Sửa đổi Luật Thủ đô: Tạo lập cơ chế thu hút nguồn lực tài chính cho phát triển

Trao quyền mạnh cho chính quyền Thủ đô

Phát biểu mở đầu cuộc làm việc, Thứ trưởng Phan Chí Hiếu cho biết, thực hiện nhiệm vụ được giao, thời gian qua, Bộ Tư pháp đã phối hợp chặt chẽ với UBND TP Hà Nội và các Bộ, cơ quan liên quan đánh giá kết quả gần 1 năm thi hành Luật Thủ đô. UBND TP Hà Nội cũng đã đề xuất những cơ chế, chính sách ban đầu của dự án Luật Thủ đô (sửa đổi).

Bộ Tư pháp đã có tờ trình để Chính phủ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội bổ sung dự án Luật vào Chương trình lập pháp năm 2026, trình Quốc hội trong tháng 4/2026.

Cho biết dự án Luật được đề xuất xây dựng theo trình tự, thủ tục rút gọn, thông qua tại 1 kỳ họp, Thứ trưởng nhấn mạnh yêu cầu chuẩn bị kỹ lưỡng dự thảo Luật.

Thứ trưởng Phan Chí Hiếu lưu ý việc đổi mới cách tiếp cận trong xây dựng Luật theo hướng thay vì tập trung quy định các cơ chế, chính sách đặc thù như trước đây thì Luật Thủ đô (sửa đổi) sẽ trao quyền tự quyết cho Thủ đô để tránh tình trạng luật sớm bị lạc hậu, không đáp ứng được yêu cầu phát triển nhanh của Thủ đô trong thời gian tới. Điều này cũng phù hợp với chủ trương đẩy mạnh phân quyền của Đảng.

Khái quát một số định hướng lớn trong sửa đổi Luật Thủ đô lần này, Thứ trưởng nhấn mạnh, việc xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi) nhằm thể chế hóa kịp thời, đầy đủ và chính xác các chủ trương, đường lối của Đảng về phát triển Thủ đô trong giai đoạn mới; đặc biệt là các chủ trương, chính sách, quan điểm, mục tiêu và giải pháp mang tính cách mạng mà Bộ Chính trị đã ban hành trong thời gian gần đây; thể chế hóa các quan điểm trong Văn kiện Đại hội XIV của Đảng, Nghị quyết thay thế Nghị quyết số 15-NQ/TW của Bộ Chính trị.

Thứ 2, việc xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi) nhằm góp phần tạo lập cơ sở pháp lý cho việc thực hiện Quy hoạch tổng thể tầm nhìn 100 năm của Thủ đô.

Thứ 3, đẩy mạnh phân quyền cho chính quyền TP Hà Nội, trao quyền cho TP tự chủ phát triển theo nguyên tắc “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”, trừ một số lĩnh vực đặc biệt như quốc phòng, an ninh, đối ngoại, tôn giáo…

Thứ 4, việc sửa đổi Luật này sẽ thí điểm các chính sách cùng các nội dung khác với pháp luật hiện hành, trường hợp hiệu quả nhân rộng ở các địa phương khác.

Thứ 5, tiếp tục kế thừa các quy định còn phù hợp của Luật Thủ đô hiện hành, Nghị quyết 258/2025/QH15 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù để thực hiện các dự án lớn, quan trọng trên địa bàn Thủ đô và các nghị quyết đặc thù của một số địa phương khác; đồng thời rà soát, loại bỏ những cơ chế, chính sách đã được các luật khác quy định tại luật chung.

Thứ 6, tạo lập được cơ chế thu hút nguồn lực tài chính cho phát triển như nguồn vốn ngân sách, các giải pháp tăng thu, khai thác nguồn lực đất đai gắn với quy hoạch phát triển đô thị của Hà Nội…

“Cần có những cơ chế nào để thực hiện các mô hình kinh tế mới để thúc đẩy tăng trưởng 2 con số cho Thủ đô? Làm thế nào để Hà Nội chuyển mạnh từ mô hình truyền thống sang mô hình kinh tế tri thức, kinh tế số theo Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị”, Thứ trưởng gợi mở; đồng thời cũng nhấn mạnh việc xây dựng cơ chế vượt trội để thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao cho Thủ đô.

Xác định Hà Nội như một “Phòng thí nghiệm về thể chế”

Tại buổi làm việc, các ý kiến phát biểu cơ bản nhất trí với hướng tiếp cận và định hướng xây dựng Luật Thủ đô (sửa đổi), nhất là định hướng mang tính đột phá trao quyền mạnh cho chính quyền Thủ đô, nhất là trong lĩnh vực đầu tư, tài chính.

Một số ý kiến cho rằng, để xác định được cơ chế, chính sách đặc thù, đặc biệt, đột phá cho Hà Nội, cần xác định rõ lợi thế cạnh tranh của Thủ đô, không chỉ so với các địa phương khác của Việt Nam mà còn so với các TP lớn trên thế giới.

Các đại biểu nhất trí một số lợi thế của Thủ đô cần tập trung các cơ chế, chính sách lớn, đột phá để phát huy, như nguồn lực tài sản công, nhất là đất đai, nguồn lực về tri thức, về khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, các giá trị văn hóa lịch sử, giá trị di sản…

Về huy động nguồn lực tài chính, các đại biểu cho rằng, ngoài cơ chế, chính sách để bổ sung nguồn lực ngân sách cho Thủ đô, cần tập trung những cơ chế để huy động, sử dụng hiệu quả các nguồn lực từ tài sản công, nhất là đất đai, khai thác không gian trên cao, không gian ngầm, sử dụng hiệu quả vốn đầu tư công.

Về các kênh huy động vốn, nhiều đại biểu đề nghị cân nhắc kỹ đề xuất thành lập Trung tâm tài chính quốc tế mà nên sử dụng luôn thiết chế trung tâm tài chính quốc tế đã định hình tại Việt Nam và tới đây sẽ đi vào hoạt động tại TP Đà Nẵng, TP Hồ Chí Minh để thu hút vốn đầu tư cho TP Hà Nội. Thay vào đó, một số đại biểu đề xuất tập trung phát triển các dịch vụ tài chính.

Các ý kiến đại biểu cũng đề nghị có các cơ chế, giải pháp để tập trung phát triển kinh tế tư nhân, chú trọng cách tiếp cận hợp lý để tạo điều kiện phát triển kinh tế hộ gia đình.

Về phát triển các mô hình kinh tế, nhất là các mô hình kinh tế mới, các đại biểu đều đề nghị tập trung các cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội để phát triển kinh tế dựa trên khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo, chú trọng khai thác các tài sản số, khai thác các giá trị dựa trên lợi thế về di sản văn hóa, truyền thống, lịch sử của Thủ đô, khai thác kho dữ liệu số, có cơ chế thuận lợi để chuyển giao kết quả nghiên cứu phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh…

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội Nguyễn Phương Thủy cho rằng, thay vì tập trung vào các cơ chế, chính sách quá cụ thể, chi tiết, cần tập trung xác định những cơ chế, chính sách để triển khai các nhiệm vụ trước mắt của Thủ đô như xây dựng, ban hành và triển khai thực hiện Quy hoạch tổng thể Thủ đô phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số.

Tán thành với ý kiến đề xuất xác định Hà Nội như một “Phòng thí nghiệm về thể chế” cho cả nước, bà Nguyễn Phương Thủy chỉ ra rằng, một chính sách của Thủ đô sẽ ảnh hưởng không chỉ đến người dân ở Thủ đô mà còn ở các địa phương khác. Do đó, cơ chế thử nghiệm thể chế ở Thủ đô nên đặt ra ở thời điểm hiện nay.

Song, đi kèm với việc giao quyền mạnh cho Thủ đô, có cơ chế để TP chủ động triển khai các cơ chế, chính sách, thử nghiệm mới về thể chế; cần có các cơ chế về kiểm soát rủi ro, công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình.

Kết luận buổi làm việc, tán thành với nhiều ý kiến đại biểu tại cuộc làm việc, Thứ trưởng Phan Chí Hiếu cho rằng, cùng với việc xác định lợi thế cạnh tranh, cần xác định được các “điểm nghẽn”, những “bài toán lớn” mà Thủ đô cần phải “giải” để tập trung xây dựng các cơ chế, chính sách nhằm tạo điều kiện cho sự phát triển mạnh trong thời gian tới.

Nêu ý kiến đề xuất TP Hà Nội là nơi thử nghiệm về thể chế, Thứ trưởng Phan Chí Hiếu nhấn mạnh việc mở rộng không gian pháp lý để áp dụng thử nghiệm cho Thủ đô.

Bày tỏ mong muốn tiếp tục nhận được ý kiến của các chuyên gia, nhà khoa học, Thứ trưởng cho biết, Bộ Tư pháp sẽ phối hợp với các cơ quan, đơn vị sớm định hình cơ chế, chính sách có thể đưa vào Luật Thủ đô (sửa đổi).

Minh Khôi