Tận mục 'công trường' phục dựng bộ xương khổng lồ của loài săn mồi thời tiền sử

Các tình nguyện viên được trang bị đục, bàn chải và kính bảo hộ đang đục đẽo lớp đá bao bọc bộ xương của một loài lưỡng cư khổng lồ thời tiền sử trong phòng thí nghiệm có tường kính ở tầng trệt của Trung tâm Khoa học Copernicus ở thủ đô Warsaw, Ba Lan, AP đưa tin.

Phía bên kia bức tường, du khách quan sát quá trình phục dựng trên bộ xương dài gần 6m. Công tác phục chế tỉ mỉ này là một phần của dự án khoa học cộng đồng.

Hơn 2.000 tình nguyện viên đang hỗ trợ các nhà khoa học Ba Lan phục chế bộ xương của Mastodonsaurus. Xương phải được tách khỏi lớp đá từng milimet một bằng máy đục khí nén, mũi kim của máy nhẹ nhàng phá vỡ đá trong khi đèn tia cực tím làm lộ ra ranh giới giữa xương và đá xung quanh.

Dưới sự giám sát chặt chẽ của các nhà khoa học, các tình nguyện viên đang làm sạch bộ xương của Mastodonsaurus, một loài lưỡng cư khổng lồ từng sinh sống trên Trái đất cách đây 240 triệu năm, tại Trung tâm Khoa học Copernicus ở Warsaw, Ba Lan, ngày 21/7/2026. Ảnh AP/Claudia Ciobanu.

Những người tình nguyện là thợ xăm hình, nhân viên,... chứ không phải nhà địa chất hay nhà cổ sinh vật học. Họ được đào tạo và trang bị đồ bảo hộ đặc biệt trước khi bắt đầu các buổi đục đẽo kéo dài 2 tiếng đồng hồ dưới sự giám sát.

“Tôi hình dung những bộ xương đó đã nằm dưới lòng đất suốt 240 triệu năm và tôi là người đầu tiên trên trái đất chạm vào chúng”, Tatyana Kozyk, điều phối viên của các nhóm tình nguyện, chia sẻ.

Một trong những loài lưỡng cư lớn nhất từng tồn tại, Mastodonsaurus, sống cách đây khoảng 240 triệu năm vào kỷ Tam Điệp, cùng thời điểm những loài khủng long đầu tiên xuất hiện nhưng trước khi chúng thống trị Trái đất. Mastodonsaurus là kẻ săn mồi phục kích dưới nước, chủ yếu săn bắt cá và các loài lưỡng cư nhỏ hơn.

Các nhà khoa học tin rằng Mastodonsaurus có thể dài gần 6m, đầu rộng, phẳng, hàm dài và răng hình nón sắc nhọn.

Khi quá trình phục chế hoàn tất, đây sẽ là bộ xương lớn nhất được trưng bày trong một bảo tàng trên toàn thế giới, theo lời Tomasz Sulej, nhà cổ sinh vật học và giáo sư tại Viện Cổ sinh vật học thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Ba Lan. Bộ xương này của Mastodonsaurus nặng tới 1.300 kg.

Sulej và đồng nghiệp Wojciech Pawlak từ Khoa Địa chất thuộc Đại học Warsaw được ghi nhận là người đã phát hiện ra bộ xương này ở miền nam Ba Lan vào năm 2023 và đưa ra ý tưởng mời các tình nguyện viên giúp đỡ việc phục dựng nó.

Sulej cho biết chưa có bộ xương Mastodonsaurus nào khác được tìm thấy có kích thước lớn như vậy. Phát hiện này hứa hẹn sẽ giúp các nhà khoa học tìm hiểu thêm về loài này.

“Cấu trúc cơ thể của nó khác với những gì chúng ta đã biết từ trước đến nay. Đây là thông tin hoàn toàn mới đối với giới khoa học”, ông nói.

Ông Sulej cho biết, các bộ xương Mastodonsaurus khác đã được tìm thấy ở những nơi khác, bao gồm cả ở Đức và Nga, nhưng chúng chỉ dài khoảng 2 đến 3m.

Hộp sọ được xác định thuộc về Mastodonsaurus, được tìm thấy vào năm 1972 ở vùng Nam Ural, được trưng bày tại Bảo tàng Cổ sinh vật học Orlov ở Moscow, Nga. Ảnh: Wikipedia/Pavel Bochkov.

Dorota Serafin, một nhà quản lý 51 tuổi đến từ Warsaw, người tình nguyện tham gia dự án, cho biết việc phục dựng bộ xương của một loài động vật cổ đại là một trải nghiệm "vừa thư giãn vừa mang tính triết lý, thậm chí là huyền bí".

Serafin cho biết, cô dự định sẽ quay lại tham dự các buổi làm việc khác và sẽ đưa gia đình đến Copernicus khi bộ xương phục dựng được trưng bày, dự kiến vào tháng 10 hoặc tháng 11.

"Ngoài trải nghiệm kinh ngạc khi được chạm vào xương của một loài động vật sống cách đây hàng trăm triệu năm, việc tiếp xúc với Mastodonsaurus còn mang đến cơ hội suy ngẫm về tương lai", những người tham gia dự án cho hay.

Loài lưỡng cư này sinh sống dưới nước trên Trái đất sau sự kiện tuyệt chủng hàng loạt lớn nhất từng được biết đến. Khi nhân loại đang suy ngẫm về những tác động thảm khốc tiềm tàng của biến đổi khí hậu, ông Sulej cho rằng câu chuyện về Mastodonsaurus mang lại một chút hy vọng.

“Loài Mastodonsaurus sống sót sau cuộc đại tuyệt chủng lớn nhất được biết đến trong lịch sử Trái đất, điều này chứng tỏ thế giới tự nhiên luôn tìm cách thích nghi”, Sulej nói. “Không đúng khi cho rằng con người có thể hủy diệt sự sống trên hành tinh này. Thế giới tự nhiên và sự sống luôn tìm cách để tồn tại”.

Mời độc giả xem thêm video: Phát hiện hóa thạch bò sát thời tiền khủng long ở Brazil hồi tháng 6/2024

Nguồn video: HTV - Đài Hà Nội