Sóng gió bủa vây 'Hoàng hậu cuối cùng'

'Hoàng hậu cuối cùng' dẫn đầu về mức độ thảo luận

Hoàng hậu cuối cùng là dự án điện ảnh Việt nhận được nhiều sự quan tâm khi lấy cảm hứng từ cuộc hôn nhân giữa Hoàng hậu Nam Phương và Hoàng đế Bảo Đại.

Phim tái hiện bối cảnh những năm cuối của triều Nguyễn, xoay quanh câu chuyện về tình yêu, gia đình, số phận cùng những con người đứng sau hào quang của hoàng tộc. Chất liệu lịch sử cùng góc nhìn điện ảnh về những nhân vật có thật tạo nên sự tò mò lớn từ công chúng.

Tuy nhiên, thay vì chỉ thu hút sự chú ý bởi câu chuyện hay quy mô đầu tư, bộ phim lại liên tục trở thành chủ đề tranh luận ngay từ khi chưa công chiếu chính thức. Theo bảng xếp hạng Social Trend về top 10 phim được thảo luận nhiều nhất trên mạng xã hội trong giai đoạn 7/7-20/7, Hoàng hậu cuối cùng dẫn đầu với hơn 100.000 lượt thảo luận.

Vai chính của Hoàng hậu cuối cùng được giao cho Tăng Thanh Hà và Ma Ran Đô.

Tranh cãi bùng lên sau khi Hội đồng Nguyễn Phúc tộc Việt Nam đưa ra thông cáo đề nghị các tác phẩm lấy cảm hứng từ triều Nguyễn cần tôn trọng sự thật lịch sử. Tài khoản mạng xã hội của ông Nguyễn Phước Bửu Nam - thành viên Hội đồng - cho biết đang tham khảo ý kiến luật sư và không loại trừ khả năng khởi kiện đoàn phim.

Một số ý kiến cho rằng ê-kíp chưa tham khảo ý kiến hậu duệ của Nam Phương Hoàng hậu và vua Bảo Đại khi xây dựng tâm lý nhân vật, đồng thời đặt vấn đề về việc sử dụng tên nhân vật lịch sử trong tác phẩm.

Trước đó, từ đầu tháng 7, phim rơi vào vòng xoáy tranh luận về việc chọn diễn viên cho vai chính, trang phục của nhân vật chưa phù hợp với bối cảnh lịch sử.

Cục trưởng Cục Điện ảnh Đặng Trần Cường cho biết chưa có cơ sở để đưa ra bất kỳ kết luận nào về phim, bởi dự án còn chưa hoàn thành và chưa được trình Hội đồng thẩm định theo quy định của Luật Điện ảnh.

Cục Điện ảnh ghi nhận và tôn trọng các ý kiến của tổ chức, các nhà nghiên cứu, dòng tộc và công chúng quan tâm đến lịch sử, văn hóa dân tộc, trong đó có ý kiến của Hội đồng Nguyễn Phúc tộc Việt Nam.

Tuy nhiên, quyết định cuối cùng về việc phổ biến bộ phim sẽ được đưa ra trên cơ sở kết quả thẩm định của Hội đồng và các quy định của pháp luật.

Tình huống xấu nhất có thể xảy ra

Trong thị trường phim Việt, hiếm tác phẩm nào gây tranh cãi dữ dội trước thời điểm công chiếu chính thức như Hoàng hậu cuối cùng.

Phần lớn ý kiến tranh luận xuất phát từ thông tin quảng bá, hình ảnh, trailer. Điều này cũng tạo ra nguy cơ xuất hiện những đánh giá thiếu đầy đủ về tác phẩm.

Theo nhà nghiên cứu điện ảnh Nguyễn Anh Tuấn, những diễn biến vừa qua là điều không ê-kíp nào mong muốn khi phim còn khoảng 8 tháng nữa mới ra rạp.

"Chuỗi ồn ào trong vài ngày qua trước hết ảnh hưởng tiêu cực đến động lực và cảm hứng làm nghề của đoàn làm phim. Với những người làm nghệ thuật, dù có cả yếu tố kinh doanh, cảm xúc tích cực là điều quan trọng. Nếu sức ép gia tăng từ yếu tố bên ngoài, tiến độ hoàn thiện bộ phim và các kế hoạch quảng bá có thể bị ảnh hưởng", ông Anh Tuấn chia sẻ quan điểm với PV Tiền Phong.

Phim công bố trailer từ đầu tháng 7 và liên tiếp nhận phản hồi trái chiều.

Ngoài ra, ồn ào liên tiếp những ngày qua sẽ làm xuất hiện thêm nhiều vấn đề về mặt pháp lý và khủng hoảng truyền thông mà đoàn phim phải giải quyết.

Áp lực từ dư luận cũng khiến bộ phim tiếp tục trở thành tâm điểm, có thể khiến Hội đồng thẩm định phải xem xét kỹ hơn khi đánh giá bản duyệt phim.

Chuyên gia cho rằng tình huống xấu nhất, thậm chí đoàn phim có thể phải duyệt đi duyệt lại, thậm chí chỉnh sửa kịch bản, quay bổ sung, dẫn đến việc ra mắt phim có thể phải dời lại.

Mặt tích cực của những diễn biến này là nhà sản xuất có thể kịp thời nắm bắt ý kiến dư luận, từ đó chỉnh sửa bản phim để giảm bớt yếu tố gây tranh cãi.

Tuy nhiên ở thời điểm này, đây vẫn là những nhận định từ góc độ bên ngoài. Việc bộ phim có phải điều chỉnh hay thay đổi kế hoạch phát hành hay không sẽ phụ thuộc vào quá trình hoàn thiện tác phẩm cũng như kết quả thẩm định của cơ quan quản lý.

Sức hút truyền thông chuyển thành áp lực

Với một dự án điện ảnh, việc được công chúng nhắc đến liên tục trước ngày ra mắt có thể giúp gia tăng mức độ nhận diện. Không ít bộ phim từng hưởng lợi nhờ hiệu ứng truyền miệng và sự tò mò của khán giả.

Tuy nhiên, theo chuyên gia, hiệu ứng này chỉ hiệu quả khi trọng tâm các cuộc thảo luận mang tính tích cực, khiến công chúng tò mò về bộ phim. Ngược lại, nếu nhận thức của công chúng về bộ phim mang màu sắc tiêu cực có thể dẫn đến hành động tẩy chay mua vé, ảnh hưởng không tốt đến thành tích phòng vé bộ phim.

Trong trường hợp của Hoàng hậu cuối cùng, thay vì bàn luận về câu chuyện, diễn xuất hay chất lượng điện ảnh, dư luận đang tập trung nhiều vào các vấn đề liên quan đến lịch sử và khả năng phát sinh tranh chấp. Điều đó đồng nghĩa bộ phim sẽ bước vào chiến dịch quảng bá với nhiều sức ép hơn so với một dự án thông thường.

Nếu những tranh luận tiếp tục bùng lên, hình ảnh của bộ phim có thể gắn với khủng hoảng truyền thông.

Hoàng hậu cuối cùng lấy cảm hứng từ cuộc hôn nhân giữa Hoàng hậu Nam Phương và Hoàng đế Bảo Đại.

Sự tò mò có thể khiến khán giả lựa chọn mua vé để tự đánh giá bộ phim. Tuy nhiên, những tranh cãi kéo dài cũng có thể tạo tâm lý dè dặt đối với một bộ phận người xem trước khi tác phẩm chính thức ra mắt.

Trước những ý kiến cho rằng đoàn phim chưa tôn trọng lịch sử, chưa tìm hiểu cặn kẽ các quy định pháp luật liên quan đến hình ảnh và quyền nhân thân, ông Nguyễn Anh Tuấn cho rằng quá sớm để quy kết.

“Qua trao đổi với một thành viên của ê-kíp làm phim, tôi được biết họ đã tham vấn ý kiến nhiều chuyên gia, trong đó có một số vị hậu duệ của Hoàng tộc triều Nguyễn đang sống tại Huế.

Rất khó để thực hiện một bộ phim dựa trên lịch sử có thể làm hài lòng tất cả. Một tác phẩm không có tranh cãi chưa chắc là tác phẩm hay và thu hút sự chú ý. Bài học cần rút ra không chỉ dừng ở khâu chuẩn bị nội dung kịch bản phim. Quan trọng hơn cả, đoàn phim cần chuẩn bị một kế hoạch xử lý khủng hoảng truyền thông, bao gồm các kịch bản xấu nhất có thể xảy ra”, ông Tuấn cho biết.

Thực tế ở thị trường điện ảnh toàn cầu, nhiều bộ phim dựa trên các nhân vật lịch sử, các sự kiện lịch sử, hoặc chỉ lấy cảm hứng từ lịch sử cũng đều phải đối mặt với ý kiến trái chiều.

Về hướng xử lý hiện nay của ê-kíp, chuyên gia cũng cho rằng việc chủ động liên hệ với đại diện Hội đồng Nguyễn Phúc tộc Việt Nam là động thái phù hợp.

Dù kết quả cuối cùng chỉ có thể được kiểm chứng khi Hoàng hậu cuối cùng chính thức ra mắt, những diễn biến hiện nay cho thấy một thực tế ngày càng phổ biến của điện ảnh Việt.

Tác phẩm có thể phải bước vào vòng thử thách của dư luận từ rất sớm. Với các dự án khai thác nhân vật lịch sử, áp lực đó càng lớn hơn, bởi mỗi chi tiết đều có thể trở thành chủ đề tranh luận trước khi khán giả được xem trọn vẹn bộ phim.

Điện ảnh là ngành công nghiệp sáng tạo. Một nền điện ảnh muốn phát triển cần khuyến khích các nhà làm phim mạnh dạn khai thác những đề tài khó, trong đó có đề tài lịch sử.

Nhiều tác phẩm được xây dựng trên cơ sở lấy cảm hứng từ lịch sử, nhưng không đồng nghĩa với việc được phép xuyên tạc lịch sử.

Vì vậy, mọi tác phẩm phải được đánh giá trên cơ sở tác phẩm hoàn chỉnh, trong bối cảnh tổng thể của bộ phim và theo các tiêu chí được quy định trong Luật Điện ảnh. Đó cũng là quan điểm mà Cục trưởng Cục Điện ảnh Đặng Trần Cường đã chia sẻ với PV Tiền Phong giữa thời điểm phim Hoàng hậu cuối cùng vướng phải ồn ào.