Sửa Luật Luật sư: Tăng cường trách nhiệm tự quản toàn diện cho tổ chức xã hội nghề nghiệp

Phân quyền triệt để trong việc giải quyết khiếu nại

Dự thảo Luật cơ bản duy trì các nhiệm vụ mà Nhà nước đã giao cho tổ chức xã hội nghề nghiệp luật sư như giám sát việc hành nghề của luật sư; tổ chức đào tạo nghề luật sư; bồi dưỡng về đạo đức, kỹ năng, nghiệp vụ cho luật sư, đồng thời bổ sung 7 trách nhiệm tự quản; điều chỉnh 1 trách nhiệm và phân quyền triệt để 1 nhiệm vụ cho tổ chức xã hội nghề nghiệp luật sư.

Theo đó, Dự thảo Luật đã bổ sung quy định giao cho tổ chức xã hội nghề nghiệp luật sư các nhiệm vụ: Tổ chức việc bồi dưỡng bắt buộc về nhận thức chính trị cho luật sư, luật sư tập sự; thực hiện việc giám sát luật sư tập sự từ khi bắt đầu tập sự cho đến khi được cấp chứng chỉ hành nghề luật sư để chuyển thành luật sư chính thức; có giải pháp hỗ trợ thành viên ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số trong tổ chức và hoạt động luật sư; hỗ trợ các thành viên xúc tiến và tiếp cận thị trường pháp lý; ban hành chính sách hỗ trợ cho luật sư, tổ chức xã hội - nghề nghiệp luật sư ở khu vực khó khăn, vùng sâu, vùng xa; tham gia xây dựng, góp ý, kiến nghị chính sách, pháp luật và thực hiện các nhiệm vụ do Đảng, Nhà nước giao; nghiên cứu khoa học pháp lý, tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước liên quan đến luật sư và hành nghề luật sư.

Các luật sư tư vấn, hỗ trợ pháp lý miễn phí cho người dân. Ảnh: HL

Như vậy, dự thảo Luật đã trao quyền chủ động cho tổ chức xã hội nghề nghiệp luật sư trong việc kiểm soát chất lượng thành viên thông qua chuỗi trách nhiệm bổ sung mới như không chỉ bồi dưỡng bắt buộc về nhận thức chính trị, mà còn giám sát chặt chẽ luật sư tập sự từ ngày đầu cho đến khi hành nghề chính thức và trong suốt quá trình hành nghề.

Dự thảo Luật cũng đã phân quyền triệt để cho Ban Thường vụ Liên đoàn Luật sư Việt Nam trong việc giải quyết khiếu nại, chịu trách nhiệm trong giải quyết các quan hệ nội bộ của mình. Theo đó, Ban Thường vụ Liên đoàn Luật sư Việt Nam là cơ quan giải quyết khiếu nại đối với quyết định kỷ luật luật sư, quyết định, hành vi của Ban Chủ nhiệm Đoàn Luật sư, các cơ quan của Liên đoàn Luật sư Việt Nam. Quyết định giải quyết khiếu nại của Ban Thường vụ Liên đoàn Luật sư Việt Nam là quyết định cuối cùng.

Việc Nhà nước rút hoàn toàn khỏi quy trình tài phán cuối cùng đối với các quan hệ nội bộ không chỉ giảm tải áp lực cho cơ quan hành chính, mà đòi hỏi tổ chức nghề nghiệp phải tự hoàn thiện bộ máy kiểm tra, giám sát thực sự minh bạch, công tâm để bảo vệ tối đa tính nghiêm minh của Quy tắc đạo đức nghề nghiệp.

Tổ chức kỳ thi quốc gia về luật sư

Đáng quan tâm, dự thảo Luật đề xuất điều chỉnh vai trò của Liên đoàn Luật sư Việt Nam từ thực hiện việc tổ chức kiểm tra kết quả tập sự hành nghề luật sư sang phối hợp với cơ quan quản lý nhà nước tổ chức Kỳ thi quốc gia về luật sư đến cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư theo quy định của pháp luật.

Thay vì chỉ một mình Liên đoàn Luật sư Việt Nam đứng ra chịu trách nhiệm kiểm tra thời gian tập sự là một khâu để trở thành luật sư, dự thảo Luật quy định phối hợp giữa nhà nước với tổ chức xã hội nghề nghiệp để tổ chức Kỳ thi quốc gia về luật sư, đánh giá toàn diện từ hồ sơ thể hiện quá trình hoạt động của thí sinh đến nhận thức chính trị nghề nghiệp, về pháp luật luật sư đến đạo đức và kỹ năng hành nghề.

Với việc tổ chức kỳ thi này, Hội đồng thi sẽ gồm đại diện nhiều cơ quan trong đó dự kiến có đại diện Bộ Tư pháp, Liên đoàn Luật sư Việt Nam, cơ quan tiến hành tố tụng, cơ sở đào tạo nghề luật sư, Đoàn Luật sư... Hội đồng thi này khác hẳn Hội đồng kiểm tra kết quả tập sự hành nghề luật sư do Liên đoàn Luật sư Việt Nam tổ chức hiện nay chỉ gồm các luật sư, không có sự tham gia của các ngành, các cấp.

Theo bà Đặng Kim Hoa, Phó Cục trưởng Cục Bổ trợ Tư pháp, Bộ Tư pháp, việc tổ chức Kỳ thi quốc gia về luật sư có thể được xem là một kỳ sát hạch tối cao, nhằm đánh giá toàn diện năng lực, phẩm chất của người hành nghề luật sư. Không chỉ kiểm tra kiến thức pháp luật, kỳ thi còn hướng tới đánh giá kỹ năng thực hành nghề nghiệp, đạo đức nghề nghiệp, bản lĩnh và trách nhiệm xã hội của một chức danh tư pháp đặc thù.

Bà Đặng Kim Hoa cho rằng, một trong những điểm mới, ưu việt của mô hình này là góp phần chuẩn hóa tiêu chuẩn đầu vào của đội ngũ luật sư, đồng thời nâng cao vị thế, vai trò của nghề luật sư trong xã hội. Khi được tổ chức nghiêm túc, khách quan, Kỳ thi quốc gia về luật sư sẽ trở thành cơ chế bảo đảm chất lượng, giúp lựa chọn những người thực sự có năng lực, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp và hội nhập quốc tế.

Bên cạnh đó, mô hình này sẽ là bước đi đột phá trong việc đơn giản hóa thủ tục hành chính, giảm bớt quy trình, hồ sơ cho người dự thi. Theo đó, khi thí sinh vượt qua kỳ thi, việc cấp Chứng chỉ hành nghề luật sư sẽ được tích hợp với quy trình gia nhập Đoàn luật sư, giúp người đủ điều kiện có thể nhanh chóng hành nghề mà không phải trải qua nhiều bước thủ tục như hiện nay.

Dự thảo Luật Luật sư (sửa đổi) dự kiến sẽ được trình Quốc hội khóa XVI xem xét tại Kỳ họp thứ hai sắp tới.