'Starlink nội địa' của Nga hé lộ tiềm năng trên chiến trường Ukraine

Nga đang đẩy mạnh phát triển Rassvet, mạng Internet vệ tinh quỹ đạo thấp được xem là đối trọng với Starlink của tập đoàn SpaceX, Mỹ.

Dự án do công ty hàng không vũ trụ Bureau 1440 thực hiện, nhằm xây dựng hạ tầng truyền dữ liệu tốc độ cao, giảm sự phụ thuộc vào các hệ thống liên lạc nước ngoài.

Ngày 23/3/2026, Bureau 1440 đưa 16 vệ tinh sản xuất loạt đầu tiên lên quỹ đạo, đánh dấu bước chuyển từ giai đoạn thử nghiệm sang triển khai mạng lưới.

Đến tháng 7, công ty tiếp tục phóng một lô vệ tinh khác, dù không công bố đầy đủ số lượng. Nga đặt mục tiêu bắt đầu cung cấp dịch vụ thương mại trong năm 2027, với kế hoạch mở rộng mạng lưới lên hàng trăm vệ tinh.

Theo thông số do nhà phát triển công bố, các vệ tinh Rassvet hoạt động ở độ cao khoảng 800 km, có khả năng cung cấp tốc độ truyền dữ liệu tối đa 1 Gbps và độ trễ tín hiệu dưới 70 mili giây.

Hệ thống sử dụng công nghệ mạng viễn thông 5G phi mặt đất (5G NTN), kết hợp liên kết laser giữa các vệ tinh để truyền dữ liệu trong không gian. Cách tiếp cận này giúp giảm sự phụ thuộc vào các trạm chuyển tiếp đặt trên mặt đất.

Không chỉ phục vụ dân sự, Rassvet còn có ý nghĩa đối với năng lực liên lạc quân sự của Nga. Trong chiến trường Ukraine, kết nối dữ liệu ổn định có thể hỗ trợ trao đổi thông tin giữa các đơn vị, truyền dữ liệu trinh sát và điều khiển phương tiện không người lái.

Tình báo quốc phòng Ukraine cho biết lực lượng Nga đã thử sử dụng các vệ tinh Rassvet để liên lạc trong một khoảng thời gian vài giờ vào cuối tháng 7/2026.

Tuy nhiên, thông tin này chưa chứng minh mạng lưới đã có khả năng cung cấp dịch vụ liên tục trên quy mô chiến trường.

Thách thức lớn nhất của Nga là mở rộng mạng lưới đủ nhanh để tạo vùng phủ sóng rộng, đồng thời bảo đảm độ tin cậy của vệ tinh, thiết bị đầu cuối và hệ thống điều khiển mặt đất.

Starlink hiện sở hữu mạng lưới lớn hơn nhiều, được sử dụng rộng rãi trong các lĩnh vực dân sự và quân sự tại nhiều quốc gia.

Rassvet vì thế chưa thể thay thế Starlink ngay lập tức. Tuy nhiên, nếu Nga triển khai thành công hàng trăm vệ tinh và xây dựng được hệ thống dịch vụ ổn định, dự án có thể giúp nước này củng cố quyền tự chủ về thông tin liên lạc.

Điều này sẽ giảm nguy cơ bị gián đoạn bởi quyết định của nhà cung cấp nước ngoài và mở rộng năng lực kết nối cho các lực lượng hoạt động ở những khu vực hạ tầng viễn thông hạn chế.