Tắc nghẽn ở Eo biển Hormuz: Tàu Thổ Nhĩ Kỳ đầu tiên được phép đi qua vì một lý do đặc biệt
Con tàu đầu tiên thuộc sở hữu của Thổ Nhĩ Kỳ đã đi qua Eo biển Hormuz, trong khi hàng chục tàu vẫn bị mắc kẹt tại tuyến đường thủy chiến lược này do những gián đoạn gây ra bởi xung đột khu vực đang diễn ra.
Tàu thuyền đậu ngoài khơi Fujairah, Các tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE), trong bối cảnh Iran hạn chế hoạt động hàng hải qua Eo biển Hormuz, ngày 3/3/2026. Ảnh: REUTERS/TTXVN
Báo Thổ Nhĩ Kỳ Hôm nay ngày 13/3 cho biết phát biểu với các nhà báo, Bộ trưởng Giao thông và Cơ sở hạ tầng nước này, ông Abdulkadir Uraloglu nói rằng một trong số 15 tàu thuộc sở hữu của Thổ Nhĩ Kỳ tại Eo biển Hormuz đã được phép đi qua vì trước đó đã sử dụng một cảng của Iran.
“Hiện vẫn còn 14 tàu thuộc sở hữu của Thổ Nhĩ Kỳ ở đó và chúng tôi giữ liên lạc thường xuyên”, ông Uraloglu nói và cho biết thêm: “Trong số đó có sáu tàu du lịch đang chờ đợi cùng với các hành khách”.
Trước đó vào ngày 11/3, khi trả lời báo chí trước cuộc họp của các nghị sĩ thuộc đảng cầm quyền Công lý và Phát triển (AKP), ông Uraloglu nói rằng các cơ quan chức năng nước này đang duy trì liên lạc với các thủy thủ đoàn.
Theo ông ông Uraloglu, hiện nay có 15 tàu thuộc sở hữu của Thổ Nhĩ Kỳ tại Eo biển Hormuz và phía Thổ Nhĩ Kỳ đang liên lạc với toàn bộ nhân sự trên các tàu này.
“Họ đang ở một điểm chờ. Khó khăn duy nhất là việc phải ở đó; ngoài ra không có vấn đề gì trong việc đáp ứng nhu cầu của họ”, ông Uraloglu nói thêm.
Những gián đoạn tại Eo biển Hormuz làm dấy lên lo ngại kinh tế toàn cầu
Căng thẳng khu vực đã leo thang kể từ khi Israel và Mỹ tiến hành các cuộc tấn công chung nhằm vào Iran vào ngày 28/2.
Theo giới chức Iran, các cuộc không kích đã khiến hơn 1.200 người thiệt mạng, trong đó có Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei.
Iran đã đáp trả bằng các cuộc tấn công bằng thiết bị bay không người lái (UAV) và tên lửa nhằm vào Israel, Jordan, Iraq và một số quốc gia vùng Vịnh có các tài sản quân sự của Mỹ.
Tehran cũng trên thực tế đã đóng cửa Eo biển Hormuz từ ngày 2/3.
Tuyến đường thủy chiến lược này bình thường xử lý khoảng 20 triệu thùng dầu vận chuyển mỗi ngày và khoảng 20% thương mại khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu.
Các nhà phân tích cảnh báo rằng nếu sự gián đoạn tại eo biển này kéo dài - nơi vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu khí toàn cầu và khoảng một phần ba lượng phân bón được sử dụng trong sản xuất lương thực - thì nền kinh tế thế giới, đặc biệt là ở châu Á và châu Âu, có thể bị ảnh hưởng nghiêm trọng.
Tàu chở hàng Mayruree Naree đăng ký tại Thái Lan bị tấn công ở khu vực Eo biển Hormuz ngày 11/3/2026. Ảnh; THX/TTXVN
Iran phủ nhận ý định đóng cửa tuyến vận tải quan trọng
Trong khi đó, Đại sứ Iran tại Liên hợp quốc cho biết vào ngày 12/3 rằng Tehran “không có ý định đóng cửa Eo biển Hormuz”, đồng thời cáo buộc Mỹ và Israel làm mất ổn định tuyến đường thủy chiến lược này.
“Iran hoàn toàn tôn trọng và vẫn cam kết với các nguyên tắc về tự do hàng hải theo Công ước Luật biển”, ông Amir Saeid Iravani nói với các phóng viên trước cuộc trao đổi bên lề Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc.
“Tuy nhiên, tình hình hiện nay trong khu vực, bao gồm tại Eo biển Hormuz, không phải là kết quả từ việc Iran thực hiện hợp pháp quyền tự vệ của mình. Thay vào đó, đó là hậu quả trực tiếp từ các hành động gây bất ổn của Mỹ khi phát động hành động gây hấn chống lại Iran và làm suy yếu an ninh khu vực”, ông Iravani nói.
Đại sứ Iran tại Liên hợp quốc nhấn mạnh: “Chúng tôi sẽ không đóng cửa Eo biển Hormuz, nhưng việc bảo vệ hòa bình và an ninh tại tuyến đường thủy quan trọng này là quyền vốn có của chúng tôi”.
Eo biển Hormuz, nơi hẹp nhất chỉ khoảng 33km (21 dặm) giữa Iran và Oman, bình thường xử lý khoảng 20% nguồn cung dầu thô toàn cầu.
Hai tuyến hàng hải của eo biển, mỗi tuyến chỉ rộng khoảng 3,2km (2 dặm), buộc những tàu chở dầu lớn nhất thế giới phải đi qua một trong những hành lang vận tải biển dễ dự đoán và dễ tổn thương nhất trong thương mại quốc tế.
Kể từ khi IRGC tuyên bố đóng cửa Eo biển Hormuz vào ngày 2/3, không cho phép Mỹ hoặc các quốc gia tham gia các cuộc tấn công gần đây vào Iran đi qua tuyến hàng hải quan trọng này, hoạt động giao thông thương mại gần như biến mất.
Theo dữ liệu của hệ thống theo dõi tàu MarineTraffic, số lượng tàu chở dầu qua lại đã giảm khoảng 90% chỉ trong vài ngày sau khi xung đột bắt đầu.Khoảng 200 tàu chở dầu và tàu hàng đã neo đậu ở hai phía của tuyến đường thủy vào giữa tuần, theo tạp chí Monocle đưa tin từ bán đảo Musandam của Oman, nơi các phóng viên mô tả một tuyến hàng hải từng tấp nập nay trở nên tĩnh lặng đến rợn người, với các con tàu đứng yên trên đường chân trời.
Sự tắc nghẽn ở Eo biển Hormuz đã khiến chi phí vận tải biển và bảo hiểm tăng mạnh, đồng thời đẩy giá dầu toàn cầu đi lên, làm dấy lên lo ngại về những hệ lụy kinh tế tiềm tàng trên phạm vi toàn cầu.
Hãng tin Reuters của Anh dẫn ước tính của Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) cho hay, cứ mỗi 10% giá dầu tăng thêm, lạm phát toàn cầu sẽ bị đẩy lên thêm 0,4 điểm phần trăm và làm giảm sản lượng kinh tế toàn cầu khoảng 0,2%.
Ngoài năng lượng, gián đoạn tại eo biển Hormuz còn ảnh hưởng đến thị trường phân bón toàn cầu, khi có khoảng 30% lượng phân bón xuất khẩu của thế giới được vận chuyển qua tuyến đường này.
Trang Nikkei Asia dẫn dữ liệu của công ty nghiên cứu vận tải Kpler cho biết, tính đến ngày 10/3, có 21 tàu hàng rời chở urê, lưu huỳnh, phốt phát và các loại phân bón khác đang bị đình trệ trong khu vực. Tổng khối lượng hàng hóa ước tính khoảng 980.000 tấn. Trong số này có các tàu treo cờ Panama và Malta và khoảng một nửa được cho là đang trên hành trình tới các thị trường châu Á.
Dữ liệu của Kpler cho thấy 9 tàu đang chở khoảng 463.000 tấn urê, loại phân đạm được sử dụng rộng rãi trong nông nghiệp. Ngoài ra có 8 tàu chở khoảng 303.000 tấn lưu huỳnh và 2 tàu chở 105.000 tấn phốt phát. Một tàu khác chở cả urê và phốt phát, trong khi một tàu chở phân bón chưa được phân loại.
Không phải toàn bộ lượng lưu huỳnh đều dùng cho nông nghiệp, tuy nhiên lưu huỳnh từ Trung Đông chủ yếu được sử dụng trong sản xuất phân bón. Các quốc gia vùng Vịnh là những nhà cung cấp phân bón hóa học lớn trên thế giới nhờ nguồn khí tự nhiên và dầu mỏ dồi dào. Khu vực này mỗi năm sản xuất khoảng 22 -30 triệu tấn lưu huỳnh và 30 - 38 triệu tấn urê.
Hơn một nửa nguồn cung lưu huỳnh toàn cầu và trên 30% lượng urê xuất khẩu của thế giới được vận chuyển qua eo biển Hormuz, tuyến hàng hải chiến lược nối Vịnh Ba Tư với Ấn Độ Dương.
Vì thế, việc gián đoạn vận chuyển khiến chi phí sản xuất nông nghiệp tăng lên và có nguy cơ đẩy giá lương thực tăng cao, đặc biệt tại các quốc gia nghèo.
Tin nóng
Dù là loại vũ khí tương đối đơn giản và có chi phí thấp, thủy lôi lại được xem là một trong những công cụ nguy hiểm nhất trong kho vũ khí của Iran.
Xung đột Trung Đông kéo dài sang ngày thứ 14 và vẫn chưa có dấu hiệu dừng lại khi các bên vẫn nã đạn pháo vào nhau khiến loạt nhà cửa hư hại, dân thường thiệt mạng.
Không phải sân khấu lớn hay phố đi bộ đông đúc, Tết hiện diện rõ nhất trong những khu dân cư lâu năm, nơi công nghệ camera ngày nay đủ tinh tế để lưu giữ cảm xúc đời thường.
Israel không kích mạnh, Tehran rung chuyển; Còi báo động vang rền tại căn cứ NATO ở Thổ Nhĩ Kỳ; IRGC tuyên bố mở đợt tấn công thứ 44 vào Israel và các mục tiêu quân sự Mỹ.
Sau 45 ngày thực hiện nhiệm vụ quốc tế và vượt gần 5.000 hải lý trên vùng biển Ấn Độ Dương, ngày 12/3, Tàu 17 Hải quân nhân dân Việt Nam đã cập quân cảng Lữ đoàn 171, Vùng 2 Hải quân. Chuyến công tác tham gia Diễn tập Hải quân đa phương MILAN 2026 không chỉ hoàn thành tốt các nội dung huấn luyện mà còn góp phần nâng cao vị thế, tăng cường hợp tác giữa Hải quân Việt Nam với hải quân các nước.
Trung Quốc đã phóng tên lửa Trường Chinh 8A từ Trung tâm Phóng Hàng không Vũ trụ Thương mại Quốc tế Hải Nam để triển khai nhóm vệ tinh quỹ đạo tầm thấp thứ 20 thuộc mạng lưới internet không gian.
Tin mới
Liên hợp quốc (LHQ) ngày 12/3 cho biết hơn 4,1 triệu người đã phải di dời trong nước tại Afghanistan, Iran, Liban và Pakistan kể từ khi căng thẳng Trung Đông leo thang gần đây.
Máy bay tiếp dầu KC-135 của quân đội Mỹ rơi tại miền Tây Iraq khi đang làm nhiệm vụ, khiến 4 thành viên phi hành đoàn thiệt mạng, theo Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ.
Nhật Bản sẽ thông báo với Mỹ về ý định tham gia sáng kiến phòng thủ tên lửa 'Vòm vàng' (Golden Dome), đồng thời dự kiến Washington có thể đề nghị Tokyo hỗ trợ sản xuất tên lửa do ảnh hưởng của cuộc chiến ở Trung Đông và các xung đột khác.
Hải quân Iran tuyên bố đã phóng nhiều tên lửa nhằm vào tàu sân bay USS Abraham Lincoln của Mỹ, gây thiệt hại nghiêm trọng và buộc con tàu phải rút khỏi khu vực.
Trong bối cảnh giá dầu thô tăng vọt do xung đột tại Trung Đông, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) đã có động thái giải phóng một lượng dầu kỷ lục từ các kho dự trữ nhằm hạ nhiệt thị trường. Tuy nhiên, quyết định can thiệp lần này của IEA xem ra không còn phát huy tác dụng là 'bình chữa cháy' như các lần trước, khi giá dầu thô thế giới vẫn tiếp tục biến động mạnh.
Giá dầu thế giới phần nào hạ nhiệt trong phiên giao dịch ngày 13/3 tại châu Á sau khi Mỹ quyết định cấp phép tạm thời trong 30 ngày cho các quốc gia mua dầu và sản phẩm dầu mỏ của Nga đang bị mắc kẹt trên biển. Động thái này được Washington mô tả là nhằm ổn định thị trường năng lượng toàn cầu vốn đang biến động mạnh vì xung đột tại Trung Đông.
Tổng thống Pháp Emmanuel Macron ngày 13-3 xác nhận 1 binh sĩ nước này đã thiệt mạng trong vụ tấn công bằng thiết bị bay không người lái nhằm vào một cuộc tập trận tại thủ phủ Erbil của Khu tự trị Kurdistan ở Iraq.
Ngày 13-3, Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Trung Quốc cho biết, chuyến tàu đầu tiên khởi hành từ thủ đô Bình Nhưỡng của Triều Tiên đã đến thủ đô Bắc Kinh của Trung Quốc, đánh dấu tuyến đường sắt kết nối thủ đô của hai nước trở lại hoạt động sau 6 năm tạm ngừng.