Sức hút bền bỉ của lễ hội San Fermín

Hàng nghìn người tham gia nghi thức Chupinazo, mở màn chuỗi sự kiện lễ hội San Fermín ở Tây Ban Nha. Ảnh: Pablo Lasaosa

San Fermín được tổ chức hằng năm tại thành phố Pamplona, thuộc vùng Navarra của Tây Ban Nha. Trải qua nhiều thế kỷ, lễ hội đã phát triển từ một dịp tưởng niệm Thánh Fermín của Kitô giáo thành sự kiện văn hóa mang tầm quốc tế, nổi tiếng với sắc trắng-đỏ đặc trưng, các cuộc diễu hành theo nghi lễ tôn giáo, những hoạt động đậm bản sắc dân gian địa phương và đặc biệt là màn chạy cùng bò tót (Encierro). Đây cũng là một trong những lễ hội thu hút đông đảo du khách nhất ở châu Âu.

Theo các tài liệu lịch sử, Thánh Fermín được cho là sinh ra tại thành phố Pompaelo, tiền thân của Pamplona ngày nay, vào khoảng thế kỷ III. Sau khi trở thành nhà truyền giáo Kitô giáo, ông được tôn là vị giám mục đầu tiên của thành phố Amiens (Pháp) và tử vì đạo. Từ năm 1186, lễ kính Thánh Fermín được tổ chức vào tháng 10. Đến năm 1591, nghi lễ này được chuyển sang ngày 7/7 nhằm phù hợp hơn với điều kiện thời tiết và các hoạt động thương mại, từ đó hình thành lễ hội San Fermín như ngày nay.

Một trong những hoạt động nổi tiếng nhất của San Fermín là Encierro, cuộc chạy cùng bò tót diễn ra vào 8 giờ sáng mỗi ngày, từ ngày 7 đến 14/7. Ban đầu, hoạt động này xuất phát từ việc lùa bò từ khu vực bên ngoài vào đấu trường. Theo thời gian, người dân địa phương bắt đầu chạy phía trước đàn bò và dần hình thành truyền thống đặc trưng của lễ hội. Hình ảnh này sau đó được nhà văn người Mỹ Ernest Hemingway đưa vào tiểu thuyết The Sun Also Rises, qua đó góp phần đưa lễ hội San Fermín đến với công chúng quốc tế, trở thành sự kiện văn hóa có sức hấp dẫn đặc biệt.

Tuy nhiên, sức hút của San Fermín không chỉ nằm ở những cuộc chạy cùng bò tót. Điển hình như chương trình lễ hội năm nay kéo dài liên tục trong 9 ngày với hàng trăm hoạt động văn hóa, nghệ thuật và cộng đồng. Lễ hội bắt đầu vào trưa ngày 6/7 bằng nghi thức Chupinazo, khi quả pháo hiệu được bắn từ Tòa thị chính Pamplona, đánh dấu thời khắc chính thức khai hội. Hàng nghìn người mặc trang phục trắng, quàng khăn đỏ tập trung tại quảng trường để cùng chào đón sự kiện.

Sau lễ khai mạc, thành phố Pamplona bước vào chuỗi hoạt động sôi động với các đoàn nhạc diễu hành, lễ hội dân gian, các cuộc diễu hành của những mô hình người khổng lồ và đầu to, biểu diễn múa truyền thống Navarra, hòa nhạc ngoài trời, hoạt động dành cho trẻ em cùng nhiều chương trình văn hóa cộng đồng. Xen kẽ với đó là các nghi lễ tôn giáo nhằm tưởng nhớ Thánh Fermín, trong đó, nổi bật là lễ rước ngày 7/7 và thánh lễ trọng thể với sự tham gia của chính quyền địa phương cùng đông đảo người dân.

Theo chương trình năm 2026, mỗi buổi sáng đều mở đầu bằng các bản nhạc Dianas trên đường phố, trước khi diễn ra màn chạy cùng bò tót. Bên cạnh đó, lễ hội còn có các hoạt động trình diễn, biểu diễn nghệ thuật, cuộc thi bắn pháo hoa, thi đấu thể thao truyền thống, sân khấu đường phố, chương trình âm nhạc và nhiều hoạt động dành cho gia đình. Lễ hội khép lại tối 14/7 bằng nghi thức “Pobre de mí”, khi người dân tập trung tại quảng trường trước tòa thị chính để chia tay lễ hội San Fermín và chờ đợi mùa lễ hội năm sau.

Ngày nay, lễ hội San Fermín được xem là biểu tượng văn hóa của thành phố Pamplona cũng như vùng Navarra. Bên cạnh giá trị tín ngưỡng, lễ hội này còn phản ánh bản sắc cộng đồng thông qua trang phục truyền thống, âm nhạc, nghệ thuật dân gian và các hoạt động đường phố. Sự kết hợp giữa truyền thống lâu đời với không khí lễ hội hiện đại đã giúp San Fermín trở thành một trong những sự kiện văn hóa có sức lan tỏa mạnh mẽ nhất của Tây Ban Nha, tiếp tục thu hút đông đảo du khách quốc tế.