T-72B3A xuất trận: Biến thể xe tăng Nga có gì mới?

Truyền thông Nga cho biết quân đội nước này đã bắt đầu biên chế biến thể xe tăng chiến đấu chủ lực T-72B3A cho các đơn vị hoạt động tại chiến trường Ukraine. Một số phương tiện cùng kíp lái đã được tiếp nhận và đang trải qua quá trình huấn luyện trước khi tham gia tác chiến.

Theo các nguồn tin Nga, T-72B3A có thể được sử dụng để hỗ trợ lực lượng xung kích tiến công những khu vực phòng thủ kiên cố của đối phương.

Các kíp xe phải hoàn thành chương trình đào tạo bổ sung, trong đó tập trung làm quen với hệ thống phòng vệ chủ động Arena-M, trang bị quan trọng nhất giúp phân biệt mẫu xe này với những biến thể T-72 trước đó.

Xe tăng T-72B3A của quân đội Nga với lớp giáp mới

Một số xe tăng T-72 trang bị Arena-M từng xuất hiện trên chiến trường từ cuối năm 2024. Tuy nhiên, chưa rõ những phương tiện này có phải là T-72B3A hay chỉ là các phiên bản T-72 được lắp thử nghiệm hệ thống phòng vệ mới. Nga cũng chưa công bố đầy đủ những thay đổi khác trên biến thể mang định danh T-72B3A.

Arena-M được thiết kế để bảo vệ xe thiết giáp trước đạn chống tăng, tên lửa có điều khiển, đạn tuần kích và máy bay không người lái góc nhìn thứ nhất (FPV).

Trong xung đột tại Ukraine, drone FPV giá rẻ đã trở thành một trong những mối đe dọa lớn nhất đối với xe tăng và phương tiện bọc thép của cả hai bên.

Chuyên gia quốc phòng Nga Yuri Lyamin cho rằng việc đưa các xe tăng trang bị hệ thống phòng vệ chủ động tới đơn vị chiến đấu có ý nghĩa lớn hơn nhiều so với việc chỉ giới thiệu chúng tại triển lãm hoặc duyệt binh.

“Drone chiến thuật cỡ nhỏ hiện là mối đe dọa chủ yếu đối với phương tiện bọc thép. Khả năng đối phó hiệu quả với chúng không chỉ giúp bảo vệ khí tài mà còn cứu mạng các thành viên kíp xe”, ông Lyamin nhận định.

Arena-M sử dụng radar Doppler đa chức năng để liên tục giám sát không gian xung quanh xe tăng. Khi phát hiện vật thể đang bay tới, hệ thống sẽ tự động theo dõi, tính toán quỹ đạo, sau đó phóng đạn đánh chặn nhằm phá hủy mối đe dọa trước khi nó va vào xe.

Tổng cộng 12 bộ phóng đạn đánh chặn được bố trí xung quanh tháp pháo. Phiên bản Arena-M cơ bản có thể đối phó rocket, tên lửa và đạn chống tăng bay với tốc độ tối đa khoảng 1.000 m/s, trong phạm vi đánh chặn lên tới 50 m.

Thông tin về xe tăng T-72B3A được đăng tải trên các phương tiện truyền thông Nga.

Đầu tháng 1, Nga thông báo đã hoàn tất quá trình phát triển một biến thể Arena-M mới, có khả năng đánh chặn drone tự sát và đạn tuần kích. Điều này làm xuất hiện nhận định rằng T-72B3A có thể là mẫu xe tăng đầu tiên được tích hợp phiên bản nâng cấp của hệ thống. Tuy nhiên, thông số chi tiết và hiệu quả thực tế của Arena-M cải tiến chưa được công bố.

Chuyên gia quốc phòng Dmitry Kornev nhận xét việc trang bị Arena-M đồng nghĩa xe tăng “có hệ thống phòng không và phòng thủ tên lửa riêng”. Theo ông, khả năng bắn hạ máy bay không người lái là đặc điểm đáng chú ý nhất của hệ thống.

Nếu cung cấp được khả năng bảo vệ toàn diện trước các đòn tấn công từ nhiều hướng, hệ thống này có thể làm thay đổi cách xe tăng được sử dụng trên chiến trường hiện đại, đồng thời giúp phương tiện bọc thép lấy lại vai trò quan trọng trong các chiến dịch trên bộ.

T-72B3A được phát triển trên cơ sở gói nâng cấp T-72B3, vốn xuất hiện từ đầu thập niên 2010.

Phiên bản T-72B3 được trang bị hệ thống điều khiển hỏa lực hiện đại hơn, kính ngắm ảnh nhiệt, giáp phản ứng nổ Relikt và pháo nòng trơn 2A46M-5.

Tập đoàn quốc phòng nhà nước Nga Rostec hồi đầu tháng 3 cho biết dòng T-72 vẫn còn tiềm năng nâng cấp đáng kể. Kể từ khi xung đột Ukraine bùng phát, khoảng 200 thay đổi đã được thực hiện đối với thiết kế của mẫu xe tăng này, tập trung vào ba lĩnh vực gồm hỏa lực, khả năng bảo vệ và tính cơ động.

Các cải tiến được cho là bao gồm bổ sung giáp phản ứng nổ, lồng chống drone, thiết bị tác chiến điện tử, hệ thống quan sát và những biện pháp bảo vệ phần nóc tháp pháo. Đây là khu vực dễ bị tấn công bởi đạn tuần kích và drone FPV từ trên cao.

T-72B3A khai hỏa

Tuy nhiên, vai trò trung tâm của T-72 trong lực lượng tăng thiết giáp Nga đang giảm đáng kể. Tỷ lệ xe tăng T-62, T-80 và T-90 trong biên chế được cho là đã tăng lên, trong khi Moskva đẩy mạnh sản xuất T-90M Proryv.

T-90M hiện là mẫu xe tăng hiện đại nhất được Nga sản xuất với số lượng lớn, sở hữu hệ thống điều khiển hỏa lực, giáp bảo vệ và thiết bị quan sát tiên tiến hơn các phiên bản T-72.

Việc mở rộng dây chuyền sản xuất T-90M có thể khiến T-72 dần đảm nhận vai trò thứ yếu trong tương lai.

Dù vậy, sự xuất hiện của T-72B3A cho thấy Nga vẫn tiếp tục khai thác số lượng lớn khung thân T-72 hiện có. Thay vì thay thế toàn bộ bằng xe tăng mới, Moskva có thể nâng cấp các phương tiện cũ bằng hệ thống phòng vệ chủ động, thiết bị quan sát và các biện pháp chống drone nhằm thích ứng với những mối đe dọa đang thay đổi nhanh chóng trên chiến trường Ukraine.