Sửa Luật Thủ đô để thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo

Thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu khoa học

Luật Thủ đô năm 2024 lần đầu tiên dành một nhóm chính sách riêng cho phát triển khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, với mục tiêu xây dựng Hà Nội trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo của cả nước.

Theo Bộ Tư pháp, thành phố Hà Nội đã tích cực chuẩn bị các đề án, nghị quyết chuyên đề nhằm hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, trung tâm nghiên cứu, sàn giao dịch công nghệ và cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo.

Đồng thời, Nghị định số 271/2025/NĐ-CP được ban hành đã tạo cơ chế, hành lang pháp lý để các cơ sở giáo dục đại học công lập, cơ sở giáo dục nghề nghiệp công lập, tổ chức khoa học và công nghệ công lập khác trên địa bàn Thủ đô thành lập, tham gia thành lập doanh nghiệp, tham gia góp vốn vào doanh nghiệp để thương mại hóa kết quả nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ thuộc quyền sở hữu trí tuệ của mình.

Nghị định số 271/2025/NĐ-CP cũng quy định việc viên chức làm việc tại cơ sở công lập tham gia góp vốn, tham gia quản lý, điều hành doanh nghiệp do cơ sở công lập thành lập hoặc tham gia thành lập khi được sự đồng ý của người đứng đầu cơ sở công lập đó.

Luật Thủ đô năm 2024 đang được xem xét sửa đổi nhằm thúc đẩy khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Ảnh: HP

Những quy định này đã khuyến khích, thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ từ khu vực nghiên cứu, đào tạo công lập để hình thành, phát triển các doanh nghiệp với hàm lượng công nghệ chuyên sâu, công nghệ lõi, thu hút sự tham gia của các nguồn lực từ khu vực tư nhân; góp phần hình thành, phát triển đội ngũ doanh nhân, doanh nghiệp khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo.

Luật Thủ đô 2024 đã giao thành phố được chủ động ban hành cơ chế, chính sách, mô hình phát triển mới trong lĩnh vực khoa học và công nghệ; giao thẩm quyền quản lý, cấp phép, chủ động quyết định áp dụng tiêu chuẩn, quy chuẩn quốc tế; ban hành quy chuẩn, tiêu chuẩn riêng áp dụng trên địa bàn; được ban hành định mức, chế độ chi ngân sách, định mức kinh tế - kỹ thuật, đơn giá, giá dịch vụ áp dụng cho Thủ đô khác quy định hoặc chưa có trong quy định của trung ương.

Đồng thời, giao thành phố chủ động ban hành thể chế, tổ chức triển khai trung tâm tài chính quốc tế, khu thương mại tự do, kinh tế ban đêm, kinh tế bạc, kinh tế tầm thấp; phát triển mạnh mẽ đô thị Hòa Lạc thành đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt về công nghệ, giáo dục đào tạo với các cơ chế, chính sách thuận lợi, thông thoáng về thủ tục đầu tư kinh doanh…

Hình thành hệ sinh thái công nghệ cao đồng bộ

Từ thực tiễn triển khai thi hành Luật, Ban Quản lý Khu Công nghệ cao Hòa Lạc trước đây đề xuất 6 nhóm chính sách để sửa đổi, bổ sung Luật Thủ đô năm 2024. Trong đó, trọng tâm là hình thành hệ sinh thái công nghệ cao đồng bộ, lấy doanh nghiệp công nghệ cao làm trung tâm; đầu tư xây dựng các cơ sở R&D, phòng thí nghiệm trọng điểm; di dời các cơ sở nghiên cứu - đào tạo từ nội đô về Hòa Lạc; đầu tư khu thử nghiệm tập trung bằng ngân sách thành phố.

Cùng với đó, đề xuất phát triển hạ tầng xã hội, nhà ở, dịch vụ tiện ích chất lượng cao; áp dụng cơ chế đầu tư đặc biệt để triển khai nhanh các dự án nhà ở, lưu trú; xây dựng chính sách đãi ngộ vượt trội để thu hút nhân lực công nghệ cao.

Đồng thời, kiến nghị trao quyền cho thành phố quyết định các biện pháp ưu đãi “thiết kế theo yêu cầu” nhằm thu hút các tập đoàn công nghệ lớn đặt trụ sở, trung tâm R&D tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc; thí điểm mô hình hoạt động kép của Ban Quản lý, vừa thực hiện quản lý nhà nước, vừa đóng vai trò cơ quan phát triển khu công nghệ cao…

Phiên họp tiếp thu ý kiến thành viên Chính phủ và chỉnh lý dự án Luật Thủ đô (sửa đổi). Ảnh: PV

Nhằm tạo hành lang pháp lý phù hợp hơn nữa để thúc đẩy khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của Thủ đô, dự thảo Tờ trình của Bộ Tư pháp nêu rõ, quy định chính sách chung phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số định hướng phát triển Thủ đô trở thành trung tâm hàng đầu về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Đồng thời phân định thẩm quyền của HĐND thành phố trong việc quy định mô hình tổ chức, quản lý nhiệm vụ, cơ chế chấp nhận rủi ro; giao UBND thành phố thẩm quyền thành lập, quản lý tổ chức khoa học - công nghệ và thực hiện đăng ký, bảo hộ quyền sở hữu công nghiệp mang địa danh Thủ đô.

Dự thảo Luật cũng quy định chính sách đầu tư, hỗ trợ và khuyến khích phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số của Thủ đô theo cơ chế tài chính linh hoạt, lấy kết quả làm căn cứ phân bổ và quyết toán ngân sách.

Ngân sách thành phố được sử dụng theo cơ chế quỹ, khoán chi toàn diện, chi theo nhiệm vụ, chương trình và kết quả đầu ra; sản phẩm, kết quả nhiệm vụ khoa học và công nghệ sử dụng ngân sách được chuyển giao không bồi hoàn.

Bên cạnh đó, quy định thành lập Quỹ phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo của thành phố từ ngân sách cấp hằng năm và các nguồn hợp pháp khác; đồng thời thành lập Quỹ đầu tư mạo hiểm có sử dụng ngân sách nhà nước, hoạt động theo nguyên tắc thị trường, chấp nhận rủi ro.

Về ưu đãi, quy định miễn thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp đối với một số khoản thu nhập từ hoạt động khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; cho phép doanh nghiệp trích tối đa 25% thu nhập tính thuế để lập quỹ phát triển khoa học, công nghệ; miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 5 năm đối với doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp sáng tạo và tổ chức liên quan; áp dụng mức khấu trừ chi phí tối thiểu 200% khi xác định thu nhập chịu thuế đối với hoạt động đầu tư cho khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Dự thảo Luật cũng quy định cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với công nghệ, mô hình, sản phẩm, dịch vụ mới; giao HĐND thành phố ban hành tiêu chí, phạm vi miễn áp dụng pháp luật, cơ chế kiểm soát và chính sách hỗ trợ; giao UBND thành phố tổ chức, quản lý, cho phép và giám sát quá trình thử nghiệm, định kỳ báo cáo và kiến nghị hoàn thiện pháp luật.

Đồng thời xác định Khu công nghệ cao Hòa Lạc là khu trọng điểm quốc gia và Thủ đô về nghiên cứu, phát triển, thử nghiệm và đổi mới sáng tạo; cho phép áp dụng cơ chế đầu tư, đất đai, hạ tầng và chính sách đặc thù; xác lập vai trò của Ban Quản lý các khu công nghệ cao và khu công nghiệp thành phố trong tổ chức thực hiện…

Dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) dự kiến sẽ được trình Quốc hội khóa XVI xem xét, thông qua theo thủ tục rút gọn tại kỳ họp thứ nhất.

Phương Thảo