SSI Research: Ngân hàng sẽ giảm lãi suất, NIM chịu áp lực trong ngắn hạn

SSI Research vừa cập nhật triển vọng ngành ngân hàng, trong đó nhận định các ngân hàng thương mại sẽ tiếp tục hỗ trợ nền kinh tế thông qua việc giảm cả lãi suất huy động và lãi suất cho vay. Động thái này có thể tạo áp lực lên biên lãi ròng (NIM) trong ngắn hạn.

Theo SSI Research, lợi nhuận trước thuế của các ngân hàng trong danh mục theo dõi đạt 89.100 tỷ đồng trong quý III/2026, tăng 18,9% so với cùng kỳ nhưng giảm 6,9% so với quý trước. Mức giảm theo quý chủ yếu đến từ nhóm ngân hàng thương mại nhà nước, với lợi nhuận giảm 16,5% sau nền lợi nhuận cao trong quý II.

CTG vượt VCB về lợi nhuận quý III

Trong nhóm ngân hàng thương mại nhà nước, lợi nhuận trước thuế của Vietcombank (VCB) đi ngang so với cùng kỳ và giảm 36% so với quý trước, sau khi ghi nhận kết quả đột biến trong quý II. Ngược lại, BIDV (BID) và VietinBank (CTG) tiếp tục duy trì đà tăng trưởng tích cực, với lợi nhuận trước thuế lần lượt tăng 39% và 29% so với cùng kỳ. Do phát sinh chi phí dự phòng bất thường trong quý III, VCB đã nhường vị trí dẫn đầu về lợi nhuận trước thuế cho CTG.

Ở nhóm ngân hàng thương mại cổ phần, TPBank (TPB) ghi nhận lợi nhuận tăng 57% so với cùng kỳ, MBBank (MBB) tăng 42%, MSB tăng 27% và Techcombank (TCB) tăng 26%. Các mức tăng này đều cao hơn tốc độ tăng trưởng bình quân toàn ngành.

Trong khi đó, Sacombank (STB) tiếp tục là điểm trũng khi lợi nhuận giảm 52% so với cùng kỳ. HDBank (HDB) tăng 9% nhưng lợi nhuận giảm 27% so với quý trước, cho thấy dấu hiệu chững lại dù tăng trưởng tín dụng đạt 29% so với đầu năm, thuộc nhóm cao nhất ngành.

Huy động vốn phục hồi, tín dụng dịch chuyển sang xây dựng

SSI Research cho biết tổng huy động vốn của các ngân hàng tăng 12,8% so với đầu năm. Tiền gửi tiết kiệm tiếp tục được lựa chọn trong bối cảnh mặt bằng lãi suất cao. Đáng chú ý, chứng chỉ tiền gửi ghi nhận mức tăng nhanh nhất, đạt 41% so với đầu năm. Theo SSI Research, công cụ này không chịu áp trần lãi suất và đồng thời hỗ trợ lộ trình áp dụng các tiêu chuẩn Basel III.

Ở phía tín dụng, dư nợ tăng 3,4% so với quý trước và 12,8% so với đầu năm, được dẫn dắt bởi nhóm ngân hàng thương mại cổ phần có hạn mức tín dụng cao. Dòng vốn tín dụng mới đang có xu hướng dịch chuyển khỏi các lĩnh vực bất động sản, cho vay mua nhà và dịch vụ tài chính sang xây dựng và bán lẻ, trong đó đầu tư công được xem là yếu tố hỗ trợ.

Nợ xấu tăng, áp lực dự phòng gia tăng

Chất lượng tài sản tiếp tục là điểm đáng lưu ý khi tỷ lệ nợ xấu toàn ngành tăng lên 2,09%, chủ yếu tại nhóm ngân hàng thương mại cổ phần. Trong khi đó, tỷ lệ bao phủ nợ xấu giảm còn 77%, dù chi phí tín dụng tăng.

SSI Research nhận định mặt bằng lãi suất cao đang bào mòn khả năng trả nợ của hộ gia đình và nhóm doanh nghiệp vừa và nhỏ. SSI Research dự báo nợ xấu từ hoạt động cho vay mua nhà sẽ tiếp tục gia tăng khi lãi suất thả nổi được điều chỉnh lên khoảng 12-15%. Điều này có thể tạo thêm áp lực trích lập dự phòng đối với các ngân hàng trong những quý tới.

Diễn biến biên lãi ròng tiếp tục có sự phân hóa giữa các nhóm ngân hàng.

NIM nhích nhẹ tại nhóm ngân hàng thương mại nhà nước nhưng thu hẹp ở các ngân hàng thương mại cổ phần có tốc độ tăng trưởng nhanh, do chi phí vốn tăng nhanh hơn lợi suất tài sản.

Trong khi đó, các ngân hàng còn lại vẫn mở rộng NIM nhờ chuyển phần lớn mức tăng chi phí vốn sang lãi suất cho vay và điều chỉnh lãi suất cho vay mua nhà.

Thu nhập ngoài lãi tương đối ổn định, tăng 25% so với cùng kỳ nhưng giảm 2% so với quý trước. Thu nhập từ phí dịch vụ và lãi từ hoạt động kinh doanh ngoại hối tăng mạnh, bù đắp cho kết quả kém khả quan của mảng chứng khoán và tiến độ xử lý tài sản bảo đảm còn chậm.

Tăng trưởng thu nhập phí chủ yếu đến từ hoạt động tài trợ thương mại như thư tín dụng (L/C), tư vấn và phân phối trái phiếu doanh nghiệp, cùng các dịch vụ thanh toán và thẻ.

SSI Research dự báo lợi nhuận quý IV tăng 13,4%

Trong bối cảnh Chính phủ nỗ lực đạt mục tiêu tăng trưởng GDP năm 2026, SSI Research cho rằng các ngân hàng thương mại sẽ hỗ trợ nền kinh tế thông qua việc giảm cả lãi suất huy động và lãi suất cho vay. Điều này có thể tiếp tục gây sức ép lên NIM trong ngắn hạn. Tuy nhiên, mặt bằng lãi suất vẫn ở mức cao, qua đó tạo áp lực lên khả năng trả nợ của doanh nghiệp vừa và nhỏ, doanh nghiệp siêu nhỏ, hộ gia đình và khách hàng cá nhân.

Đặc biệt, nợ xấu từ hoạt động cho vay mua nhà được dự báo sẽ bộc lộ rõ hơn, làm gia tăng gánh nặng trích lập dự phòng của các ngân hàng trong những quý tới. Dù vậy, SSI Research dự phóng lợi nhuận trước thuế quý IV/2026 của các ngân hàng trong danh mục theo dõi đạt 96.700 tỷ đồng, tăng 13,4% so với cùng kỳ và tăng 8,5% so với quý III.

Nhóm ngân hàng thương mại nhà nước được dự báo tăng trưởng lợi nhuận 1,8% so với cùng kỳ và 11,9% so với quý trước. Trong đó, VCB được kỳ vọng dẫn đầu với mức tăng trưởng lần lượt 22,6% và 19%. BID và CTG được dự báo tăng trưởng chậm lại do nền lợi nhuận cao trong quý IV/2025.

Đối với nhóm ngân hàng thương mại cổ phần, lợi nhuận trước thuế quý IV được dự báo tăng 23% so với cùng kỳ và 6,3% so với quý trước. Động lực chủ yếu đến từ nền so sánh thấp của quý IV/2025. ACB được kỳ vọng nổi bật với mức tăng trưởng lợi nhuận 63% so với cùng kỳ. HDB và MSB cũng được dự báo ghi nhận mức tăng trưởng mạnh, lần lượt 63% và 36%.

Trong bối cảnh chất lượng tài sản chịu áp lực và NIM có khả năng thu hẹp, SSI Research tiếp tục ưu tiên các ngân hàng có chất lượng tài sản tốt và bộ đệm dự phòng dày để vượt qua những thách thức phía trước.

Theo SSI Research, nền tảng huy động vốn vững chắc và chi phí vốn thấp không chỉ giúp giảm áp lực lên NIM mà còn tạo điều kiện để ngân hàng linh hoạt đưa ra mức lãi suất cho vay cạnh tranh, qua đó hỗ trợ khách hàng.

Theo đó, các cổ phiếu được SSI Research ưu tiên hàng đầu vẫn là VCB, TCB và MBB. Đối với nhà đầu tư tìm kiếm cơ hội ngắn hạn, cũng lưu ý HDB với những câu chuyện riêng xoay quanh kế hoạch phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng của các công ty con là HDS và HD Saison, cùng ACB với kỳ vọng lợi nhuận quý IV/2026 tăng trưởng mạnh.