Sửa đổi Nghị định 111: Tạo đột phá mới cho công nghiệp hỗ trợ Việt Nam

Công nghiệp hỗ trợ đóng góp vào sự phát triển một số ngành công nghiệp chủ lực của Việt Nam. Ảnh: Duy Linh.

Ngày 28/9, Bộ Tư pháp đã chính thức công khai đăng tải hồ sơ dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định về phát triển công nghiệp hỗ trợ để lấy ý kiến rộng rãi. 

Đây là văn bản do Bộ Công Thương chủ trì soạn thảo, nhằm tháo gỡ các vướng mắc cơ chế, tạo hành lang pháp lý thuận lợi hơn để thúc đẩy năng lực sản xuất và nâng cao tỷ lệ nội địa hóa cho các doanh nghiệp trong nước.

SỬA ĐỔI NGHỊ ĐỊNH 111 NHẰM ĐỒNG BỘ PHÁP LUẬT

Theo Bộ Công thương, thời gian qua, công nghiệp hỗ trợ đóng góp vào sự phát triển một số ngành công nghiệp chủ lực của Việt Nam, giúp cho Việt Nam tăng trưởng xuất siêu từ năm 2017 đến nay, từ 2 tỷ USD lên gần 30 tỷ USD.

Xét về cơ cấu ngành công nghiệp, hiện nay, công nghiệp chế biến, chế tạo chiếm tỷ trọng lớn nhất trong GDP. Đặc biệt, lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ luôn dẫn đầu trong thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), tạo ra năng lực sản xuất mới và đóng góp phần lớn vào tổng kim ngạch xuất khẩu của cả nước.

Các sản phẩm công nghiệp hỗ trợ có giá trị gia tăng tạo ra trong nước cao hơn, giảm dần sự phụ thuộc vào nguyên, vật liệu, phụ tùng nhập khẩu. Chẳng hạn, tỷ lệ nội địa hóa ngành dệt may – da giầy đạt 45-50%, cơ khí chế tạo đạt hơn 30-35%, ngành chế tạo ô tô đạt khoảng 15-25%, điện tử đạt 10-20%...

Nghị định 111/2015/NĐ-CP được xem là văn bản quy phạm pháp luật lần đầu quy định tương đối toàn diện về phát triển công nghiệp hỗ trợ, sau đó được sửa đổi bởi Nghị định số 205/2025/NĐ-CP.

Tuy nhiên, thực tế phát sinh một số vấn đề mới cần sửa đổi quy định nhằm bảo đảm tính đồng bộ pháp luật, bảo đảm quyền tiếp cận ưu đãi của doanh nghiệp thông qua việc loại bỏ những điều kiện, thành phần hồ sơ chưa hợp lý.

ĐỀ XUẤT BỔ SUNG 7 NHÓM CHÍNH SÁCH HỖ TRỢ MỚI

Theo dự thảo tờ trình, Bộ Công thương đề xuất bãi bỏ điều kiện “dự án có ít nhất 1 doanh nghiệp nhỏ và vừa là doanh nghiệp sản xuất và cung ứng nguyên liệu, vật liệu hoặc linh kiện, phụ tùng chính để phục vụ sản xuất sản phẩm công nghiệp hỗ trợ đề nghị xác nhận ưu đãi”.

Theo Bộ Công thương, quy định này phát sinh nhiều rào cản hành chính, không phản ánh đúng bản chất thương mại của chuỗi cung ứng hiện đại. Việc bắt buộc phải có 01 doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia cung ứng nguyên liệu, linh kiện chính có thể khiến doanh nghiệp phải xác lập các quan hệ hợp đồng mang tính hình thức, đối phó để hoàn thiện hồ sơ xin ưu đãi.

Do đó, khoản 2 Điều 10 dự thảo bổ sung 07 nhóm chính sách hỗ trợ mới để tư vấn, hỗ trợ, đánh giá, nâng cấp năng lực doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ trong nước.

Mức hỗ trợ tối đa từ 50% - 100% kinh phí tùy tính chất từng hoạt động cụ thể. Theo Bộ Công thương, cơ chế này phù hợp cho mục tiêu thúc đẩy sự tham gia của doanh nghiệp nhỏ và vừa vào chuỗi cung ứng.

Đáng chú ý, dự thảo đã làm rõ thuật ngữ “dự án đầu tư” gồm “dự án đầu tư mới” và “dự án đầu tư mở rộng”, không phân biệt quy mô vốn đầu tư và thành phần kinh tế, không phụ thuộc vào việc dự án có thuộc diện cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư.

Doanh nghiệp sẽ được đề nghị xác nhận ưu đãi đối với dự án đầu tư mở rộng quy mô, nâng cao công suất hoặc đổi mới công nghệ của cơ sở sản xuất hiện có…

Quy định này nhằm bảo đảm doanh nghiệp nhỏ và vừa không bị hạn chế tiếp cận chính sách do cách hiểu chưa thống nhất về khái niệm “dự án đầu tư”.

Mặt khác, nhằm tránh loại trừ nhầm các công đoạn có hàm lượng công nghệ cao, dự thảo quy định hoạt động lắp ráp, liên kết vẫn được coi là công đoạn sản xuất, chế tạo thực chất nếu đáp ứng đồng thời ba yêu cầu.

Đó là sử dụng quy trình, máy móc, thiết kế hoặc bí quyết kỹ thuật chuyên biệt; tạo ra hoặc quyết định đặc tính kỹ thuật, công năng hoặc chất lượng của sản phẩm đầu ra; tạo ra giá trị gia tăng thực chất tại Việt Nam).

Dự thảo cũng sửa đổi khái niệm, bổ sung nguyên tắc xác định sản phẩm công nghiệp hỗ trợ ưu tiên phát triển và ban hành Danh mục sản phẩm công nghiệp hỗ trợ ưu tiên phát triển.

Góp ý về dự thảo, Bộ Khoa học và Công nghệ đề nghị bổ sung riêng phụ lục về ngành công nghiệp bán dẫn thuộc nhóm ngành, lĩnh vực xác định sản phẩm công nghiệp hỗ trợ ưu tiên phát triển.

Còn Đại học Bách khoa Hà Nội cũng đề xuất bổ sung thêm một số phân nhóm công nghệ mới đang có nhu cầu rất lớn song phụ thuộc vào nhập khẩu.

Tiếp thu các ý kiến trên, dự thảo nhóm các sản phẩm bán dẫn, vi điện tử tại mục mới về ngành công nghiệp bán dẫn; các nhóm vật liệu tiên tiến, thiết bị lưu trữ năng lược, cảm biến chuyên dụng… thuộc phạm vi mục IV, V,VI danh mục hiện hành.