Sự cần thiết sửa đổi một số quy định về hoạt động nghệ thuật biểu diễn

Việc sửa đổi, bổ sung Nghị định không nhằm ban hành chính sách mới mà chỉ sửa đổi, bổ sung các nội dung cần sửa đổi ngay để bảo đảm phù hợp với văn bản quy phạm pháp luật mới được ban hành; không làm phát sinh điều kiện đầu tư kinh doanh, không làm phát sinh thủ tục hành chính mới. Ảnh: Minh Khánh

Sự cần thiết phải sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 144/2020/NĐ-CP

Theo Bộ VHTTDL, việc xây dựng dự thảo Nghị định kịp thời thể chế hóa các quy định của Luật Đầu tư năm 2025 và các nghị quyết, nghị định của Chính phủ về cắt giảm, phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh; bảo đảm có biện pháp quản lý thay thế, tuyệt đối không để xảy ra khoảng trống pháp lý, lỗ hổng trong quản lý nhà nước đối với hoạt động nghệ thuật biểu diễn.

Chuyển phương thức quản lý từ tiền kiểm sang hậu kiểm theo Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30 tháng 4 năm 2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới và Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4 tháng 5 năm 2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân.

Theo Bộ VHTTD, sau hơn 5 năm triển khai thực hiện, Nghị định số 144/2020/NĐ-CP về hoạt động nghệ thuật biểu diễn đã góp phần đổi mới phương thức quản lý nhà nước trong lĩnh vực nghệ thuật biểu diễn; tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động sáng tạo, tổ chức biểu diễn nghệ thuật; thúc đẩy xã hội hóa và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực nghệ thuật biểu diễn.

Tuy nhiên qua rà soát Nghị định số 144/2020/NĐ-CP nhận thấy một số quy định không còn phù hợp với quy định của pháp luật hiện hành và yêu cầu thực tiễn, cụ thể:

Quy định về điều kiện đầu tư kinh doanh không còn phù hợp với Luật Đầu tư năm 2025. Theo Luật Đầu tư năm 2025, ngành nghề "Kinh doanh dịch vụ biểu diễn nghệ thuật, trình diễn thời trang, tổ chức thi người đẹp, người mẫu" không còn thuộc danh mục ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện kể từ ngày 1 tháng 7 năm 2026. Khoản 2 Điều 5 Nghị quyết số 18/2026/NQ-CP quy định các quy định về cắt giảm điều kiện đầu tư kinh doanh tại Mục 2 Phụ lục II có hiệu lực cùng thời điểm với Phụ lục IV Luật Đầu tư năm 2025. 

Trong khi đó, Nghị định số 144/2020/NĐ-CP hiện vẫn quy định điều kiện tổ chức biểu diễn nghệ thuật, tổ chức cuộc thi, liên hoan và thi người đẹp, người mẫu theo phương thức quản lý bằng điều kiện kinh doanh, chưa có biện pháp quản lý thay thế.

Việc tiếp nhận thông báo tổ chức biểu diễn nghệ thuật quy định tại điểm b khoản 3 Điều 9 Nghị định số 144/2020/NĐ-CP, tiếp nhận thông báo tổ chức cuộc thi, liên hoan các loại hình nghệ thuật biểu diễn quy định tại điểm b khoản 2 Điều 12 Nghị định số 144/2020/NĐ-CP được phân cấp cho UBND cấp xã theo quy định tại Nghị định số 137/2025/NĐ-CP, hết hiệu lực kể từ ngày 1 tháng 3 năm 2027.

Các thủ tục hiện thuộc thẩm quyền giải quyết của Bộ VHTTDL, gồm: Chấp thuận tổ chức biểu diễn nghệ thuật trong khuôn khổ hợp tác quốc tế của các hội chuyên ngành về nghệ thuật biểu diễn thuộc Trung ương, đơn vị sự nghiệp công lập có chức năng biểu diễn nghệ thuật thuộc Trung ương; Chấp thuận tổ chức cuộc thi, liên hoan toàn quốc và quốc tế của các hội chuyên ngành về nghệ thuật biểu diễn thuộc Trung ương, đơn vị sự nghiệp công lập có chức năng biểu diễn nghệ thuật thuộc Trung ương. Những thủ tục trên đây đã được Chính phủ xác định thực hiện phân cấp cho UBND cấp tỉnh tại mục II và mục III Phụ lục I Nghị quyết số 18/2026/NQ-CP.

Một số thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh đối với hoạt động tổ chức biểu diễn nghệ thuật, tổ chức cuộc thi, liên hoan, tổ chức cuộc thi người đẹp, người mẫu quy định tại khoản 1 Điều 10, khoản 1 Điều 13, khoản 1 Điều 16 Nghị định số 144/2020/NĐ-CP đã được cắt giảm, đơn giản hóa tại Phụ lục II Nghị quyết số 18/2026/NQ-CP. Điều 22 Nghị định số 144/2020/NĐ-CP được xác định phải sửa đổi tại Phụ lục II Nghị quyết số 66.18/2026/NQ-CP.

Bộ VHTTDL cho biết, với các quy định trên, nếu không kịp thời sửa đổi, bổ sung Nghị định số 144/2020/NĐ-CP sẽ phát sinh thiếu thống nhất với Luật Đầu tư năm 2025 và các nghị quyết của Chính phủ; đồng thời dẫn đến khoảng trống pháp lý trong quản lý nhà nước đối với hoạt động nghệ thuật biểu diễn kể từ ngày 1 tháng 7 năm 2026. 

Vì vậy, việc xây dựng, ban hành Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 144/2020/NĐ-CP là cần thiết, cấp bách nhằm bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật; kịp thời triển khai các chủ trương phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính của Chính phủ, không làm gián đoạn hoạt động quản lý nhà nước đối với lĩnh vực nghệ thuật biểu diễn.

Những nội dung cần sửa đổi

Dự thảo được xây dựng theo trình tự, thủ tục rút gọn. Mục đích là kịp thời thể chế hóa Luật Đầu tư năm 2025 và các nghị quyết, nghị định của Chính phủ về cắt giảm, phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính và điều kiện đầu tư kinh doanh, gồm Nghị định số 137/2025/NĐ-CP, Nghị định số 116/2026/NĐ-CP, Nghị quyết số 18/2026/NQ-CP và Nghị quyết số 66.18/2026/NQ-CP.

Dự thảo giữ nguyên phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng của Nghị định số 144/2020/NĐ-CP. Việc sửa đổi không nhằm ban hành chính sách mới, không làm phát sinh điều kiện đầu tư kinh doanh và không làm phát sinh thủ tục hành chính mới. Phương thức quản lý chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, đồng thời bảo đảm có biện pháp quản lý thay thế, không để xảy ra khoảng trống pháp lý trong quản lý nhà nước đối với hoạt động nghệ thuật biểu diễn.

Theo dự thảo, các hình thức tổ chức biểu diễn nghệ thuật, tổ chức cuộc thi, liên hoan các loại hình nghệ thuật biểu diễn, tổ chức cuộc thi người đẹp, người mẫu trước đây phải được chấp thuận nay chuyển sang thực hiện thông báo. Quy định về thông báo được sắp xếp theo một kết cấu thống nhất gồm nghĩa vụ thông báo, cơ quan tiếp nhận thông báo, trình tự thông báo và trách nhiệm của cơ quan tiếp nhận. Thời hạn thông báo kế thừa quy định hiện hành.

Tổ chức, cá nhân đã thông báo đúng, đủ và không bị yêu cầu dừng thì được tổ chức hoạt động, không chờ văn bản cho phép của cơ quan nhà nước.

Dự thảo đề xuất bãi bỏ 4 thủ tục hành chính: cấp văn bản chấp thuận tổ chức biểu diễn nghệ thuật; cấp văn bản chấp thuận tổ chức cuộc thi, liên hoan các loại hình nghệ thuật biểu diễn; cấp văn bản chấp thuận tổ chức cuộc thi người đẹp, người mẫu; cấp văn bản xác nhận dự thi người đẹp, người mẫu ở nước ngoài.

Cắt giảm, đơn giản hoá thủ tục hành chính nhưng không buông lỏng

Để thay cho các điều kiện đầu tư kinh doanh đã cắt giảm, dự thảo bổ sung biện pháp quản lý thay thế. 

Theo đó, tông báo tổ chức biểu diễn nghệ thuật phải kèm kịch bản chương trình thể hiện chi tiết nội dung, tiết mục biểu diễn và danh mục tác phẩm gắn với tác giả, người chịu trách nhiệm chính về nội dung chương trình; tác phẩm nước ngoài phải kèm bản dịch tiếng Việt. Yêu cầu này không áp dụng đối với biểu diễn nghệ thuật phục vụ nhiệm vụ chính trị, phục vụ nội bộ cơ quan và tổ chức, và biểu diễn nghệ thuật tại cơ sở kinh doanh dịch vụ du lịch, vui chơi, giải trí, nhà hàng do chính cơ sở đó tổ chức, không thu riêng khoản tiền nào cho việc xem biểu diễn. 

Thông báo tổ chức cuộc thi, liên hoan các loại hình nghệ thuật biểu diễn và cuộc thi người đẹp, người mẫu phải kèm đề án tổ chức, trừ cuộc thi, liên hoan phục vụ nhiệm vụ chính trị hoặc dành cho đối tượng thuộc phạm vi quản lý nội bộ của cơ quan và tổ chức.

Cơ quan tiếp nhận thông báo có trách nhiệm công khai thông tin ngay khi tiếp nhận; ghi thời điểm tiếp nhận và gửi lại thông báo cho tổ chức, cá nhân; yêu cầu bổ sung một lần; rà soát, theo dõi, kiểm tra và yêu cầu dừng hoạt động khi phát hiện vi phạm.

Dự thảo bổ sung căn cứ yêu cầu dừng hoạt động khi nội dung, tiết mục biểu diễn thực tế khác với nội dung đã thông báo, hoặc khi tổ chức, cá nhân không bổ sung nội dung, tài liệu theo yêu cầu. UBND cấp tỉnh nơi diễn ra hoạt động được bổ sung thẩm quyền yêu cầu dừng. Văn bản yêu cầu dừng phải được đăng tải ngay trong ngày ban hành.

Không phân quyền, thể chế rõ việc phân cấp

Dự thảo Nghị định không quy định phân quyền.

Về phân cấp, dự thảo Nghị định thể chế hóa việc phân cấp tại mục II và mục III Phụ lục I Nghị quyết số 18/2026/NQ-CP: hoạt động biểu diễn nghệ thuật trong khuôn khổ hợp tác quốc tế, cuộc thi, liên hoan toàn quốc và quốc tế của các hội chuyên ngành về nghệ thuật biểu diễn thuộc Trung ương, đơn vị sự nghiệp công lập có chức năng biểu diễn nghệ thuật thuộc Trung ương thuộc thẩm quyền tiếp nhận thông báo của UBND cấp tỉnh nơi tổ chức. 

Việc tiếp nhận lưu chiểu bản ghi âm, ghi hình của tổ chức thuộc cơ quan Trung ương chuyển từ Bộ VHTTDL về UBND cấp tỉnh. Thẩm quyền tiếp nhận thông báo đã được phân cấp cho UBND xã theo Nghị định số 137/2025/NĐ-CP được quy định trong Nghị định. Bộ VHTTDL tiếp tục thực hiện trách nhiệm quản lý nhà nước theo Điều 27 Nghị định số 144/2020/NĐ-CP.

Về hiệu lực và chuyển tiếp, theo dự thảo, Nghị định có hiệu lực thi hành kể từ ngày ký ban hành. Văn bản chấp thuận đã cấp tiếp tục có giá trị thực hiện.

Dự thảo đang được gửi lấy ý kiến các Bộ, cơ quan ngang Bộ, UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương, các cơ quan, tổ chức có liên quan và đối tượng chịu sự tác động trực tiếp. 

Xem dự thảo Nghị định sửa đổi