Suất ăn Sago Food: Túi thịt không nhãn mác lộ lỗ hổng kiểm soát thực phẩm

Sau hơn một tháng kể từ khi những nghi vấn về nguyên liệu thực phẩm tại Công ty TNHH Thương mại An Phước Thắng SG (Sago Food) được phản ánh, cơ quan chức năng ở TP.HCM mới bắt đầu công bố những kết quả kiểm tra ban đầu. Và chính chi tiết “túi thịt không ngày tháng” trong kho lạnh của doanh nghiệp này đã khiến dư luận không khỏi giật mình.

Bởi đằng sau một chi tiết tưởng chừng nhỏ ấy là câu hỏi lớn hơn nhiều: liệu hệ thống kiểm soát thực phẩm trong các bếp ăn học đường có đang tồn tại những khoảng trống đáng lo ngại?

Một tháng im lặng và những câu hỏi chưa có lời giải

An toàn thực phẩm trong trường học luôn là một trong những chủ đề nhạy cảm nhất đối với xã hội. Chỉ một sự cố nhỏ cũng có thể làm dấy lên làn sóng lo lắng lớn, đặc biệt là từ các bậc phụ huynh.

Vì vậy, khi thông tin về việc nguyên liệu dùng để chế biến suất ăn học đường bị nghi ngờ không rõ nguồn gốc xuất hiện, phản ứng của dư luận gần như diễn ra ngay lập tức.

Thịt quá hạn, thịt hỏng được nhân viên Sago Food sơ chế phục vụ cho những bữa ăn của học sinh - Ảnh: minh họa

Tuy nhiên, điều khiến nhiều người băn khoăn không chỉ nằm ở bản thân sự việc, mà còn ở khoảng thời gian kéo dài hơn một tháng trước khi những thông tin đầu tiên từ cơ quan chức năng được công bố.

Trong suốt thời gian đó, phụ huynh gần như chỉ có thể theo dõi các nguồn tin rời rạc và đặt ra hàng loạt câu hỏi: việc kiểm tra đã đi đến đâu, vì sao chưa có kết luận, và liệu những bữa ăn đang được phục vụ trong trường học có thực sự an toàn hay không.

Trả lời về quá trình xử lý vụ việc, ông Lê Minh Hải – Phó giám đốc Sở An toàn thực phẩm – cho biết ngay sau khi tiếp nhận phản ánh từ báo chí và người dân, cơ quan chức năng đã thành lập đoàn kiểm tra liên ngành để xác minh toàn bộ hoạt động của doanh nghiệp cung cấp suất ăn.

Theo ông Hải, đoàn kiểm tra đã phối hợp với lực lượng công an, chính quyền địa phương và Trạm Y tế xã Hiệp Phước tiến hành kiểm tra cơ sở của Công ty TNHH Thương mại An Phước Thắng – đơn vị vận hành hệ thống cung cấp suất ăn Sago Food.

Các nội dung kiểm tra tập trung vào hồ sơ pháp lý, quy trình bảo quản thực phẩm, nguồn gốc nguyên liệu và điều kiện vệ sinh của kho lưu trữ.

Về mặt giấy tờ, doanh nghiệp bước đầu cung cấp được các hợp đồng và hóa đơn mua bán nguyên liệu. Tuy nhiên, kết quả kiểm tra thực tế tại kho lại phát hiện một chi tiết gây nhiều lo ngại: một lượng sản phẩm động vật đông lạnh được bảo quản trong các túi nilon không nhãn mác, không ghi ngày sản xuất cũng như hạn sử dụng.

Một chi tiết tưởng chừng nhỏ, nhưng lại chạm đúng “điểm nhạy cảm” của hệ thống kiểm soát an toàn thực phẩm.

Theo quy định hiện hành, các cơ sở cung cấp suất ăn tập thể – đặc biệt là suất ăn học đường – phải bảo đảm khả năng truy xuất nguồn gốc nguyên liệu.

Mỗi sản phẩm thực phẩm cần có đầy đủ thông tin về nguồn gốc, ngày sản xuất, hạn sử dụng và điều kiện bảo quản. Những nguyên liệu không thể xác định được các thông tin cơ bản này buộc phải được kiểm tra và truy xuất theo quy định.

Chính vì vậy, phát hiện lô thực phẩm đông lạnh “không ngày tháng” đã khiến cơ quan chức năng phải mở rộng phạm vi xác minh.

Thay vì chỉ dừng lại ở kho của doanh nghiệp, quá trình kiểm tra đã được mở rộng ra toàn bộ chuỗi cung ứng.

Theo ông Lê Minh Hải, đoàn kiểm tra không chỉ xác minh các đơn vị cung cấp trực tiếp cho Sago Food mà còn tiếp tục truy xuất đến các nhà cung cấp ở tầng sâu hơn trong chuỗi cung ứng.

Điều này đồng nghĩa với việc một hệ thống cung cấp thực phẩm nhiều lớp trung gian đang được bóc tách từng bước. Đây cũng là lý do khiến quá trình xác minh kéo dài.

Trong ngành thực phẩm, truy xuất nguồn gốc không đơn giản chỉ là kiểm tra một hóa đơn hay một hợp đồng. Quá trình này đòi hỏi phải xác định chính xác nguồn gốc của từng lô hàng – từ nơi sản xuất ban đầu, quá trình vận chuyển, cho đến khâu bảo quản trước khi đưa vào bếp ăn.

Chỉ cần một mắt xích không rõ ràng, toàn bộ chuỗi cung ứng có thể trở thành một dấu hỏi lớn.

Khi câu chuyện cuối cùng vẫn là niềm tin

Sự việc liên quan đến Sago Food một lần nữa cho thấy những thách thức trong việc kiểm soát an toàn thực phẩm tại các bếp ăn tập thể.

Khác với nhà hàng hay quán ăn thông thường, bếp ăn học đường phải phục vụ số lượng suất ăn rất lớn mỗi ngày. Điều này kéo theo nhu cầu nguyên liệu khổng lồ và một chuỗi cung ứng phức tạp hơn nhiều.

Trong hệ thống đó, nguy cơ rủi ro thường không nằm ở khâu nấu nướng cuối cùng, mà ở các tầng cung cấp nguyên liệu phía trước.

Một chuyên gia trong lĩnh vực an toàn thực phẩm nhận định rằng chỉ cần một mắt xích lỏng lẻo trong chuỗi cung ứng, thực phẩm không bảo đảm chất lượng hoàn toàn có thể lọt vào bếp ăn trường học.

Vì vậy, việc kiểm soát an toàn thực phẩm không thể chỉ dừng lại ở khâu kiểm tra bếp ăn hay nhà cung cấp trực tiếp. Đó phải là sự giám sát toàn diện, từ trang trại, cơ sở chế biến, hệ thống phân phối cho đến khâu chế biến cuối cùng.

Từ góc độ quản lý, vụ việc này có thể được xem như một phép thử đối với hệ thống giám sát an toàn thực phẩm đô thị.

TP.HCM là một trong những địa phương có quy mô bếp ăn tập thể lớn nhất cả nước. Hàng nghìn trường học, khu công nghiệp và cơ sở dịch vụ tại thành phố đang sử dụng hình thức cung cấp suất ăn tập trung. Điều đó đồng nghĩa với việc hệ thống quản lý phải đối mặt với áp lực kiểm tra và giám sát rất lớn.

Ông Lê Minh Hải cho biết sau vụ việc này, Sở An toàn thực phẩm TP.HCM sẽ tiếp tục tăng cường kiểm tra các bếp ăn tập thể, đặc biệt là bếp ăn trường học.

Theo ông, những trường hợp vi phạm quy định về an toàn thực phẩm sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng bên cạnh các đợt kiểm tra định kỳ, điều quan trọng hơn là xây dựng một cơ chế truy xuất nguồn gốc minh bạch và liên tục.

Chỉ khi mỗi lô thực phẩm đều có “hồ sơ điện tử” rõ ràng từ khâu sản xuất đến tiêu thụ, những khoảng trống như trường hợp “túi thịt không ngày tháng” mới có thể được loại bỏ hoàn toàn.

Cho đến thời điểm này, quá trình truy xuất nguồn gốc trong vụ việc Sago Food vẫn đang tiếp tục.

Những túi thịt đông lạnh “không ngày tháng” có thể chỉ là một sai sót đơn lẻ. Nhưng cũng có thể đó chỉ là phần nổi của một vấn đề lớn hơn trong chuỗi cung ứng thực phẩm học đường.

Điều khiến dư luận quan tâm nhất không chỉ là việc cơ quan chức năng sẽ xử lý ra sao. Câu hỏi quan trọng hơn là liệu hệ thống kiểm soát hiện nay có đủ khả năng ngăn chặn những rủi ro tương tự trong tương lai hay không.

Bởi đối với hàng nghìn phụ huynh có con đang sử dụng suất ăn tại trường, bữa ăn học đường không đơn thuần chỉ là câu chuyện dinh dưỡng.

Đó còn là câu chuyện của niềm tin. Và một khi niềm tin ấy bị lung lay, việc khôi phục lại sẽ khó khăn hơn rất nhiều so với việc phát hiện một túi thực phẩm không ghi ngày tháng trong kho lạnh.

Hồ Quang