Sống bất an bên bờ sông Ngàn Phố

Móng nhà của gia đình bà Nguyễn Thị Thìn hở hàm ếch do sông “nuốt” đất. Ảnh: HN

Ghi nhận ven bờ Ngàn Phố đoạn qua thôn Yên Long, xã Sơn Giang, nhiều đoạn bờ sông đã bị khoét hàm ếch, xuất hiện các vết nứt kéo dài, nhiều khu vực đất ven sông sụt lún. Theo người dân, đoạn bờ sông bị ảnh hưởng kéo dài hơn 1 km, khiến họ luôn sống trong tâm trạng thấp thỏm mỗi khi mưa lớn hoặc nước sông dâng cao.

Ngôi nhà của bà Nguyễn Thị Thìn (50 tuổi) nằm sát bờ sông là một trong những hộ chịu ảnh hưởng nặng bởi tình trạng sạt lở. Chỉ tay về khu vực phía sau nhà, nơi từng là khoảng đất vườn khá rộng, bà Thìn cho biết phần lớn diện tích đã bị dòng nước cuốn trôi qua nhiều năm.

Theo bà Thìn, tình trạng sạt lở đã xuất hiện từ trước nhưng trở nên nghiêm trọng hơn sau đợt mưa bão lớn cuối năm 2025. Khi đó, một mảng đất dài hơn 10 m bất ngờ đổ sập xuống sông, kéo theo một phần khu vực bếp của gia đình bị hư hỏng. “Lúc xảy ra sạt lở, gia đình rất hoảng hốt vì đất sụt xuống nhanh. Sau đó, chúng tôi phải tìm cách gia cố tạm thời để tránh tiếp tục bị cuốn trôi”, bà Thìn kể.

Lo ngại nguy cơ sạt lở tiếp diễn, gia đình bà Thìn thuê xe tải vận chuyển đất về đổ, san lấp khu vực đất bị sông “nuốt”. Tổng chi phí cho việc gia cố tạm thời này lên tới hơn 100 triệu đồng. Ngoài ra, gia đình còn đóng cọc tre và trồng thêm tre dọc mép sông nhằm hạn chế tác động của dòng chảy.

Tuy nhiên, theo bà Thìn, các biện pháp trên chỉ mang tính chất tạm thời. Mỗi khi mùa mưa bão đến, nỗi lo sạt lở lại hiện hữu. “Người dân chúng tôi rất mong các cấp, các ngành quan tâm đầu tư xây dựng kè chống sạt lở để ổn định cuộc sống lâu dài. Nếu cứ tiếp diễn như hiện nay thì không biết đất đai, nhà cửa sẽ còn bị cuốn đi đến đâu”, bà Thìn chia sẻ.

Cách đó không xa, gia đình bà Phan Thị Tuyết (57 tuổi) cũng đang đối mặt với tình trạng tương tự. Nền nhà xuất hiện nhiều vết nứt, khu vực bờ sông phía sau đã lấn sát công trình chăn nuôi và khu vực bếp. Bà cho biết trước đây gia đình từng trồng nhiều bụi tre lớn ven sông để giữ đất. Thế nhưng sau nhiều mùa mưa lũ, các bụi tre lần lượt bị nước cuốn trôi.

Các hộ dân sống ven bờ phải đắp đất, đóng cọc tre để gia cố tạm thời bờ sông sạt lở. Ảnh: HN

“Gia đình đã bỏ ra nhiều chi phí để thuê xe chở đất về đắp thêm nhưng chỉ cần một vài trận mưa lớn là đất lại tiếp tục bị xói lở. Những năm gần đây, bờ sông tiến vào rất nhanh nên ai cũng lo lắng”, bà Tuyết nói.

Không chỉ riêng 2 hộ dân trên, nhiều gia đình sinh sống dọc bờ sông Ngàn Phố ở thôn Yên Long đều đang trong tình trạng tương tự. Một số hộ đã chủ động gia cố bằng cọc tre, bao đất hoặc đổ thêm đất san lấp. Tuy nhiên, các biện pháp này chủ yếu nhằm ứng phó trước mắt và khó chống chịu được khi xuất hiện mưa lũ lớn.

Theo người dân địa phương, những năm gần đây, diễn biến thời tiết ngày càng cực đoan, lượng mưa lớn và dòng chảy thay đổi đã làm gia tăng nguy cơ sạt lở. Điều đáng lo ngại là nhiều vị trí sạt lở hiện chỉ còn cách nhà dân một khoảng ngắn, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn trong mùa mưa bão.

Ông Nguyễn Trường Giang, Chủ tịch UBND xã Sơn Giang cho biết, đoạn bờ sông Ngàn Phố qua thôn Yên Long bị sạt lở với chiều dài hơn 1 km, ảnh hưởng đến khoảng 30 hộ dân. Trong đó, một số vị trí sạt lở đã tiến sát nhà ở và các công trình phụ trợ của người dân.

Sau đợt mưa bão lớn cuối năm 2025, địa phương đã huy động máy móc, hỗ trợ một phần kinh phí để đắp đất, đóng cọc tre gia cố những khu vực xung yếu nhằm hạn chế nguy cơ sạt lở tiếp tục xảy ra. “Tuy nhiên, đây chỉ là giải pháp trước mắt. Để xử lý triệt để tình trạng sạt lở cần có dự án xây dựng kè bảo vệ bờ sông với nguồn kinh phí rất lớn”, ông Giang cho biết.

Theo lãnh đạo UBND xã Sơn Giang, địa phương đã nhiều lần kiến nghị cấp trên quan tâm bố trí nguồn vốn đầu tư xây dựng kè chống sạt lở tại khu vực này. Tuy nhiên đến nay vẫn chưa có dự án được triển khai.

Trong thời gian chưa có công trình bảo vệ bờ sông, chính quyền địa phương tiếp tục theo dõi diễn biến sạt lở, đồng thời xây dựng các phương án ứng phó trong mùa mưa bão. Đối với những hộ dân nằm trong khu vực có nguy cơ cao, địa phương đã chuẩn bị kế hoạch sơ tán khi cần thiết nhằm đảm bảo an toàn tính mạng và tài sản cho người dân.

Tình trạng sạt lở kéo dài nhiều năm qua tại thôn Yên Long, xã Sơn Giang không chỉ làm mất đất sản xuất, ảnh hưởng đến nhà cửa và công trình của người dân mà còn đặt ra yêu cầu cấp thiết về các giải pháp bảo vệ bờ sông lâu dài. Trong khi chờ các dự án đầu tư, người dân nơi đây vẫn tiếp tục sống cùng nỗi lo mỗi khi mùa mưa bão cận kề.