Đề nghị không luật hóa cơ chế đặc thù, bảo đảm tính thị trường trong mua bán điện

Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến phát biểu tại phiên họp. Ảnh: CỔNG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ QUỐC HỘI

Sáng 21-9, tại phiên họp thứ 6, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực.

Giá mua bán điện phải bảo đảm nguyên tắc thị trường

Góp ý về cơ chế giá điện tại Điều 5 và Điều 51 của dự thảo, Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội Đỗ Văn Chiến nhận xét, quy định giá hợp đồng mua bán điện phải “bảo đảm thu hồi đầy đủ chi phí, vốn đầu tư và lợi nhuận hợp lý” chưa thực sự phù hợp với cơ chế thị trường. Điều này có thể làm mất đi nguyên tắc “lợi ích hài hòa, rủi ro chia sẻ” trong đầu tư, sản xuất kinh doanh.

“Bản chất của giá hợp đồng mua bán phải do bên mua và bên bán tự thỏa thuận”, đồng chí Đỗ Văn Chiến nhấn mạnh và phân tích, việc đưa cơ chế tính giá vào luật sẽ tạo thành quy định “cứng”, buộc bên mua phải chấp nhận, đi ngược quy luật thị trường.

Mặt khác, các yếu tố cấu thành giá như “chi phí hợp lý”, “lợi nhuận hợp lý” chỉ có cơ quan kiểm toán và cơ quan phê duyệt nắm được, trong khi người dân, doanh nghiệp sử dụng điện không có công cụ kiểm soát, dẫn đến thiếu công khai, minh bạch.

Các đại biểu dự họp. Ảnh: CỔNG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ QUỐC HỘI

Phó Chủ tịch Thường trực Quốc hội đề nghị luật chỉ quy định nguyên tắc giá, không quy định giá hợp đồng mua bán điện cụ thể, tránh dồn toàn bộ gánh nặng chi phí lên người sử dụng điện.

Đồng chí cũng yêu cầu rà soát kỹ việc đưa cơ chế đặc thù vào dự thảo, không chuyển những quy định từng được cấp có thẩm quyền và Quốc hội cho phép áp dụng cá biệt thành quy định phổ quát.

Rà soát nguy cơ xung đột giữa các luật

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu thông tin, Luật Điện lực mới có hiệu lực từ ngày 1-2-2025, gần đây đã được sửa đổi qua một số luật khác như Luật Năng lượng nguyên tử, Luật Xây dựng... Do đó, cần rà soát kỹ, chỉ sửa đổi những vấn đề thực sự cần thiết, cấp bách và đã đủ rõ.

Đồng chí Phan Chí Hiếu đồng tình với yêu cầu thận trọng khi đưa cơ chế đặc thù, cá biệt vào áp dụng diện rộng; không luật hóa chính sách xử lý dự án có sai phạm. Một số quy định mới trong dự thảo cũng cần được rà soát để tránh xung đột với Luật Đầu tư, Luật Phát triển đô thị hoặc đi ngược nguyên tắc thị trường.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu phát biểu tại phiên họp. Ảnh: CỔNG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ QUỐC HỘI

Dẫn chứng về cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA), đồng chí cho biết Luật Phát triển đô thị có điều khoản ưu tiên áp dụng, cho phép mở rộng đối tượng tham gia DPPA trên địa bàn đô thị đặc biệt. Nếu cả hai luật cùng điều chỉnh nội dung này và cùng quy định ưu tiên áp dụng sẽ gây lúng túng, vướng mắc trong thực tiễn.

Kết luận nội dung thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đề nghị thực hiện nghiêm các quy định về kiểm soát quyền lực; phòng chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, lợi ích nhóm trong xây dựng pháp luật, nhất là đối với cơ chế đặc thù, ưu tiên và ngoại lệ.

Đối với những vấn đề mới, phức tạp, nhạy cảm, chưa có chủ trương rõ ràng hoặc vượt thẩm quyền, Chính phủ cần báo cáo, xin ý kiến cấp có thẩm quyền trước khi hoàn thiện hồ sơ trình Quốc hội.