Sửa đổi Luật Xuất bản phải mở đường cho xuất bản số và hội nhập quốc tế

Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh: Đưa xuất bản trở thành ngành kinh tế công nghệ

Sáng 15.7, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản.

Chuyển dịch mạnh mẽ sang vai trò kiến tạo phát triển

Cho ý kiến tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đánh giá cao nỗ lực của Bộ VHTTDL trong quá trình xây dựng, hoàn thiện dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản

Nhấn mạnh việc sửa đổi Luật Xuất bản lần này phải chuyển dịch mạnh mẽ sang vai trò kiến tạo phát triển, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho rằng Luật sửa đổi cần mở đường cho công nghệ, bảo vệ tối đa chất xám của tác giả và trao quyền cho các doanh nghiệp xuất bản tự tin hội nhập quốc tế.

Qua quá trình thực hiện Luật Xuất bản thời gian qua, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị các cơ quan cần phân tích kỹ các hạn chế lớn về: hạ tầng và tư duy quản lý xuất bản số còn thiếu và yếu; vấn nạn xâm phạm bản quyền và sách lậu diễn ra phức tạp, chưa được xử lý triệt để; sự thiếu vắng các tác phẩm nội địa có tầm vóc, giá trị để xuất khẩu ra nước ngoài; nguồn nhân lực biên tập viên chưa được chuẩn hóa…

Từ những hạn chế nêu trên, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cho rằng, việc sửa đổi luật lần này cần tập trung vào các giải pháp sau:

Một là, phải luật hóa và nâng cao vị thế pháp lý của đơn vị liên kết.

Hai là, kiến tạo hành lang pháp lý vượt trội cho xuất bản số.

Ba là, thiết lập cơ chế mạnh mẽ để chống sách lậu trên không gian mạng.

Bốn là, áp dụng các chính sách ưu đãi tài chính thực chất cho chuỗi giá trị xuất bản.

Năm là, chuẩn hóa đội ngũ nhân sự ngành xuất bản. Đây là vấn đề cốt lõi để triển khai hiệu quả luật và các văn bản dưới luật.

“Việc sửa luật là công việc khó, nhưng phải sửa sao cho đáp ứng được yêu cầu của kỷ nguyên số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và thiết lập được phương thức quản lý vượt trội cho lĩnh vực xuất bản số” Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn phát biểu

Góp ý kiến tại Phiên họp, các ý kiến tán thành với sự cần thiết sửa đổi Luật Xuất bản 2012 để tiếp tục thể chế hóa kịp thời, đầy đủ chủ trương, đường lối của Đảng trong lĩnh vực xuất bản; khắc phục những khó khăn, vướng mắc, bất cập phát sinh sau 13 năm thi hành Luật Xuất bản; góp phần hoàn thiện hành lang pháp lý, phù hợp với yêu cầu chuyển đổi số, hội nhập quốc tế trong giai đoạn mới.

Các ý kiến cũng đề nghị cơ quan soạn thảo cần rà soát kỹ các quy định của dự thảo Luật trong mối tương quan với các luật liên quan, đặc biệt là Luật Báo chí để tránh chồng chéo, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật; đồng thời rà soát đảm bảo tính thống nhất trong nội hàm các thuật ngữ để có cách hiểu thống nhất khi áp dụng.

Tiếp tục có những chính sách vượt trội cho việc phát triển mạnh mẽ xuất bản số

Phát biểu kết luận nội dung này, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh cho biết, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đánh giá cao sự nỗ lực, khẩn trương của Chính phủ trong việc chuẩn bị hồ sơ dự án luật.

Dự án luật cơ bản bảo đảm tiến độ, tuân thủ nghiêm túc quy định pháp luật về quy trình xây dựng luật, xây dựng chính sách phục vụ cho sửa đổi, bổ sung luật hiện hành.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh phát biểu

Phó Chủ tịch Quốc hội cũng đánh giá cao nội dung thẩm tra của cơ quan chủ trì thẩm tra đã bao quát được các vấn đề, làm rõ những quan điểm trong quá trình thẩm tra và có những đề xuất rất cụ thể để hoàn thiện dự thảo luật. Hồ sơ dự án luật cơ bản bảo đảm đủ điều kiện để trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến theo quy định.

Đề nghị Chính phủ chỉ đạo cơ quan chủ trì soạn thảo khẩn trương tiếp thu tối đa ý kiến của Thường vụ Quốc hội, nhất là ý kiến chỉ đạo của Chủ tịch Quốc hội và ý kiến của cơ quan chủ trì thẩm tra, các đồng chí trong Ủy ban Thường vụ Quốc hội, các cơ quan phối hợp thẩm tra để hoàn thiện hồ sơ dự án luật. Trong đó có lưu ý một số nội dung:

Thứ nhất, tiếp tục rà soát, bảo đảm thể chế hóa tinh thần Chỉ thị số 04-CT/TW của Ban Bí thư và các chủ trương, định hướng mới của Đảng về phát triển hoạt động xuất bản trong kỷ nguyên số, phát triển công nghiệp văn hóa, văn hóa đọc và xây dựng ngành xuất bản hiện đại, chuyên nghiệp, và phát huy vai trò của xuất bản trong phát triển công nghiệp văn hóa, văn hóa đọc.

Hai là, tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện các quy định về mô hình tổ chức và hoạt động của nhà xuất bản; cơ chế liên kết xuất bản; điều kiện thành lập, quyền và trách nhiệm của nhà xuất bản, bảo đảm phát huy tính chủ động, sáng tạo, tự chịu trách nhiệm; đồng thời giữ vững định hướng chính trị, tư tưởng và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước…

Về mô hình tổ chức của nhà xuất bản, đối với đề xuất xây dựng mô hình tập đoàn xuất bản tại khoản 3 Điều 12, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, làm rõ tính phù hợp của việc luật hóa mô hình này; đánh giá kỹ tính khả thi, mô hình tổ chức, cơ chế quản trị, phương thức hoạt động và cơ chế quản lý, giám sát.

Lưu ý làm rõ trong việc xác định tên gọi mô hình tập đoàn với một số thuật ngữ trong dự án luật như "tổ hợp"; quy định đối với doanh nghiệp 100% vốn nhà nước trong việc thực hiện hoạt động xuất bản. Trên cơ sở đó hoàn thiện phương án thể chế hóa phù hợp với Chỉ thị 04.

“Đây là nội dung rất quan trọng, đề nghị Bộ VHTTDL báo cáo Chính phủ, cũng là nội dung cần thiết báo cáo xin ý kiến cấp có thẩm quyền để cho ý kiến chính thức trong dự án luật”, Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Quang cảnh phiên họp

Ba là, về hoạt động xuất bản trên môi trường số. Đề nghị rà soát các quy định về hoạt động có tính xuất bản trên không gian mạng, xuất bản điện tử, dịch vụ trung gian phát hành, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số. Bảo đảm vừa thúc đẩy đổi mới sáng tạo, ứng dụng khoa học công nghệ, vừa tăng cường bảo vệ quyền tác giả, phòng chống in lậu, xử lý hiệu quả các vi phạm và nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước trên môi trường số.

Tiếp tục rà soát, nghiên cứu để có thêm những chính sách vượt trội cho việc phát triển mạnh mẽ xuất bản số.

Thứ tư, hoàn thiện các quy định về hoạt động in, phát hành, nhập khẩu xuất bản phẩm, quảng cáo trên xuất bản phẩm; việc cắt giảm điều kiện kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục hành chính; việc phân cấp, phân quyền và phân định thẩm quyền trong quản lý nhà nước đối với hoạt động xuất bản.

Bảo đảm các quy định rõ, khả thi, vừa tạo thuận lợi cho hoạt động xuất bản, kinh doanh, vừa nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.

Đồng thời, rà soát các nội dung giao Chính phủ quy định chi tiết bảo đảm phù hợp với thẩm quyền của Chính phủ và yêu cầu của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật…

Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị Ủy ban Văn hóa và Xã hội tiếp tục hoàn thiện báo cáo thẩm tra, phối hợp chặt chẽ với cơ quan chủ trì soạn thảo để hoàn thiện hồ sơ dự án luật, trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến tại Kỳ họp không thường lệ vào tháng 8.