Suy thận giai đoạn cuối ở ngưỡng tuổi 30

Bệnh nhân Dương Văn Lâm trong ca chạy thận. Ảnh: Hoài Bảo.

Chi phí điều trị kéo dài khiến không ít bệnh nhân suy thận mạn rơi vào cảnh chật vật. Tại phòng lọc máu, Bệnh viện Lê Văn Thịnh, anh D.V.L. (33 tuổi, quê Gia Lai - Bình Định cũ) đều đặn có mặt từ sáng sớm vào các buổi thứ Ba, Năm, Bảy.

Sau nhiều năm làm việc quá sức, người đàn ông 30 tuổi đối mặt với bản án suy thận giai đoạn cuối. Mọi chuẩn bị cho hành trình chạy thận suốt đời đã hoàn tất sau ca phẫu thuật tạo cầu nối ở tay, nhưng hy vọng về một cuộc đời mới nhờ nguồn thận của bố đã sớm vụt tắt vì không tương thích.

Gắn cuộc đời bên máy lọc

Làm lao động tự do và bảo vệ ca tối để phù hợp lịch điều trị, anh L. thu nhập khoảng 8-9 triệu đồng mỗi tháng. Nhờ bảo hiểm y tế, tiền chạy thận còn 3-4 triệu đồng, nhưng tổng chi tiêu sinh hoạt và viện phí vẫn khoảng 4-5 triệu đồng. Với anh L., áp lực lớn nhất không chỉ là bệnh tật mà là nỗi lo tiền bạc đeo bám từng tháng.

Sau khi trừ tiền trọ, ăn uống và thuốc men, khoản còn lại không đáng bao nhiêu. Làm việc ca đêm để xoay xở chi phí, anh L. hiểu chỉ cần sức khỏe giảm sút hoặc mất việc, việc duy trì điều trị sẽ lập tức bị đe dọa.

Trên giường bệnh gần đó, chị L.K.P. nằm lặng im, cơ thể gầy đi sau hơn 10 năm chạy thận. Những sợi dây lọc máu nối từ cánh tay chị vào máy đã trở nên quen thuộc như một phần cơ thể.

Ba lần mỗi tuần, chị P. rời Nhơn Trạch từ sáng sớm để kịp ca điều trị tại Bệnh viện Lê Văn Thịnh. Sau mỗi lần lọc máu, sức lực gần như cạn kiệt, chị chỉ có thể nằm yên khi về nhà. Không thể đi làm, mọi chi phí phụ thuộc vào chồng và các con, riêng 3-4 triệu đồng tiền chạy thận mỗi tháng cũng đủ khiến gia đình chật vật xoay xở.

Với những người gắn cả đời với máy lọc thận, chi phí là gánh nặng của họ. Ảnh: Hoài Bảo.

Trao đổi với Tri Thức - Znews, bác sĩ chuyên khoa II Trần Văn Khanh, Giám đốc Bệnh viện Lê Văn Thịnh (TP.HCM), cho rằng nếu phải lựa chọn nhóm bệnh cần ưu tiên miễn viện phí sớm, bệnh nhân suy thận mạn giai đoạn cuối là đối tượng rất rõ ràng. Bởi đây là nhóm “điều trị suốt đời, chi phí liên tục và ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng sống còn”.

Theo bác sĩ Khanh, bệnh nhân suy thận mạn giai đoạn cuối buộc phải chạy thận nhân tạo để duy trì sự sống. Trung bình, mỗi người phải chạy thận 3 buổi/tuần, tương đương 12 lần mỗi tháng. Một khi đã bắt đầu chạy thận, người bệnh gần như phải theo điều trị suốt đời, trừ trường hợp may mắn được ghép thận.

“Chạy thận không giống nhiều bệnh khác. Đây không phải điều trị vài đợt rồi kết thúc, mà là điều trị kéo dài đến hết đời. Cuộc sống của người bệnh gần như gắn chặt với máy chạy thận”, bác sĩ Khanh nói.

Theo Giám đốc Bệnh viện Lê Văn Thịnh, bảo hiểm y tế hiện chi trả chi phí chạy thận theo mức hưởng, người bệnh vẫn phải đồng chi trả một phần. Ngoài ra, thực tế bệnh nhân còn phải tự lo nhiều khoản khác như đi lại, ăn ở, thuốc hỗ trợ và vật tư tiêu hao.

Trong đó, quả lọc chạy thận hiện được bảo hiểm chi trả cho 6 lần sử dụng, song bộ dây lọc phải tái sử dụng nhiều lần. Việc sử dụng lại bộ dây lọc nhiều lần không phải là điều lý tưởng cho sức khỏe người bệnh.

“Chỉ tính riêng chi phí chạy thận, sau khi trừ phần bảo hiểm y tế chi trả, trung bình mỗi bệnh nhân vẫn phải tự bỏ ra hơn 2 triệu đồng mỗi tháng cho 12 lần chạy. Con số này chưa bao gồm tiền đi lại, ăn uống và các chi phí khác”, bác sĩ Khanh cho biết.

Do khó khăn tài chính, việc tuân thủ lịch chạy thận đều đặn vẫn là thách thức với nhiều bệnh nhân có hoàn cảnh khó khăn, đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa.

Chạy thận là một trong những khoản chi lớn nhất của y tế

Theo tổng kết, trong các bệnh lý mạn tính, chạy thận nhân tạo là một trong những hình thức điều trị có chi phí cao nhất do tần suất điều trị dày đặc và kéo dài suốt đời.

“Có những bệnh mạn tính chỉ cần tái khám 1-2 tháng một lần, về nhà uống thuốc duy trì. Riêng bệnh nhân chạy thận phải đến bệnh viện ba lần mỗi tuần, tuần nào cũng vậy, năm này qua năm khác”, bác sĩ Khanh phân tích.

Nếu không có bảo hiểm y tế, chi phí cho mỗi lần chạy thận hiện vào khoảng hơn 500.000 đồng. Tính trung bình 12 lần mỗi tháng, khoản chi này trở thành gánh nặng rất lớn đối với bệnh nhân suy thận mạn giai đoạn cuối và gia đình họ.

Bác sĩ Trần Văn Khanh, Giám đốc Bệnh viện Lê Văn Thịnh. Ảnh: Hoài Bảo.

Từ thực tế đó, theo bác sĩ Khanh, việc miễn viện phí cho bệnh nhân chạy thận là một chính sách mang tính nhân văn rõ nét. Tuy nhiên, để chính sách này đi vào thực tế, cần có sự chuẩn bị kỹ lưỡng về nguồn lực.

Hiện nay, nhiều bệnh viện công lập đang hoạt động theo cơ chế tự chủ tài chính, chủ yếu chỉ đảm bảo chi thường xuyên. Trong khi đó, việc đầu tư máy móc, trang thiết bị và hệ thống chạy thận đòi hỏi nguồn ngân sách lớn từ Nhà nước.

“Một khi viện phí được miễn, bệnh nhân có hoàn cảnh khó khăn sẽ có xu hướng tập trung nhiều hơn vào các bệnh viện công. Nếu không kịp thời đầu tư thêm về máy móc và nhân lực, nguy cơ quá tải là điều khó tránh khỏi”, bác sĩ Khanh nhấn mạnh.

Bệnh viện Lê Văn Thịnh hiện có 42 máy chạy thận nhân tạo chu kỳ, đang điều trị định kỳ cho gần 300 bệnh nhân, chưa kể các trường hợp cấp cứu. Ngoài ra, đơn vị còn hỗ trợ vận hành 10 máy chạy thận tại Cần Giờ, đồng thời quản lý thêm hơn 300 bệnh nhân suy thận mạn.

Trước áp lực số lượng người bệnh ngày càng tăng, trung bình mỗi máy chạy thận tại bệnh viện hiện phải hoạt động 4 ca/ngày, thậm chí có thời điểm lên tới 5 ca, kéo dài đến đêm khuya. Trong khi đó, theo khuyến cáo chuyên môn, mỗi máy chạy thận chỉ nên vận hành 2-3 ca/ngày.

“Việc phải chạy 4-5 ca mỗi ngày tạo áp lực rất lớn cho cả hệ thống máy móc lẫn đội ngũ y tế. Nếu tình trạng này kéo dài, sẽ không tốt cho cả con người và thiết bị”, bác sĩ Khanh nói.

Số bệnh nhân chạy thận tại Bệnh viện Lê Văn Thịnh tăng 12–15% mỗi năm. Theo bác sĩ Khanh, nhiều người đang ở giai đoạn 3-4, nếu không điều trị tích cực, họ sẽ nhanh chóng chuyển sang giai đoạn cuối và phải chạy thận suốt đời.

Từ góc độ chuyên môn và quản lý, bác sĩ Trần Văn Khanh cho rằng sớm miễn viện phí cho bệnh nhân chạy thận là cần thiết, giúp giảm gánh nặng tài chính, nâng cao hiệu quả điều trị và hạn chế biến chứng, tử vong.