Sửa đổi Bộ luật Hình sự: Đảm bảo không để bỏ sót, lọt những hành vi phạm tội

Thượng tướng Phạm Thế Tùng, Thứ trưởng Bộ Công an trình bày Báo cáo (Ảnh: Quốc hội)

Sáng 25-9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) cho ý kiến về việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý đối với dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi).

Trình bày tóm tắt Báo cáo tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự án Bộ luật Hình sự (sửa đổi), Thượng tướng Phạm Thế Tùng, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Công an cho biết, với quy định về thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình, đa số các ý kiến tán thành chủ trương này.

Một số ý kiến đại biểu còn băn khoăn và đề nghị cần cân nhắc, đánh giá về việc thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình, đặc biệt là đối với tội Mua bán trái phép chất ma tuý và tội Hiếp dâm người dưới 16 tuổi.

Về vấn đề này, cơ quan chủ trì soạn thảo giải trình như sau: Đối với tội mua bán trái phép chất ma túy, ngưỡng định lượng ma túy làm căn cứ áp dụng hình phạt tử hình thấp hơn nhiều so với khối lượng ma túy mua bán trên thực tế, dẫn đến người phạm tội có thể nhận thức rằng, việc gia tăng khối lượng ma túy cũng không làm thay đổi khung hình phạt áp dụng, gây nguy hiểm cho công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm.

Thực tiễn cho thấy, mặc dù tỷ lệ áp dụng hình phạt tử hình tương đối cao, tuy nhiên, diễn biến của tội phạm mua bán trái phép chất ma túy thời gian qua vẫn rất phức tạp. Do đó, hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh với loại tội phạm này không chỉ phụ thuộc vào việc có áp dụng hình phạt tử hình hay không, mà còn phụ thuộc vào hiệu quả công tác phòng ngừa, phát hiện và đấu tranh với tội phạm.

Đối với tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi, theo Điều 6 Công ước quốc tế về quyền dân sự và chính trị, đối với quốc gia chưa xóa bỏ hình phạt tử hình, hình phạt này chỉ áp dụng đối với người phạm tội nghiêm trọng nhất gắn với hành vi cố ý tước đoạt tính mạng. Trên cơ sở đó, dự thảo bộ luật đã được chỉnh lý theo hướng không quy định hình phạt tử hình tại Điều 142 nhưng vẫn giữ đây là tội phạm đặc biệt nghiêm trọng; khoản 3 quy định hình phạt 20 năm tù hoặc tù chung thân đối với các trường hợp đặc biệt nghiêm trọng.

Trường hợp hành vi đồng thời đủ yếu tố cấu thành tội phạm khác xâm phạm tính mạng thì trách nhiệm hình sự được xác định theo quy định tương ứng với Bộ luật Hình sự. Do vậy cơ quan chủ trì soạn thảo đề nghị giữ nguyên như dự thảo của Bộ luật, vừa bảo đảm yêu cầu bảo vệ trẻ em, vừa bảo đảm sự tương xứng và nhất quán của chính sách hình sự.

Các đại biểu dự phiên họp

Về tội phạm trong lĩnh vực công nghệ thông tin, mạng viễn thông, nhiều ý kiến cho rằng, trong bối cảnh phát triển mạnh mẽ của công nghệ số với sự gia tăng kết nối thông qua Internet đã đặt ra hàng loạt thách thức về bảo đảm an ninh, an toàn mạng và bảo mật thông tin thì cần đề xuất phương án sửa đổi, bảo đảm phù hợp với nguyên tắc của Bộ luật Hình sự về dấu hiệu định tội, định khung hình phạt và tình tiết định khung tăng nặng, đồng thời xem xét bổ sung các tội danh mới xâm phạm không gian mạng. Giải quyết những vướng mắc, bất cập trong áp dụng pháp luật hiện hành để phòng ngừa và đấu tranh có hiệu quả đối với tội phạm về công nghệ thông tin, mạng viễn thông.

Tiếp thu ý kiến của ĐBQH, Cơ quan chủ trì soạn thảo đã chỉnh lý dự thảo theo hướng sắp xếp, cấu trúc lại các tội phạm trong lĩnh vực công nghệ thông tin, mạng viễn thông trong Bộ luật Hình sự hiện hành thành các tội phạm xâm phạm an ninh mạng theo đúng bản chất kỹ thuật, bảo đảm bao quát được đầy đủ các hành vi tấn công mạng cần phải hình sự hoá, đồng thời phân định rõ giữa các tội phạm xâm phạm an ninh mạng và giữa các tội phạm xâm phạm an ninh mạng với các tội phạm khác có sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử.

Về cơ bản, dự thảo Bộ luật Hình sự giữ lại 2 điều luật; kết cấu lại 7 điều luật đảm bảo không để bỏ sót, lọt những hành vi phạm tội hiện đang quy định, đồng thời bổ sung thêm 4 tội danh mới (tội thu thập trái phép dữ liệu trên đường truyền; tội giả mạo liên quan đến hệ thống thông tin, phương tiện điện tử; tội xâm phạm dữ liệu cá nhân; tội cản trở hoạt động bảo vệ dữ liệu cá nhân)...

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu báo cáo (Ảnh: Quốc hội)

Báo cáo tại phiên họp, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Phan Chí Hiếu cho biết, Thường trực Ủy ban tán thành với nhiều nội dung trong Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi). Đặc biệt, Chính phủ đã tổ chức lấy ý kiến nhân dân về dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) bảo đảm phù hợp với quy định của pháp luật.

Thường trực Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo dự án tiếp tục rà soát để thể chế hóa đầy đủ các chủ trương, chính sách của Đảng ban hành trong thời gian gần đây. Bên cạnh đó, đề nghị Chính phủ khẩn trương chỉ đạo Cơ quan chủ trì soạn thảo tổng hợp ý kiến nhân dân, báo cáo Quốc hội về nội dung tổng hợp cũng như nội dung tiếp thu ý kiến nhân dân về dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi).

Qua thảo luận, các thành viên UBTVQH cơ bản đồng tình với nhiều nội dung giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Bộ Luật Hình sự (sửa đổi), đồng thời có những đóng góp ý kiến cụ thể đối với các nội dung Báo cáo cũng như dự thảo Bộ Luật Hình sự (sửa đổi)…