Sửa luật để Thủ đô là trung tâm dẫn dắt, lan tỏa phát triển vùng

Dự thảo Luật đã sửa đổi hầu hết quy định tại Luật Thủ đô năm 2024. Việc sửa đổi, hoàn thiện thực hiện theo hướng: Khẳng định địa vị và giá trị pháp lý đặc thù, được ưu tiên áp dụng tại Thủ đô trong Luật. Đặt trong Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm, Luật Thủ đô (sửa đổi) được kỳ vọng sẽ tháo gỡ những điểm nghẽn về liên kết vùng, mở rộng dư địa phát triển cho Thủ đô và lan tỏa động lực cho cả nước.

Dự kiến có 192 thẩm quyền của Trung ương phân cấp cho Hà Nội

Theo dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi), có 192 thẩm quyền từ Trung ương được phân cấp cho chính quyền Hà Nội. Phạm vi phân quyền lần này bao quát 4 lĩnh vực then chốt. Đó là tổ chức bộ máy, nhân sự; thể chế chính sách; quy hoạch và quản lý không gian đô thị và tài chính đầu tư.

Luật Thủ đô (sửa đổi) lần này được cho là có sự đổi mới mạnh mẽ về tư duy xây dựng luật bởi, việc phân quyền mạnh mẽ theo hướng, Thủ đô không chỉ là nơi thực thi chính sách, mà còn phải được giao vai trò là cơ quan thiết kế chính sách ở tầm cao hơn.

Hà Nội đang kiến tạo một biểu tượng phát triển, một đầu tàu dẫn dắt và tạo hiệu ứng lan tỏa cho cả nước, trong đó, quy hoạch phải đi trước một bước. Đặt trong Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm, dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) có thể coi là "chìa khóa" để tháo gỡ các điểm nghẽn, chuyển hóa những áp lực của đô thị thành động lực phát triển.

Theo các chuyên gia, việc ban hành cơ chế đặc thù ở dự án luật lần này không phải là “ưu đãi” cho Hà Nội, mà là giao nhiệm vụ lớn hơn. Từ đó, sự phát triển của Hà Nội phải mang tính lan tỏa, mở đường cho đổi mới thể chế phát triển ở nhiều địa phương trong cả nước.

Luật Thủ đô (sửa đổi) được thông qua sẽ là "bệ phóng" để Hà Nội phát triển toàn diện trên các lĩnh vực, trong đó, ngành Y tế Thủ đô sẽ tiếp tục làm tốt hơn việc chăm sóc sức khỏe nhân dân. Ảnh Phạm Hùng

Tại phiên họp thứ nhất của Ủy ban Thường vụ Quốc hội khóa XVI cho ý kiến về việc giải trình, tiếp thu, chỉnh lý đối với dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi), Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng đã nhấn mạnh tới vai trò, trách nhiệm của Hà Nội trong việc phát triển vùng.

Tinh thần xuyên suốt của việc sửa đổi Luật Thủ đô lần này là bám sát Nghị quyết số 02-NQ/TW ngày 17-3-2026 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới, trong đó nhấn mạnh yêu cầu phân cấp, phân quyền mạnh mẽ, toàn diện cho Hà Nội, với vai trò là địa phương đầu tàu, có tính dẫn dắt phát triển.

Do đó, người đứng đầu chính quyền Thủ đô nhấn mạnh quan điểm, Hà Nội phát triển không chỉ vì riêng mình, mà với vai trò dẫn dắt, sẽ cùng chia sẻ nguồn lực, đóng góp vào mục tiêu phát triển chung của cả nước.

Trong bối cảnh Hà Nội bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều yêu cầu mang tính đột phá, việc sửa đổi Luật Thủ đô gắn với xây dựng Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm được xác định là bước đi chiến lược, nhằm đồng bộ thể chế và định hình mô hình phát triển dài hạn trong kỷ nguyên mới.

Để Luật đi vào cuộc sống, cốt lõi là khâu thực thi

Các khách mời tham dự chương trình thời sự của Cơ quan Báo và Phát thanh, truyền hình Hà Nội diễn ra tối 22-4, với chủ đề “Sửa đổi Luật Thủ đô: Vì một thành phố hạnh phúc”. Ảnh Phạm Hùng

Trao đổi tại chương trình thời sự của Cơ quan Báo và Phát thanh, truyền hình Hà Nội diễn ra tối 22-4, với chủ đề “Sửa đổi Luật Thủ đô: Vì một thành phố hạnh phúc”, các ý kiến đều cho rằng, Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) đã được xây dựng công phu, kỹ lưỡng và mang nhiều kỳ vọng cho sự phát triển của Hà Nội.

Phó Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật (Bộ Tư pháp) Lê Tuấn Phong nhận định, để Luật sớm đi vào cuộc sống cần nhiều điều kiện và yêu cầu. Đáng chú ý, để Luật Thủ đô thực sự phát huy hiệu quả, điều cốt lõi vẫn ở khâu tổ chức thực thi.

Góp ý cụ thể về vấn đề để Luật sớm đi vào cuộc sống sau khi được thông qua, ông Lê Tuấn Phong nhấn mạnh, trước hết cần khẩn trương ban hành hệ thống văn bản hướng dẫn thi hành. Một yêu cầu quan trọng khác là sự đồng hành của các bộ, ngành Trung ương. Theo ông Lê Tuấn Phong, các cơ quan quản lý lĩnh vực cần "rất kịp thời, sâu sát" đồng hành cùng Hà Nội trong việc hướng dẫn, cho ý kiến và tháo gỡ vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện.

Phó Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật (Bộ Tư pháp) cũng bày tỏ sự đồng tình với quan điểm cần đặt niềm tin vào chính quyền Thủ đô: "Đã tin tưởng giao quyền cho Hà Nội thì hãy tin rằng Hà Nội sẽ làm được và chúng tôi tin là như vậy".

Nói về những điều kiện để đưa Luật Thủ đô (sửa đổi) vào cuộc sống, ông Lê Tuấn Phong cho rằng, Hà Nội cần tập trung giải quyết 3 bài toán then chốt.

Thứ nhất, tính kịp thời trong hoạch định chính sách. Đó là Hà Nội phải chủ động trong việc nghiên cứu, thiết kế các văn bản hướng dẫn để sớm hiện thực hóa quyền hạn được giao.

Thứ hai, thiết lập các cơ chế kiểm tra, giám sát quyền lực ngay từ đầu nhằm bảo đảm các thẩm quyền đặc biệt không bị chệch hướng so với mục tiêu ban đầu mà Quốc hội và Chính phủ đã tin tưởng giao phó cho Thủ đô.

Thứ ba, cần sự đồng hành từ các cơ quan Trung ương. Các bộ, ngành quản lý chuyên môn cần sâu sát, kịp thời tháo gỡ vướng mắc và đưa ra hướng dẫn cụ thể khi Hà Nội tham vấn. Sự phối hợp chặt chẽ chính là chất xúc tác để luật sớm thẩm thấu vào đời sống.

Đồng tình với những chia sẻ của Phó Vụ trưởng Vụ Công tác xây dựng văn bản quy phạm pháp luật (Bộ Tư pháp) Lê Tuấn Phong, Tiến sĩ Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam cho rằng, để Luật Thủ đô (sửa đổi) thực sự đi vào cuộc sống, ngoài yêu cầu xây dựng các văn bản hướng dẫn thi hành, cần có thêm những điều kiện mang tính quyết định.

Cụ thể là bộ máy thực thi phải hiệu quả, có tư duy kiến tạo, luôn luôn vì cái chung, vì sự phát triển của Hà Nội, vì lợi ích của người dân. "Đây là yếu tố "đóng vai trò đặc biệt quan trọng" trong quá trình triển khai Luật".

Bên cạnh đó, vai trò của cộng đồng doanh nghiệp và người dân cũng hết sức quan trọng, bởi chỉ có sự đồng lòng của các cơ quan chính quyền, người dân, cộng đồng doanh nghiệp thì chúng ta mới thực hiện một cách hiệu quả Luật Thủ đô, Tiến sĩ Lê Duy Bình khẳng định.