Sửa Luật Phòng, chống thiên tai: Đề xuất cơ chế xây mới công trình thay thế

Mưa lớn nguy cơ sạt lở đất đá và ngập sâu. Ảnh: Trọng Chung

Ngày 11/11, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú chủ trì Hội đồng thẩm định chính sách của dự án Luật Phòng, chống thiên tai (sửa đổi). Hồ sơ dự thảo luật do Bộ Nông nghiệp và Môi trường chủ trì soạn thảo.

HOÀN THIỆN QUY ĐỊNH VỀ QUẢN TRỊ, KIỂM SOÁT RỦI RO THIÊN TAI

Theo dự thảo tờ trình, số liệu từ Cơ sở dữ liệu thiên tai quốc tế EM-DAT cho thấy trong giai đoạn từ 2020-2025, hàng năm thiên tai trên thế giới làm 29.352 người chết, mất tích (tăng 127% so với giai đoạn 2015-2019: 12.953 người chết, mất tích/năm), thiệt hại kinh tế trên 210 tỷ USD (tăng 33% so với giai đoạn 2015-2019: khoảng 158 tỷ USD/năm).

Việt Nam là một trong 5 quốc gia chịu ảnh hưởng nhiều nhất của biến đổi khí hậu; thiên tai xảy ra trên diện rộng, thường xuyên gây thiệt hại nặng nề về người và tài sản. Những năm qua, các khu vực trên cả nước đã phải hứng chịu hầu hết các loại hình thiên tai (trừ sóng thần), gây tổn thất to lớn về người, tài sản, cơ sở hạ tầng, tác động xấu đến môi trường sống và sinh kế của người dân…

Quang cảnh phiên họp thẩm định. Ảnh: N.Nguyệt.

Sau 12 năm thực hiện Luật Phòng, chống thiên tai năm 2013, một số quy định hiện hành đã phát sinh vướng mắc như chưa xác định đầy đủ trách nhiệm và nội dung hoạt động cần thiết, khó khăn về tổ chức thực hiện, phối hợp giữa các cơ quan, nguồn nhân lực và kinh phí.

Do đó, dự thảo luật tập trung vào các nhóm chính sách như hoàn thiện quy định về quản trị, kiểm soát rủi ro thiên tai; cơ chế tiếp nhận, sử dụng thông tin cảnh báo và tổ chức ứng phó thiên tai tại cơ sở.

Đặc biệt, dự thảo bổ sung quy định về xây dựng mới công trình, cơ sở hạ tầng và di dời dân cư trong khắc phục hậu quả thiên tai.

Theo cơ quan soạn thảo, trong những năm gần đây, sau các đợt thiên tai lớn, các địa phương thường xuyên đề xuất, kiến nghị hỗ trợ kinh phí xây dựng mới công trình phòng, chống thiên tai, cơ sở hạ tầng thiết yếu bị thiệt hại nặng thay vì sửa chữa, khôi phục về hiện trạng cũ.

Theo đó, dự thảo bổ sung vào hoạt động khắc phục hậu quả thiên tai tại điểm e khoản 1 Điều 30 và tại khoản 2, khoản 3 Điều 32 các trường hợp cần xây dựng mới công trình thay thế do công trình bị phá hủy, hư hỏng nặng, không thể sửa chữa, khôi phục hoặc không còn bảo đảm an toàn tại vị trí cũ…

Đồng thời quy định nguyên tắc lựa chọn phương án phục hồi, tái thiết trên cơ sở đánh giá mức độ thiệt hại, kết quả đánh giá, phân vùng rủi ro thiên tai, khả năng chống chịu và yêu cầu bảo đảm an toàn lâu dài. Làm rõ trách nhiệm của cơ quan có thẩm quyền trong xác định phạm vi, thứ tự ưu tiên phục hồi và phối hợp tổ chức thực hiện để bảo đảm đồng bộ hạ tầng, nhà ở, điều kiện sinh hoạt, dịch vụ xã hội và sinh kế.

CẦN BỔ SUNG CƠ CHẾ HỖ TRỢ KHẨN CẤP CHO NGƯỜI DÂN

Góp ý tại Hội đồng thẩm định, đại diện Bộ Y tế đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo – Bộ Nông nghiệp và Môi trường nghiên cứu bổ sung yêu cầu xác định nhu cầu hỗ trợ và phương án sơ tán đối với người dân không có khả năng tự ứng phó khi đánh giá, phân vùng rủi ro thiên tai; xây dựng phương án phòng ngừa, ứng phó, nhất là người cao tuổi, người khuyết tật, trẻ em và người cần chăm sóc y tế thường xuyên nhằm bảo đảm các đối tượng này được sơ tán an toàn và hỗ trợ kịp thời khi xảy ra thiên tai.

Nghiên cứu bổ sung cơ chế hỗ trợ sớm trong chính sách trợ giúp khẩn cấp đối với người dân tại khu vực có nguy cơ cao xảy ra thiên tai, thảm họa (cảnh báo cấp độ rủi ro thiên tai từ cấp 3 trở lên), dự báo tác động nghiêm trọng đến đời sống người dân nhằm giúp người dân chủ động ứng phó, bảo đảm nhu cầu thiết yếu.

Bổ sung quy định về khắc phục hậu quả thiên tai gắn với xử lý các nguy cơ ảnh hưởng sức khỏe cộng đồng; bảo đảm nước sinh hoạt an toàn, vệ sinh môi trường, xử lý chất thải, phòng ngừa bệnh truyền nhiễm và khôi phục hoạt động các cơ sở y tế thiết yếu.

Đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ đề nghị tiếp tục cá thể hóa nội dung truyền tin, đối tượng truyền tin. Ví dụ, khi truyền tin về khu vực xảy ra lũ, cần nói luôn về lưu vực lũ, chỗ nào có nguy cơ hơn khu vực khác để cảnh báo người dân.

Về phương thức truyền tin, ngoài việc quy định áp dụng thêm các phương thức truyền tin qua Zalo, Facebook, mạng xã hội, cần có thêm các phương thức truyền tin qua loa, đài truyền thanh không dây, đèn tín hiệu cảnh báo người dân… Bên cạnh đó trang bị thêm cho cơ quan chính quyền sử dụng điện thoại vệ tinh, các cảnh báo thu thập dữ liệu hiện đại…