Thượng viện Anh trở thành cơ quan lập pháp đầu tiên cho phép sử dụng giọng nói AI

Thông báo của nữ Nam tước Campbell xứ Surbiton về việc sẽ sử dụng giọng nói AI phát biểu trước Nghị viện. Ảnh: independentliving

Điều chỉnh đặc biệt về thủ tục

Ủy ban Thủ tục và Đặc quyền của Thượng viện Anh đã phê chuẩn một điều chỉnh đặc biệt, cho phép Nữ Nam tước Campbell xứ Surbiton sử dụng công cụ tạo giọng nói bằng trí tuệ nhân tạo (AI) khi tham gia tranh luận tại nghị trường.

Theo kế hoạch, công nghệ này sẽ lần đầu được sử dụng tại phiên thảo luận lần thứ hai về Dự luật Y tế ngày 13/10. Hệ thống sẽ tái tạo giọng nói của bà Campbell để đọc những nội dung do chính bà viết.

Nữ Nam tước Campbell là một nhà vận động lâu năm cho quyền của người khuyết tật. Tình trạng sức khỏe khiến khả năng nói tự nhiên của bà bị suy giảm, dù bà vẫn có thể tự xây dựng lập luận và chuẩn bị nội dung phát biểu.

Thượng viện nhấn mạnh công nghệ AI chỉ đảm nhiệm chức năng chuyển văn bản thành giọng nói. Các quan điểm, lập luận và từ ngữ được trình bày tại nghị trường hoàn toàn thuộc về bà Campbell. Công cụ này không soạn thảo bài phát biểu, thay thế phán đoán chính trị hay tự đưa ra quyết định.

Từ ngoại lệ thủ tục đến quyền tham gia bình đẳng

Đây không phải lần đầu tiên Thượng viện điều chỉnh quy tắc để bảo đảm khả năng tham gia của bà Campbell. Năm 2012, một trợ lý đã được phép bước qua ranh giới giới hạn trong nghị trường để đọc bài phát biểu thay bà.

Thượng nghị sĩ Campbell làm việc tại Thượng viện. Ảnh: baronesscampbellofsurbiton

Quyết định khi đó là một ngoại lệ đối với quy tắc có từ năm 1707. Việc cho phép sử dụng giọng nói AI tiếp tục phản ánh cách cơ quan lập pháp điều chỉnh những quy định lâu đời trước yêu cầu về khả năng tiếp cận và sự tham gia bình đẳng của nghị sĩ khuyết tật.

Điểm đáng chú ý của quyết định mới là ranh giới giữa AI hỗ trợ con người và AI thay thế con người được xác định tương đối rõ. Công nghệ giúp một thành viên Quốc hội thực hiện quyền phát biểu vốn có, nhưng không đảm nhận vai trò hình thành chính kiến hoặc chịu trách nhiệm về nội dung chính trị.

Mô hình này có thể mở ra khả năng tham gia đầy đủ hơn cho các nghị sĩ bị mất hoặc suy giảm khả năng nói do bệnh thần kinh vận động, tổn thương thần kinh hay những dạng khuyết tật khác.

Tuy nhiên, thông báo của Thượng viện chưa đưa ra một khuôn khổ chung về việc sử dụng giọng nói tổng hợp. Các vấn đề như điều kiện được áp dụng, cơ chế xác nhận sự đồng ý, quyền sở hữu dữ liệu giọng nói, đơn vị cung cấp công nghệ, an ninh mạng và nghĩa vụ thông báo cho công chúng vẫn cần được quy định cụ thể.

Đặc biệt, dữ liệu dùng để tái tạo giọng nói có thể mang tính cá nhân cao. Nếu mô hình được mở rộng, Thượng viện sẽ cần bảo đảm giọng nói chỉ được sử dụng theo yêu cầu của nghị sĩ, nội dung phát ra đúng với văn bản đã được phê duyệt và dữ liệu không bị lưu giữ hoặc khai thác cho mục đích khác.

Quyết định của Thượng viện Anh cho thấy AI trong nghị viện không nhất thiết phải bắt đầu từ những ứng dụng quy mô lớn như soạn thảo luật hoặc tóm tắt hồ sơ. Công nghệ có thể được triển khai trước hết như một công cụ hỗ trợ khả năng tiếp cận, với phạm vi hẹp, quyền kiểm soát thuộc về con người và trách nhiệm tác giả được xác định rõ ràng.

Một nghị viện luôn đổi mới để khuyến khích sự tham gia

Phát biểu về bước đi này của Thượng viện, bà Campbell nói: “Nghị viện nên là nơi mà mọi người đều có thể tham gia, bất kể họ có khuyết tật. Sự điều chỉnh hợp lý mới nhất này thể hiện nền dân chủ ở mức tốt nhất. Công nghệ có thể loại bỏ những rào cản ngăn cản người khuyết tật tham gia đầy đủ vào xã hội”. “Đôi khi Thượng viện bị coi là lỗi thời; nhưng đó không phải là trải nghiệm của tôi. Trên nhiều phương diện, đây là môi trường đáp ứng tốt nhất và hòa nhập nhất mà tôi từng có vinh dự được làm việc. Có thể đó là một tòa nhà cũ, nhưng những người ở đó đều có thái độ tích cực khi tạo điều kiện cho các thành viên đóng góp vào công việc của tổ chức. Thái độ là tất cả”, bà nhận định.

Ảnh AI

Bình luận về điều này, Lãnh chúa Forsyth xứ Drumlean, Chủ tịch Thượng viện, cho biết: “Thượng viện luôn hướng tới tương lai và sẵn sàng đón nhận những thay đổi công nghệ để đảm bảo chúng ta vẫn là một trong những cơ quan lập pháp hiện đại và phù hợp nhất trên thế giới. Việc sử dụng AI để giúp một nghị sĩ khuyết tật xuất sắc được lắng nghe bằng chính giọng nói của mình là một phần quan trọng của điều này.

“Thượng viện của chúng ta có rất nhiều chuyên gia và người tiên phong đa dạng, như Nữ nam tước Campbell of Surbiton, tất cả đều xứng đáng được đóng góp đầy đủ”.

Ông lưu ý cách đây 41 năm, Thượng viện Anh cũng là viện đầu tiên của Nghị viện Anh cho phép phát sóng các phiên họp, và giờ đây sẽ là một trong những viện lập pháp đầu tiên trên thế giới cho phép một thành viên phát biểu bằng giọng nói được tạo ra bởi AI. Mặc dù có những lo ngại chính đáng về một số ứng dụng của AI, nhưng khi được sử dụng theo cách này và nhiều cách khác vì mục đích tốt đẹp, chúng ta phải thừa nhận khả năng và tiềm năng chuyển đổi của nó.

Bốn thập kỷ vận động

Khi nữ nam tước Campbell tròn một tuổi, các bác sĩ dự đoán bà sẽ không sống đến sinh nhật thứ hai. Hiện nay bà đã 67 tuổi và đã dành hơn 40 năm vận động cho quyền con người và quyền công dân của người khuyết tật, nắm giữ nhiều vị trí cấp cao trong lĩnh vực người khuyết tật và chăm sóc xã hội.

Công việc ở cơ quan lập pháp của bà tập trung vào quyền của người khuyết tật, cuộc sống độc lập, chăm sóc xã hội, y tế và bình đẳng. Bài phát biểu của bà dự kiến ​​sẽ được trình bày trong phiên tranh luận lần thứ hai về Dự luật Y tế, dự kiến ​​bắt đầu sau 3 giờ chiều ngày 13/10.

“Ngày 13/10, tôi sẽ sử dụng giọng nói do AI tạo ra để phát biểu tại Thượng viện về một vấn đề vô cùng quan trọng đối với tôi và nhiều người khuyết tật khác: đảm bảo rằng ngân sách y tế cá nhân vẫn được cung cấp cho những người cần đến chúng. Bản thân tôi cũng phụ thuộc vào khoản ngân sách này”.

Nữ Nam tước Campbell sẽ nhấn mạnh rằng Ngân sách Y tế Cá nhân (PHB) - cơ chế trao cho người dân quyền quyết định cách sử dụng nguồn kinh phí của Cơ quan Y tế Quốc gia Anh (NHS) dành cho việc chăm sóc và hỗ trợ họ - phải thực sự dễ tiếp cận đối với những người khuyết tật có nhu cầu, đồng thời không nên bị từ chối đối với những người khác có thể được hưởng lợi. Đây là vấn đề bà thấu hiểu từ chính trải nghiệm của mình, bởi Nữ Nam tước Campbell cũng đang sử dụng Ngân sách Y tế Cá nhân.