Startup du lịch TP.HCM: Công nghệ không phải lợi thế nếu 'nỗi đau' bị hiểu sai

Càng nhiều công nghệ, càng dễ thất bại

Trong làn sóng khởi nghiệp du lịch tại TP.HCM, công nghệ gần như trở thành điểm xuất phát mặc định. Ứng dụng đặt dịch vụ, nền tảng quản lý vận hành, AI cá nhân hóa trải nghiệm… xuất hiện dày đặc trong các đề án.

Nhưng chính ở đây, một nghịch lý bắt đầu hình thành.

Ông Đồng Hoàng Thịnh, Nhà sáng lập Công ty TNHH Đồng Thị, cho rằng nhiều startup đang tiếp cận ngành du lịch từ bên ngoài. Họ “đoán bệnh” thay vì đi vào vận hành. Sản phẩm được xây dựng trên giả định, không phải trên dòng tiền hay quy trình thực tế.

Kết quả là những giải pháp “có cũng được, không có cũng không sao”. Doanh nghiệp có thể dùng thử, nhưng không có lý do để trả tiền.

Vấn đề không nằm ở công nghệ. Vấn đề nằm ở chỗ startup đang giải một bài toán mà thị trường không thực sự cần.

"Trong khởi nghiệp du lịch, công nghệ không tạo ra nhu cầu. Nó chỉ khuếch đại một nhu cầu đã tồn tại." Ông Thịnh cho biết.

“Nỗi đau” thật nằm ở vận hành, không phải trải nghiệm

Du lịch thường được nhìn từ phía khách hàng: hành trình, cảm xúc, trải nghiệm. Nhưng với startup, điểm nghẽn lại nằm ở phía sau: vận hành.

Chi phí cao, quy trình rời rạc, các tình huống ngoại lệ không được xử lý triệt để. Những điểm này ít khi xuất hiện trong pitch deck, nhưng lại quyết định việc doanh nghiệp có sẵn sàng chi tiền hay không.

Một ví dụ đơn giản: khách hạ cánh lúc 3 giờ sáng nhưng không có phương tiện đón. Đây không phải vấn đề “trải nghiệm”, mà là bài toán vận hành chưa được giải.

Ông Mic Nguyễn, Giám đốc điều hành & Đồng sáng lập Huuk and Partner of Deal Flow. cho biết khoảng 70% doanh thu du lịch đến từ kinh tế đêm, xoay quanh bốn nhu cầu cơ bản: ăn, chơi, ở và di chuyển. Đây là khu vực có dòng tiền rõ ràng, nhu cầu lặp lại, nhưng vẫn tồn tại nhiều khoảng trống trong tối ưu vận hành.

Tuy nhiên, công nghệ không phải điểm bắt đầu.

Theo ông, thứ tự đúng phải là: con người quy trình công nghệ. Khi quy trình chưa rõ, công nghệ chỉ làm chi phí tăng nhanh hơn.

Sai “nỗi đau”: bài học từ một lần chọn nhầm thị trường

Câu chuyện của ông Phạm Thức, CEO Công ty TNHH Công nghệ Beetech, không bắt đầu bằng thành công, mà từ một lần chọn sai bài toán. Ông cho biết, giai đoạn đầu, startup phát triển hệ thống quản lý khách mời cho các sự kiện. Sản phẩm chạy ổn định, có khách hàng, nhưng doanh thu lại không thể duy trì.

“Mỗi mùa sự kiện kết thúc, gần như chúng tôi không còn nguồn thu. Trong khi đó, chi phí vận hành vẫn giữ nguyên”, ông nói.

Vấn đề, theo ông, không nằm ở công nghệ. Hệ thống hoạt động tốt. Nhưng bài toán mà startup chọn lại không có tần suất đủ lớn để trở thành một mô hình kinh doanh bền vững.

Sau đó, Beetech chuyển hướng sang xây dựng hệ sinh thái trợ lý AI cho tuyển sinh và tuyển dụng, nơi nhu cầu lặp lại thường xuyên hơn.

Giải pháp này hiện được một doanh nghiệp tại Texas sử dụng để cung cấp nhân sự cho các nhà máy, trong đó có Apple, đồng thời hỗ trợ Sở Du lịch TP.HCM trong việc tuyển cộng tác viên.

“Chỉ khi chọn đúng ‘nỗi đau’, mọi thứ phía sau mới có ý nghĩa”, ông Thức chia sẻ.

Không thiếu dịch vụ, mà thiếu một hành trình liền mạch

Ở một hướng tiếp cận khác, ông Mic Nguyễn cho rằng vấn đề của du lịch không nằm ở việc thiếu dịch vụ.

“Thực tế là dịch vụ có rất nhiều, nhưng bị phân mảnh”, ông nói.

Theo ông, người dùng hiện phải tự ghép hành trình của mình qua nhiều nền tảng khác nhau: tìm ý tưởng ở một nơi, đặt dịch vụ ở nơi khác, rồi lại quay về mạng xã hội để chia sẻ trải nghiệm.

“Chi phí lớn nhất không phải là tiền, mà là thời gian và sự gián đoạn trong hành trình”, ông phân tích.

Từ góc nhìn đó, nền tảng Huuk được phát triển bởi Huuk & partner of Deal Flow được xây dựng như một nền tảng bao phủ toàn bộ hành trình du lịch, từ lúc hình thành ý tưởng đến sau chuyến đi.

Giải pháp sử dụng AI để kết nối các điểm chạm này thành một vòng lặp khép kín. Mô hình đã nhận được đầu tư từ Google.

Điểm khác biệt, theo ông, không nằm ở công nghệ, mà ở cách đặt bài toán: không tối ưu từng phần, mà tổ chức lại toàn bộ trải nghiệm.

Hệ sinh thái bắt đầu “đặt hàng” thay vì chờ ý tưởng

Ở góc độ quản lý, bà Nguyễn Trần Tâm Hà, Phó Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Du lịch, Sở Du lịch TP.HCM, cho biết các chương trình hỗ trợ đang dịch chuyển theo hướng gắn trực tiếp với nhu cầu doanh nghiệp.

Thay vì để startup tự chọn đề tài, bài toán sẽ được đưa ra từ chính thị trường: chi phí vận hành, quản lý khách hàng, khai thác kinh tế đêm…

Startup không còn chọn đề tài theo cảm hứng. Họ phải chứng minh giải pháp có thể giải quyết một vấn đề đã tồn tại.

Điều này cũng đồng nghĩa vùng an toàn đang thu hẹp. Startup buộc phải bước vào vận hành ngay từ đầu, thay vì ở lại trong các bản thuyết trình.

Trong khi đó, bà Đặng Thị Luận, Quyền Giám đốc Trung tâm Khởi nghiệp sáng tạo TP.HCM (SIHUB), Sở Khoa học và Công nghệ, cho biết hệ sinh thái đang mở rộng theo hướng quốc tế hóa, thông qua hợp tác với các tổ chức như Ivey (Canada), Block71 (Singapore) hay Canva.

Đi cùng với cơ hội là áp lực: sản phẩm không chỉ phải hoạt động được, mà phải cạnh tranh được.

Nhanh hay chậm: mâu thuẫn không thể né tránh

Một trong những xung đột rõ nhất của khởi nghiệp du lịch nằm ở tốc độ.

Ông Mic Nguyễn nhấn mạnh khả năng đi nhanh: thử nghiệm nhanh, thích ứng nhanh, triển khai nhanh. Trong khi đó, ông Phạm Thức lại chọn cách đi chậm: đào sâu vào trải nghiệm và giải quyết vấn đề đến tận gốc.

Hai cách tiếp cận này không loại trừ nhau.

Startup cần đi nhanh để kiểm chứng giả định, nhưng phải đủ chậm để hiểu mình đang giải đúng bài toán. Nếu chỉ nhanh, họ dễ chạy theo xu hướng. Nếu chỉ chậm, họ có thể bỏ lỡ thị trường.

Trong ngành du lịch, nơi trải nghiệm gắn chặt với vận hành, sự cân bằng này không còn là lựa chọn. Nó là điều kiện tồn tại.

Câu hỏi cuối cùng: có ai thực sự trả tiền?

Khởi nghiệp du lịch TP.HCM đang bước sang một giai đoạn khác. Ý tưởng không còn là lợi thế. Công nghệ cũng không còn là khác biệt.

Thứ còn lại là khả năng giải đúng một vấn đề có thật.

Giá trị của một startup không nằm ở số tính năng, cũng không nằm ở việc có dùng AI hay không. Nó nằm ở việc có bao nhiêu doanh nghiệp sẵn sàng trả tiền để giải quyết vấn đề đó.

Và trong một thị trường ngày càng thực tế, đây có lẽ là câu hỏi khó nhất.