Sửa Luật Điện lực: Giá điện phải bảo đảm khả năng thu hồi vốn đầu tư

Sáng 21/9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực.

Tính giá điện gắn với chi phí và mức độ rủi ro của dự án

Theo tờ trình của Chính phủ, dự thảo Luật gồm 3 điều, sửa đổi chủ yếu 23 điều và bãi bỏ 3 điều của Luật Điện lực hiện hành. Ba điều được đề xuất bãi bỏ gồm Điều 11 về kế hoạch thực hiện quy hoạch phát triển điện lực; Điều 28 về chấp thuận hoặc quyết định chủ trương đầu tư dự án điện gió ngoài khơi; Điều 29 về lựa chọn nhà đầu tư dự án điện gió ngoài khơi.

Thứ trưởng Bộ Công thương Nguyễn Việt Sơn trình bày tại phiên họp.

Một trong những nội dung mới quan trọng của dự thảo Luật là sửa đổi, bổ sung chính sách giá điện theo hướng bảo đảm phản ánh đầy đủ chi phí hoạt động sản xuất, kinh doanh điện hợp lý, hợp lệ của đơn vị điện lực; tạo điều kiện cho các thành phần kinh tế đầu tư phát triển điện lực thu hồi đầy đủ chi phí đầu tư, chi phí tài chính, chi phí vận hành hợp lý và có mức lợi nhuận phù hợp với mức độ rủi ro của từng loại hình dự án điện lực.

Dự thảo bổ sung khái niệm “mức lợi nhuận hợp lý”, được xác định là mức lợi nhuận phù hợp với mức độ rủi ro của dự án, cơ cấu nguồn vốn, thời hạn đầu tư, chi phí sử dụng vốn, điều kiện thị trường và đặc điểm của từng loại hình nguồn điện, lưới điện và hệ thống lưu trữ điện.

Cụ thể hóa nguyên tắc này, dự thảo quy định giá hợp đồng mua bán điện được xác định trên cơ sở bảo đảm thu hồi đầy đủ chi phí đầu tư, chi phí tài chính, chi phí vận hành, chi phí nhiên liệu, các chi phí hợp lý, hợp lệ khác và mức lợi nhuận hợp lý theo quy định của pháp luật. Giá hợp đồng mua bán điện phải bảo đảm khả năng thu hồi vốn đầu tư và mức lợi nhuận hợp lý cho nhà đầu tư.

Giá và thời hạn của hợp đồng mua bán điện do các bên thỏa thuận, được xác định thông qua đấu thầu hoặc thực hiện theo quy định khác của Chính phủ trong từng thời kỳ.

Dự thảo cũng xác định rõ các thành phần của giá hợp đồng mua bán điện, gồm giá cố định, giá vận hành và bảo dưỡng, giá biến đổi và các thành phần giá khác. Đối với nhà máy điện đầu tư theo phương thức đối tác công tư, giá hợp đồng mua bán điện gồm giá công suất, giá vận hành và bảo dưỡng, giá điện năng cùng các thành phần giá khác.

Dự thảo giao Chính phủ quy định phương pháp xác định giá dịch vụ phát điện, giá công suất, mức lợi nhuận hợp lý, thời hạn áp dụng giá và cơ chế điều chỉnh giá đối với từng loại hình nguồn điện, nguồn điện hỗn hợp và hệ thống lưu trữ điện.

Ngoài các cơ chế giá điện thông thường, Chính phủ được quy định cơ chế giá điện hỗ trợ hoặc cơ chế khuyến khích đầu tư phù hợp đối với các dự án điện năng lượng tái tạo, điện năng lượng mới, hệ thống lưu trữ điện, nguồn điện hỗn hợp và các loại hình điện lực khác theo yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong từng thời kỳ.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên điều hành phiên họp.

Áp dụng giá điện theo giờ, từng bước xóa bỏ bù chéo

Bên cạnh đó, dự thảo cũng đề xuất áp dụng giá bán lẻ điện giờ cao điểm, thấp điểm và bình thường đối với khách hàng khi điều kiện kỹ thuật cho phép. Dự thảo giao Chính phủ xây dựng lộ trình áp dụng cơ chế này đối với nhóm khách hàng sinh hoạt.

Cùng với đó, dự thảo quy định thực hiện cơ cấu biểu giá bán lẻ điện hợp lý; từng bước xóa bỏ bù chéo giá điện giữa các nhóm khách hàng chưa tham gia thị trường bán lẻ điện cạnh tranh. Cơ cấu biểu giá bán lẻ điện cho khách hàng là cơ sở lưu trú du lịch tiếp tục được thực hiện theo quy định hiện hành cho đến khi có quy định sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế phù hợp với lộ trình xóa bỏ bù chéo giá điện.

Chính sách hỗ trợ tiền điện được tách khỏi cơ chế giá. Theo dự thảo, ngân sách nhà nước hoặc các nguồn tài chính, quỹ hợp lệ, hợp pháp thực hiện hỗ trợ tiền điện cho các đối tượng khách hàng sử dụng điện theo quy định của Chính phủ, phù hợp với tình hình phát triển kinh tế - xã hội trong từng thời kỳ.

Dự thảo cũng quy định trường hợp giá bán điện chưa kịp điều chỉnh để bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, an sinh xã hội thì Nhà nước có cơ chế bù đắp chi phí hợp lý. Đồng thời, bổ sung nguyên tắc bù đắp giá cố định khi các nhà máy điện tham gia thị trường điện cạnh tranh.

Không chuyển rủi ro đầu tư, kinh doanh sang Nhà nước, người sử dụng điện

Thẩm tra dự án Luật, Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường cơ bản tán thành nguyên tắc giá điện phản ánh chi phí hợp lý, hợp lệ, tạo điều kiện huy động nguồn lực đầu tư, từng bước xóa bỏ bù chéo và phát triển thị trường điện cạnh tranh.

Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra cho rằng, cách quy định giá hợp đồng mua bán điện phải “bảo đảm thu hồi đầy đủ” chi phí, vốn đầu tư và lợi nhuận hợp lý có thể được hiểu là Nhà nước bảo đảm kết quả tài chính cho nhà đầu tư.

Vì vậy, Thường trực Ủy ban đề nghị thể hiện rõ giá điện được hình thành trên cơ sở chi phí hợp lý, hợp lệ, hiệu quả đầu tư, mức độ rủi ro và điều kiện thị trường; không chuyển toàn bộ rủi ro đầu tư, kinh doanh sang Nhà nước, bên mua điện hoặc người sử dụng điện.

Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến phát biểu tại phiên họp.

Đối với việc xác định giá điện và thời hạn hợp đồng mua bán điện theo hồ sơ dự thầu của nhà đầu tư trúng thầu, cơ quan thẩm tra đánh giá quy định này có thể góp phần hạn chế đàm phán lại sau đấu thầu, rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư và nâng cao tính minh bạch. Tuy nhiên, cần làm rõ mối quan hệ giữa kết quả đấu thầu và việc đàm phán hợp đồng sau đấu thầu.

Theo cơ quan thẩm tra, các nội dung cơ bản đã được xác lập qua đấu thầu, nhất là giá điện và thời hạn hợp đồng, không được đàm phán lại làm thay đổi kết quả lựa chọn nhà đầu tư, trừ những trường hợp và nguyên tắc điều chỉnh đã được xác định trước trong hồ sơ mời thầu.

Đối với quy định Nhà nước có cơ chế bù đắp chi phí hợp lý khi giá bán điện chưa kịp điều chỉnh, Thường trực Ủy ban đề nghị làm rõ nguồn, phương thức, thời điểm xác nhận và xử lý chi phí, tránh cách hiểu mặc nhiên phát sinh nghĩa vụ của ngân sách nhà nước.

Việc xóa bỏ bù chéo giá điện cũng phải làm rõ phạm vi, đối tượng và lộ trình; đồng thời tách bạch với chính sách hỗ trợ trực tiếp cho hộ nghèo, hộ chính sách và các địa bàn khó khăn. Chính sách hỗ trợ cần có tiêu chí, nguồn lực và trách nhiệm thực hiện rõ ràng, công khai, minh bạch, không để quá trình thị trường hóa giá điện ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận điện của những nhóm đối tượng cần được Nhà nước hỗ trợ.