Sửa Luật hiến, ghép mô tạng: Mở rộng nguồn hiến nhưng phải kiểm soát chặt

Chiều 14/4, tại Bộ Y tế, GS.TS Trần Văn Thuấn, Thứ trưởng Bộ Y tế, Chủ tịch Hội đồng Y khoa Quốc gia chủ trì cuộc họp nhằm nghe báo cáo tiến độ xây dựng dự thảo Hồ sơ chính sách Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác.

GS.TS Trần Văn Thuấn, Thứ trưởng Bộ Y tế, Chủ tịch Hội đồng Y khoa Quốc gia phát biểu.

Đề xuất 5 chính sách lớn sửa Luật

Việc sửa đổi là yêu cầu khách quan và cấp thiết, phù hợp tinh thần Nghị quyết số 66-NQ/TW ngày 30/4/2025 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, đòi hỏi pháp luật phải bám sát thực tiễn, xuất phát từ yêu cầu phát triển, tôn trọng và phục vụ nhân dân.

Các đại biểu tập trung nghiên cứu, đánh giá và đóng góp ý kiến vào dự thảo Hồ sơ với 5 chính sách: Điều chỉnh độ tuổi người hiến mô, bộ phận cơ thể người sau khi chết; Điều chỉnh độ tuổi người hiến mô, bộ phận cơ thể người khi còn sống; Mở rộng đối tượng hiến mô, bộ phận cơ thể người sau khi chết; Bảo đảm điều kiện cho hoạt động hiến, ghép mô, bộ phận cơ thể người; Bảo đảm chất lượng máu, tế bào và các sản phẩm máu, tế bào trong chăm sóc sức khỏe.

Đại diện Cục Quản lý Khám chữa bệnh báo cáo các nội dung của hồ sơ dự thảo sửa đổi Luật hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác.

Nổi bật một số nội dung trọng tâm được đề xuất tại cuộc họp, bao gồm: Phương thức thanh toán từ Quỹ Bảo hiểm Y tế, ngân sách nhà nước hoặc Quỹ Hiến tạng là Quỹ tài chính ngoài ngân sách do Trung tâm Quốc gia điều phối mô, bộ phận cơ thể người quản lý cho hoạt động hiến hoặc ghép như thế nào để hợp lý; Còn nhiều thuật ngữ, khái niệm cần cụ thể, khoa học, rõ ràng, dễ hiểu hơn;

Giảm bớt vướng mắc về thủ tục, đồng thời phù hợp với thông lệ quốc tế; Nên tích hợp đơn tự nguyện hiến mô, bộ phận cơ thể người sau chết/chết não vào VneID;

Nghiên cứu thêm một số văn bản quy phạm pháp luật hiện hành để ứng dụng vào dự thảo các điều, khoản của Luật cho phù hợp thực tiễn; quy định chi tiết về các hình thức hiến mô, bộ phận cơ thể người khi còn sống như hiến mô, bộ phận cơ thể người cho không cùng huyết thống (hiến vô danh ), hiến tạng chéo…

Cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh, TS.BS Hà Anh Đức làm rõ thêm 1 số nội dung của dự thảo hồ sơ Luật sửa đổi, bổ sung.

Mở rộng nguồn hiến tạng, tăng bảo vệ người hiến trong Luật sửa đổi

Kết luận cuộc họp, Thứ trưởng Bộ Y tế Trần Văn Thuấn đánh giá cao nỗ lực của các đơn vị trong việc xây dựng dự thảo Luật hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi, bổ sung) tương đối hoàn chỉnh, đồng thời cơ bản thống nhất với 5 chính sách bổ sung quan trọng nhằm hoàn thiện khung pháp lý cho lĩnh vực này.

Theo Thứ trưởng, sau 18 năm triển khai, Luật hiện hành đã bộc lộ nhiều bất cập, không còn phù hợp với thực tiễn, do đó việc sửa đổi là yêu cầu cấp thiết. Định hướng xây dựng luật lần này cần bảo đảm vừa mở rộng nguồn hiến, tạo thuận lợi trong tiếp cận ghép tạng, vừa tăng cường quản lý chặt chẽ, phòng ngừa các hành vi tiêu cực như mua bán mô, tạng, đồng thời nâng cao chất lượng điều trị.

Thứ trưởng đồng thời cơ bản thống nhất với 5 chính sách bổ sung quan trọng nhằm hoàn thiện khung pháp lý cho lĩnh vực này. Tuy nhiên, Cục Quản lý Khám chữa bệnh và Vụ Pháp chế phối hợp tiếp tục tổng hợp các ý kiến đóng góp tại cuộc họp để nghiên cứu, đề xuất về mở rộng nguồn hiến, đầu vào, làm rõ khái niệm và phạm vi hiến của "chết não', "chết tim" nhằm triển khai luật trong thực tiễn được chặt chẽ hơn; Các thuật ngữ có thêm căn cứ khoa học, căn cứ pháp lý và phải rõ ràng, sắc nét, có tác dụng tạo ấn tượng truyền thông, dễ hiểu và không xung đột văn hóa vùng, miền, phù hợp với thuần phong mỹ tục Việt Nam.

Cùng đó, bổ sung cơ sở khoa học, tài liệu tham khảo rõ ràng đối với các nội dung chuyên môn, nhất là các quy định về độ tuổi hiến.

Các đại biểu thảo luận.

Về chính sách bảo đảm quyền lợi cho người hiến, Thứ trưởng yêu cầu cần lồng ghép nội dung truyền thông nhằm nâng cao nhận thức xã hội, đồng thời quy định nguồn kinh phí theo hướng tổng thể, bao gồm ngân sách nhà nước, bảo hiểm y tế và các nguồn hợp pháp khác. Trong đó, bảo hiểm y tế được xác định là nguồn chi trả chủ đạo, góp phần giảm chi phí điều trị lâu dài cho người bệnh.

Bên cạnh đó, Thứ trưởng đề nghị làm rõ các nội dung liên quan đến phạm vi điều chỉnh của chính sách, bảo đảm tính bao phủ, linh hoạt nhưng vẫn chặt chẽ trong thực thi; đồng thời bảo đảm quyền quyết định của gia đình trong các trường hợp cụ thể.

Cùng đó là đẩy mạnh công tác truyền thông, ứng dụng công nghệ số để quản lý danh sách chờ, kết nối dữ liệu toàn quốc, bảo đảm công bằng, nhân đạo và chống thương mại hóa tạng.

Về tổ chức thực hiện, Thứ trưởng giao Cục Quản lý Khám, chữa bệnh khẩn trương hoàn thiện đề án Ngày hiến, ghép tạng quốc gia, dự kiến lựa chọn ngày 20/5, nhằm tăng cường truyền thông, nâng cao nhận thức cộng đồng. Đồng thời, yêu cầu Vụ Pháp chế phối hợp tổ chức hội thảo tham vấn chính sách trong tháng 4, hoàn thiện hồ sơ đúng quy trình, bảo đảm tiến độ trình Chính phủ vào tháng 8 và trình Quốc hội vào tháng 10 theo kế hoạch.

Định hướng xây dựng luật lần này cần bảo đảm vừa mở rộng nguồn hiến, tạo thuận lợi trong tiếp cận ghép tạng, vừa tăng cường quản lý chặt chẽ, phòng ngừa các hành vi tiêu cực như mua bán mô, tạng, đồng thời nâng cao chất lượng điều trị.