Sự thật tàn nhẫn phía sau sự 'cuồng' mèo của người Ai Cập cổ đại

Người Ai Cập cổ đại nổi tiếng với tình yêu đặc biệt dành cho loài mèo. Hàng loạt cổ vật mang chủ đề feline (họ mèo) vẫn tồn tại suốt hàng nghìn năm qua, từ các bức tượng khổng lồ đến những món đồ trang sức tinh xảo.

Họ không chỉ ướp xác vô số cá thể mèo mà còn tạo ra nghĩa trang thú cưng đầu tiên trên thế giới. Nghĩa địa gần 2.000 năm tuổi này là nơi an nghỉ của những chú mèo đeo vòng cổ bằng sắt và đính hạt vô cùng độc đáo.

Xác ướp một con mèo từ thời Ai Cập cổ đại. (Ảnh: Daniel Simon/Getty Images)

Theo sử gia người Lạp Sách Herodotus, người Ai Cập thậm chí còn cạo sạch lông mày như một hành động thể hiện sự tôn kính và tang thương khi một chú mèo trong gia đình qua đời.

Sự sùng bái này xuất phát từ niềm tin rằng các vị thần và đấng cai trị mang những đặc tính giống như loài mèo. Theo một triển lãm năm 2018 tại Bảo tàng Nghệ thuật Châu Á Smithsonian (Washington, D.C.), mèo được xem là loài sở hữu hai tính cách song song. Một mặt, chúng rất trung thành, biết bảo vệ và chăm sóc. Mặt khác, chúng cũng cực kỳ hung dữ, độc lập và tàn nhẫn.

Đối với người Ai Cập cổ đại, đặc điểm này khiến mèo trở thành những sinh vật đặc biệt đáng được tôn vinh. Điều đó phần nào giải thích lý do họ tạc nên các bức tượng mang hình dáng họ mèo. Tượng Đại Nhân Sư Giza, công trình dài 73m mang khuôn mặt con người và thân mình sư tử, là ví dụ nổi tiếng nhất, dù các nhà sử học vẫn chưa hoàn toàn chắc chắn về mục đích ban đầu khi tạc bức tượng này.

Bên cạnh đó, nữ thần Sekhmet đầy quyền năng cũng được khắc họa với cái đầu sư tử trên cơ thể một người phụ nữ. Một vị thần khác là Bastet thường hiện thân dưới hình dạng một con sư tử hoặc mèo, và người Ai Cập tin rằng mèo là loài vật linh thiêng thuộc về bà.

Cổ vật bùa hộ mệnh tạc hình nữ thần đầu sư tử Sekhmet (niên đại 1070–664 TCN). (Nguồn ảnh: CC0 1.0)

Tình cảm dành cho loài vật này lớn đến mức người Ai Cập cổ đại còn đặt tên hoặc biệt danh cho con cái theo tên mèo, chẳng hạn như tên "Mitt" dành cho bé gái (nghĩa là "mèo").

Dù chưa rõ thời điểm chính xác mèo nhà xuất hiện tại Ai Cập, các nhà khảo cổ đã tìm thấy những ngôi mộ táng mèo có niên đại từ năm 3800 TCN.

Nhiều nghiên cứu cho thấy sự "cuồng" mèo này không phải lúc nào cũng xuất phát từ lòng tốt hay sự cưng chiều. Lịch sử đã ghi nhận một khía cạnh tàn nhẫn hơn trong mối duyên nợ giữa người Ai Cập và loài mèo.

Trong khoảng thời gian từ năm 700 TCN đến năm 300 SCN, một ngành công nghiệp quy mô lớn đã ra đời chỉ để nhân giống hàng triệu mèo con, sau đó sát hại để hiến tế hoặc ướp xác chúng và chôn cùng người chết.

Năm ngoái, một nghiên cứu đăng trên tạp chí Scientific Reports đã sử dụng kỹ thuật chụp vi cắt lớp X-quang (micro-CT) trên các xác động vật. Kết quả cho thấy cấu trúc xương là của một con mèo rất nhỏ, chết khi chưa đầy 5 tháng tuổi và bị bẻ gãy cổ một cách cố ý.

GS Richard Johnston từ Đại học Swansea (Anh) cho biết, việc hiến tế mèo không phải là hiếm. Người ta nuôi dưỡng chúng chỉ nhằm mục đích đó.

Mời độc giả xem thêm video Giống cừu kỳ lạ với bốn sừng cong đối xứng và gần như không có đuôi: