Sửa 3 luật để tăng an toàn hệ thống tài chính

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng điều hành phiên thảo luận sáng 14/7.

Trình bày Tờ trình, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Phạm Đức Ấn cho biết, dự thảo sửa đổi Luật Ngân hàng Nhà nước bổ sung nhiệm vụ lập, theo dõi và phân tích trạng thái đầu tư quốc tế của Việt Nam; luật hóa các nguyên tắc sử dụng ngoại hối trên lãnh thổ Việt Nam trên cơ sở kế thừa quy định của Pháp lệnh Ngoại hối.

Dự thảo cũng sửa đổi quy định về cơ chế tài chính của Ngân hàng Nhà nước theo hướng giao Chính phủ quy định chế độ thu, chi tài chính thay vì Thủ tướng Chính phủ; đồng thời rà soát các quy định liên quan đến cơ quan thanh tra, giám sát ngân hàng. Một nội dung đáng chú ý là cho phép Ngân hàng Nhà nước áp dụng tỷ lệ bảo đảm an toàn khác với quy định thông thường đối với một số đối tượng thuộc diện thanh tra, giám sát trong trường hợp cần thiết.

Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn trình bày tóm tắt Tờ trình về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng.

Thẩm tra sơ bộ, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi đề nghị làm rõ khái niệm "trạng thái đầu tư quốc tế", rà soát thẩm quyền của các đơn vị thuộc Ngân hàng Nhà nước để bảo đảm thống nhất với Luật Tổ chức Chính phủ và Luật Thanh tra năm 2025.

Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị quy định cụ thể ngay trong luật các trường hợp được phép sử dụng ngoại hối; đánh giá kỹ tác động của việc áp dụng tỷ lệ an toàn khác quy định, đồng thời làm rõ cơ chế kiểm soát độc lập khi điều chỉnh các quy định liên quan đến quản lý dự trữ ngoại hối nhà nước và nghiệp vụ in, đúc, tiêu hủy tiền.

Đối với Luật Phòng, chống rửa tiền, dự thảo bổ sung khái niệm "chủ sở hữu hưởng lợi", đồng thời đưa các tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa vào nhóm đối tượng phải thực hiện nghĩa vụ báo cáo theo quy định của pháp luật. Dự thảo cũng bổ sung các quy định về nhận biết khách hàng, lưu trữ hồ sơ giao dịch và bảo vệ người báo cáo, tố giác hành vi rửa tiền.

Theo cơ quan thẩm tra, cần bảo đảm sự thống nhất của khái niệm "chủ sở hữu hưởng lợi" với pháp luật về doanh nghiệp; đánh giá đầy đủ chi phí tuân thủ đối với các tổ chức có nghĩa vụ báo cáo và làm rõ các tiêu chí xác định quyền kiểm soát, hưởng lợi cũng như phạm vi áp dụng các quy định bảo vệ người báo cáo.

Đối với Luật Các tổ chức tín dụng, dự thảo sửa đổi Điều 114 theo hướng bổ sung quy định về điều kiện để ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài thực hiện hoạt động đại lý quản lý tài sản bảo đảm của trái phiếu doanh nghiệp phát hành riêng lẻ. Cơ quan thẩm tra đề nghị bổ sung cơ chế kiểm soát xung đột lợi ích trong trường hợp ngân hàng vừa quản lý tài sản bảo đảm vừa có quan hệ cấp tín dụng hoặc lợi ích kinh tế với doanh nghiệp phát hành trái phiếu.

Phát biểu tại phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng nhấn mạnh việc sửa đổi đồng bộ ba luật nhằm kịp thời thể chế hóa các chủ trương của Đảng, hoàn thiện khuôn khổ pháp lý về tiền tệ, ngân hàng, đáp ứng các chuẩn mực quốc tế về phòng, chống rửa tiền, qua đó góp phần bảo đảm an toàn hệ thống tài chính, tiền tệ quốc gia và hỗ trợ phát triển thị trường vốn, thị trường trái phiếu doanh nghiệp.

Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, việc sửa đổi tập trung xử lý những vướng mắc cấp bách đã được thực tiễn kiểm chứng, trong đó ưu tiên các nội dung về nâng cao tính độc lập của Ngân hàng Nhà nước, tăng cường quản trị rủi ro, kiểm soát sở hữu chéo trong hệ thống tổ chức tín dụng và minh bạch hóa dòng tiền trong công tác phòng, chống rửa tiền.

Tiếp thu ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và cơ quan thẩm tra, Chính phủ sẽ tiếp tục hoàn thiện dự thảo luật, rà soát các quy định bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, thống nhất của hệ thống pháp luật; đánh giá đầy đủ tác động đối với an toàn hệ thống ngân hàng, an ninh tài chính, chi phí tuân thủ của doanh nghiệp và khả năng tổ chức thực hiện. Theo kế hoạch, hồ sơ dự án luật sẽ được hoàn thiện để trình Quốc hội trước ngày 20/7/2026.