Sự sống và cái chết trong Lên hương

Dàn nhân vật trong Lên hương được xây dựng vừa vặn, mỗi người đều có nét riêng và góp phần tạo chiều sâu cho câu chuyện. Ảnh: ĐPCC

Giữa lúc chật vật với cuộc sống, Tâm (Võ Tấn Phát) nhận công việc nằm trong quan tài để “cầu vận” cho trại hòm của bà Mũi (Hồng Đào). Giao kèo oái oăm ấy trở thành điểm mở, đưa câu chuyện từ một hoàn cảnh cá nhân bước vào thế giới nghề mai táng với nhiều lát cắt ít thấy trên màn ảnh Việt.

Cái chết hiện diện, nhưng nhịp sống quanh nó vẫn tiếp diễn. Sau chiếc quan tài là guồng lao động với khách hàng, tiền bạc, những sơ suất nghề nghiệp và nhiều phần việc thầm lặng để hoàn tất một tang lễ. Hai trạng thái tưởng như đối lập cùng tồn tại trong một không gian, tạo nên nhiều lớp nghĩa cho câu chuyện.

Cái hay của Lên hương là mượn “cái chết” để bàn về “sự sống”. Bốn đám tang không chỉ tạo nhịp cho câu chuyện, mà còn cho thấy bốn lát cắt đời sống khác nhau: một cô gái trẻ được tiễn đưa trong không gian như lễ cưới còn dang dở; một tang lễ phô bày sức nặng của tiền bạc và sĩ diện; một cụ già ra đi trong cô quạnh, chỉ có vài người bạn bên cạnh; và cuộc tiễn biệt cuối cùng đưa mất mát đến gần nhất với các nhân vật. Mỗi lần chia lìa lại khiến người ở lại nhìn rõ hơn những điều mình đang có, đã bỏ quên hoặc chưa kịp nói. Cái chết vì thế không chỉ khép lại một đời người, mà còn trở thành điểm soi chiếu cách những người còn sống yêu thương, tổn thương và đối xử với nhau.

Tình thân trong Lên hương còn được mở rộng qua câu chuyện của ba gia đình, nơi các thế hệ vừa gắn bó, vừa va chạm bởi chính tình thương dành cho nhau. Các bà mẹ đều chắt chiu và hy sinh đến quên mình; trong khi những đứa trẻ lại cần được lắng nghe, thấu hiểu và công nhận. Chính độ lệch giữa cách trao đi và đón nhận tình thương khiến những người gần gũi nhất dễ làm tổn thương nhau. Dẫu vậy, Lên hương không đẩy các nhân vật vào thế đối đầu đơn giản giữa đúng và sai. Mỗi người đều có lý lẽ xuất phát từ hoàn cảnh, trải nghiệm và cách yêu thương riêng.

Cách pha trộn bi - hài tạo nên nhịp điệu riêng cho Lên hương. Bộ đôi đạo diễn để tiếng cười bật ra tự nhiên từ những tình huống tréo ngoe, đặc biệt hiệu quả ở phần đầu. Một khoảnh khắc tưởng chừng sắp chìm vào bi kịch có thể bất ngờ đổi hướng chỉ bằng chi tiết nhỏ. Sự chuyển tông linh hoạt giúp câu chuyện tránh nặng nề, đồng thời giữ người xem trong trạng thái khó đoán về nhịp cảm xúc kế tiếp. Tuy nhiên, càng về cuối, thủ pháp từng tạo nên nét duyên ấy lại bộc lộ giới hạn. Khi bi kịch cần khoảng lặng để người xem đọng lại cảm xúc, phim vẫn có xu hướng kéo nhịp sang hài. Một số cao trào vì thế khiến dư âm chưa kịp lắng đã phải nhường chỗ cho diễn biến tiếp theo.

Dẫu chưa thật tròn trịa, Lên hương vẫn có sức hút riêng nhờ cách kể có cá tính và những quan sát tinh tế về tình thân.