền núi có dân số khoảng 50.000 người. Cơ quan Giảm nhẹ và Quản lý Rủi ro Thiên tai Quốc gia Nepal cho biết trận “lũ có liên quan đến sông băng” cũng xảy ra trên sông Lhende, do vụ sạt lở đất diễn ra cách cửa khẩu biên giới Nepal-Trung Quốc khoảng 20 km về phía đông bắc.

Các báo cáo ban đầu cũng cho rằng trận động đất trong khu vực có thể kích hoạt vụ lở tuyết/lở đất và gây ra lũ. Tuy nhiên, Prakash Pokharel, nhà địa chất thuộc cơ quan này, cho biết vẫn chưa rõ liệu động đất có phải nguyên nhân dẫn đến thảm họa hay không.

Thiệt hại sau trận lũ quét quét đi.

Theo Trung tâm Quốc tế về Phát triển Núi tích hợp (ICIMOD), các trận lũ, sạt lở đất, lở tuyết và hạn hán đang xảy ra thường xuyên hơn và với mức độ dữ dội hơn trên khắp khu vực Hindu Kush-Himalaya. Những thay đổi ngày càng nhanh đối với nguồn nước, đất đai và không khí trong khu vực đang tạo ra mối đe dọa lớn đối với con người.

ICIMOD cho biết trận lũ quét tạo ra dòng nước, bùn đất và những tảng đá khổng lồ cuồn cuộn qua hệ thống sông Bhote Koshi và Trishuli, và mực nước tại khu vực Galchhi ở hạ lưu được báo cáo dâng tới 9 mét chỉ trong vòng 30 phút.