T-34, T-54/T-55 và T-90S: 3 thế hệ xe tăng tiêu biểu

Nếu chọn 3 dòng xe tiêu biểu để nhìn lại quá trình phát triển của xe tăng Việt Nam, T-34, T-54/T-55 và T-90S là những cái tên nổi bật.

Chúng thuộc những thế hệ công nghệ khác nhau, nhưng đều gắn với những giai đoạn quan trọng trong quá trình xây dựng và phát triển lực lượng Tăng thiết giáp.

T-34 là điểm khởi đầu. Sau khi Trung đoàn xe tăng 202 được thành lập ngày 5/10/1959, những chiếc xe tăng đầu tiên được đưa về Việt Nam để xây dựng lực lượng.

Ngày 13/7/1960, chiếc T-34 số hiệu 114 xuất hiện tại ga Vĩnh Yên, trở thành một trong những dấu mốc quan trọng của quá trình hình thành lực lượng xe tăng Việt Nam.

T-34 khi đó đại diện cho một thế hệ xe tăng đã được chứng minh qua chiến tranh, đồng thời tạo nền tảng để cán bộ, chiến sĩ Việt Nam bắt đầu làm quen với tổ chức, huấn luyện và khai thác xe tăng.

Nếu xe tăng T-34 đặt nền móng, T-54/T-55 lại trở thành nền tảng chủ lực trong thời gian dài. T-54 được thiết kế để thay thế T-34 và sau đó T-55 tiếp tục phát triển trên cùng dòng thiết kế.

Tại Việt Nam, T-54/T-55 gắn liền với nhiều giai đoạn chiến đấu và xây dựng lực lượng. Đáng chú ý, những xe tăng này vẫn được cải tiến với hệ thống điều khiển hỏa lực kỹ thuật số, thiết bị trinh sát, phát hiện mục tiêu, thông tin liên lạc và giáp phản ứng nổ.

Xe tăng T-90S đánh dấu một bước chuyển khác. Đây là xe tăng chiến đấu chủ lực hiện đại, được trang bị cho lực lượng Tăng thiết giáp Việt Nam cùng phiên bản chỉ huy T-90SK.

Xe sử dụng pháo 125 mm, hệ thống nạp đạn tự động, máy tính đường đạn, cảm biến quang - ảnh nhiệt, khí tài quan sát và hệ thống tự động bám mục tiêu.

Điểm khác biệt lớn nhất giữa 3 thế hệ không chỉ nằm ở cỡ pháo hay tốc độ. Đó còn là sự thay đổi trong cách xe tăng nhận biết và xử lý thông tin.

Từ những hệ thống cơ khí và quang học đơn giản hơn trên các thế hệ cũ, xe tăng hiện đại ngày càng phụ thuộc vào cảm biến, máy tính đường đạn, ổn định pháo và khả năng kết nối thông tin.

Tuy nhiên, 3 thế hệ này không nhất thiết đại diện cho 3 giai đoạn thay thế hoàn toàn. T-54/T-55 vẫn được cải tiến và xuất hiện trong các hoạt động của lực lượng, trong khi T-90S/SK bổ sung lớp năng lực hiện đại hơn.

Hình ảnh T-54B/T-55 cải tiến, T-62 và T-90S cùng xuất hiện trong đội hình công khai năm 2025 cho thấy lực lượng Tăng thiết giáp Việt Nam vẫn mang đặc điểm nhiều thế hệ.

Từ T-34 đến T-54/T-55 rồi T-90S, câu chuyện vì thế không chỉ là hành trình thay đổi những chiếc xe tăng.

Đó còn là quá trình lực lượng Tăng thiết giáp từng bước nâng cao khả năng huấn luyện, làm chủ kỹ thuật và tiếp cận những phương thức tác chiến hiện đại hơn.