Sự trở về của lòng biết ơn

Sáng 14/10, giữa Thành phố Hồ Chí Minh, 731 hài cốt liệt sĩ được tìm kiếm, quy tập tại Công viên Văn hóa Lê Thị Riêng đã được đưa về an táng tại Nghĩa trang Liệt sĩ Thành phố. Sau 58 năm nằm lại trong lòng đất, các anh, các chị đã trở về trong vòng tay của đồng đội và Nhân dân, trong tình yêu thương và lòng biết ơn sâu nặng.

Tại lễ truy điệu, Phó Chủ tịch UBND Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Mạnh Cường xúc động bày tỏ: “Gần 60 năm cho một cuộc trở về! Các anh, chị - những chiến sĩ Giải phóng quân, Biệt động thành, những người hoạt động cách mạng kiên trung đã không kịp nhìn thấy ngày đất nước thống nhất, đã phải nằm lại giữa lòng đô thị Sài Gòn; âm thầm chứng nhân cho những thăng trầm và chuyển mình đi lên của Thành phố Hồ Chí Minh. Ký ức Mậu Thân của các anh chị vùi sâu trong khu đất nghĩa trang đô thành năm nào; nay được muôn triệu trái tim, trí tuệ và tâm sức hướng về, khơi dậy tâm thức lịch sử bi hùng và làm ấm lên mảnh đất Công viên Lê Thị Riêng”.

Có rất nhiều đổi thay sau gần 60 năm nhưng hành trình tìm kiếm những người đã hy sinh vẫn luôn được tiếp nối. Sự trở về của 731 liệt sĩ là kết quả của sự tiếp nối ấy, trong một phần của Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

Đằng sau con số 731 là 731 cuộc đời, dù quê hương, bản quán có khác nhau, người từ làng quê quan họ, từ mảnh đất ngọt ngào vọng cổ, cải lương; người là nông dân, công nhân, thợ thủ công; mỗi người mỗi hoàn cảnh sống khác nhau nhưng ở lứa tuổi đôi mươi, các anh, các chị đều trào dâng một lý tưởng cách mạng cao đẹp, cháy bỏng một khát vọng. Đó là độc lập dân tộc, là non sông về một mối, là Tổ quốc Việt Nam hòa bình, thống nhất, tự do, hạnh phúc.

Có những người ra đi khi chưa kịp trưởng thành, chưa kịp thực hiện những dự định riêng, chưa kịp trở về bên gia đình để nói một lời từ biệt. Sự hy sinh ấy không thể được đo đếm bằng bất cứ giá trị vật chất nào. Cũng không có sự đền đáp nào đủ để bù đắp những mất mát mà chiến tranh đã để lại. Ở quê nhà, biết bao gia đình, bao ông bố, bà mẹ, người vợ, người chồng, người anh, người em vẫn ngày đêm mong ngóng các anh, các chị về. Để rồi, sau 58 năm, hành trình trở về của các anh, các chị mới có thể tiếp tục.

Có lẽ, cuộc trở về của 731 hài cốt liệt sĩ không chỉ khép lại một hành trình dài nằm dưới lòng đất, mà còn ở tình cảm, lòng biết ơn sâu nặng của những người đang sống dành cho những người đã khuất; đánh thức trong mỗi người những suy ngẫm về lịch sử, lòng biết ơn và trách nhiệm gìn giữ hòa bình.

Không phải ai đứng bên đường tiễn đưa đoàn xe cũng biết tên các liệt sĩ, quê hương hay đơn vị chiến đấu của các anh, càng không phải ai cũng biết hoàn cảnh hy sinh. Nhưng vượt lên trên những điều chưa biết ấy là lòng thành kính và sự tri ân sâu sắc. Bởi chúng ta có một sợi dây gắn kết thiêng liêng, đó là chung một quê hương, đất nước và chung một lòng biết ơn và trách nhiệm.

Các anh, các chị đã trở về và ở lại Nghĩa trang Thành phố Hồ Chí Minh. Như lời điếu của lãnh đạo thành phố gửi tới các anh, các chị: “Do điều kiện chiến tranh ác liệt và lớp bụi thời gian kéo dài, phần lớn hài cốt của các liệt sĩ đợt này, chúng tôi chưa xác định được tên, tuổi, quê quán; song dù quê quán ở đâu, kính xin hương hồn các liệt sĩ hãy xem quê hương Thành phố Hồ Chí Minh là nơi đất lành để các anh, các chị yên nghỉ”.

Sự trở về của 731 hài cốt liệt sĩ không chỉ nhắc nhở chúng ta về những hy sinh trong quá khứ, mà còn đặt ra trách nhiệm đối với hiện tại và tương lai. Rằng hòa bình chưa bao giờ là món quà tự nhiên mà có. Hòa bình được đánh đổi bằng máu xương, bằng những cuộc đời không trở lại và những nỗi đau còn kéo dài qua nhiều thế hệ.

Và như vậy, hành trình của lòng biết ơn vẫn tiếp tục, không chỉ dừng ở Chiến dịch 500 ngày đêm.