Sử dụng hiệu quả tiền dịch vụ môi trường rừng

Cán bộ Chi nhánh Khu vực I, Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh kiểm tra mô hình trồng sơn tra tại xã Ngọc Chiến.

Chi nhánh khu vực I, Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh hiện thực hiện chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng (DVMTR) trên địa bàn 12 xã, phường, gồm: Tô Hiệu, Chiềng Cơi, Chiềng An, Chiềng Sinh, Mường La, Chiềng Hoa, Ngọc Chiến, Mường Bú, Chiềng Công, Chiềng Mung, Chiềng Sung và Muổi Nọi. Hằng năm, đơn vị tổ chức rà soát diện tích rừng, xác định đối tượng thụ hưởng, thực hiện chi trả kịp thời, đồng thời phối hợp với chính quyền địa phương kiểm tra, giám sát việc quản lý, sử dụng nguồn tiền theo đúng quy định.

Ông Tòng Văn Dần, Trưởng Chi nhánh, cho biết: 7 tháng đầu năm 2026, đơn vị đã hoàn thành việc xác định diện tích rừng được chi trả DVMTR từ nguồn thu năm 2025 với 65.439,4 ha, 6.378 chủ rừng, tổng số tiền trên 44,4 tỷ đồng; tỷ lệ thanh toán qua tài khoản đạt 99,8%. Sau khi hoàn thành chi trả, Chi nhánh tiếp tục phối hợp với các xã, phường hướng dẫn các cộng đồng thống nhất phương án sử dụng nguồn kinh phí, ưu tiên các hoạt động quản lý, bảo vệ rừng và những công trình phục vụ lợi ích chung.

Từ nguồn tiền chi trả DVMTR, các cộng đồng chủ động bàn bạc, lựa chọn phương án sử dụng phù hợp. Sau mỗi đợt chi trả, các cộng đồng đều tổ chức họp dân để thống nhất phương án sử dụng nguồn tiền. Tùy điều kiện của từng địa phương, nguồn kinh phí được ưu tiên đầu tư các công trình phục vụ đời sống hoặc hỗ trợ phát triển sinh kế, nhưng đều hướng đến mục tiêu chung là nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ rừng và cải thiện đời sống người dân.

Tại xã Ngọc Chiến, bình quân mỗi năm địa phương được chi trả khoảng 7-8 tỷ đồng tiền DVMTR. Nguồn kinh phí được các bản ưu tiên đầu tư xây dựng đường giao thông, cầu dân sinh, hệ thống điện chiếu sáng, trường học và các công trình công cộng. Từ nguồn tiền DVMTR, đến nay, địa phương đã xây dựng 21 km đường bê tông, lắp đặt 680 đèn năng lượng mặt trời, xây dựng 4 cầu treo, 4 cầu tràn cùng nhiều hạng mục phục vụ dân sinh. Ngoài ra, cộng đồng các bản còn sử dụng tiền DVMTR cho hộ nghèo vay phát triển kinh tế hộ gia đình như: Cho vay để mua vịt giống ở bản Phày, bản Đông Xuông, bản Lướt; mua cây sa nhân trồng dưới tán rừng tại bản Nậm Nghẹp...

Cán bộ Kiểm lâm và người dân bản Có Thé, phường Chiềng An kiểm tra diện tích rừng trên địa bàn.

Ông Lù Văn Quí, Chủ tịch UBND xã Ngọc Chiến, cho biết: Nguồn tiền DVMTR được các bản sử dụng trên cơ sở thống nhất của cộng đồng, ưu tiên đầu tư những công trình phục vụ lợi ích chung và phát triển sinh kế. Khi đời sống được cải thiện, người dân càng nhận thức rõ giá trị của rừng và tích cực tham gia quản lý, bảo vệ rừng.

Bên cạnh việc đầu tư hạ tầng, nhiều cộng đồng còn chủ động mở rộng hiệu quả của nguồn tiền DVMTR bằng những cách làm phù hợp với điều kiện thực tế. Tại bản Pá Kìm, xã Mường La, gần 300 triệu đồng được chi trả DVMTR hằng năm đối với diện tích rừng cộng đồng quản lý, các hộ gia đình trong bản còn thống nhất đóng góp khoảng 70 triệu đồng để cộng đồng quản lý, sử dụng chung. Nhờ đó, bản có thêm nguồn lực sửa chữa kè, rãnh thoát nước, mở đường sản xuất, hỗ trợ xây dựng công trình vệ sinh và trồng cây xanh dọc các tuyến đường. Sự đồng thuận của người dân đã giúp nguồn kinh phí được sử dụng hiệu quả hơn, hướng tới những công trình phục vụ lợi ích chung.

Cùng với việc đáp ứng nhu cầu của cộng đồng, nhiều địa phương dành một phần nguồn tiền DVMTR để tạo sinh kế gắn với rừng, giúp người dân có thêm thu nhập ngay trên diện tích rừng được giao quản lý. Tại bản Tảo Ván Mới, xã Chiềng Hoa, nguồn tiền DVMTR tiếp tục được đầu tư cho những phần việc gắn với đời sống của người dân. Bên cạnh các công trình phục vụ cộng đồng, bản duy trì gần 100 ha thảo quả dưới tán rừng trên diện tích 1.782 ha rừng được giao quản lý. Ông Sùng A Sệnh, Trưởng bản, cho biết: Nguồn tiền DVMTR được người dân trong bản thống nhất sử dụng công khai, ưu tiên cho những công trình phục vụ cộng đồng và hỗ trợ phát triển sản xuất. Cùng với thu nhập từ cây thảo quả dưới tán rừng, người dân càng ý thức hơn trong việc tuần tra, bảo vệ rừng, phòng cháy, chữa cháy rừng và ngăn chặn các hành vi xâm hại rừng. Giữ được rừng cũng chính là giữ sinh kế lâu dài cho mỗi gia đình.

Nguồn thu từ DVMTR được sử dụng hiệu quả đã góp phần cải thiện đời sống người dân và củng cố sự gắn kết của cộng đồng với công tác quản lý, bảo vệ rừng. Khi lợi ích của người dân gắn liền với những cánh rừng đang quản lý, việc gìn giữ và phát triển rừng cũng trở thành trách nhiệm chung của cộng đồng.